Kṛṣṇādi-Śivabhaktoddhāraṇa & Śiva-māhātmya-varṇana (Deliverance of Krishna and other devotees; Description of Shiva’s Greatness)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य सोब्रवीत्तं महामुनिम् । विस्मयं परमं गत्वोपमन्युं शांतमानसम्

Dijo Sanatkumāra: Al oír aquellas palabras, sobrecogido por el mayor asombro, habló a aquel gran sabio Upamanyu, de mente serena y apaciguada.

Verse 2

वासुदेव उवाच । धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्र कस्त्वां स्तोतुमलं कृती । यस्य देवादिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुते श्रमे

Vāsudeva dijo: «Bendito eres, oh el mejor de los brāhmaṇas. ¿Quién, entre los verdaderamente consumados, es digno de alabarte, si para ti el Dios de los dioses mismo concede Su presencia inmediata, aun en medio del esfuerzo y la fatiga?»

Verse 3

दर्शनं मुनिशार्दूल दद्यात्स भगवाञ्छिवः । अपि तावन्ममाप्येवं प्रसादं वा करोत्वसौ

Oh tigre entre los sabios, que el Bienaventurado Señor Śiva me conceda Su visión divina; al menos, que Él me otorgue también tal gracia.

Verse 4

उपमन्युरुवाच । अचिरेणैव कालेन महादेवं न संशयः । तस्यैव कृपया त्वं वै द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम

Dijo Upamanyu: «En muy poco tiempo contemplarás a Mahādeva, sin duda alguna. Sólo por Su gracia, oh Persona suprema, ciertamente lo verás».

Verse 5

षोडशे मासि सुवरान् प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् । सपत्नीकात्कथं नो दास्यते देवो वरान्हरे

«En el mes decimosexto recibirás excelentes dones de Maheśvara. Oh Hari, ¿cómo no habría el Señor de conceder dones a quien le es devoto junto con su esposa?»

Verse 6

पूज्योसि दैवतैस्सर्वैः श्लाघनीयस्सदा गुणैः । जाप्यं तेऽहं प्रवक्ष्यामि श्रद्दधानाय चाच्युत

Eres digno de ser adorado por todos los dioses, y siempre digno de alabanza por tus virtudes. A ti, oh Acyuta, fiel y firme, te declararé ahora el mantra que ha de repetirse en el japa.

Verse 7

तेन जपप्रभावेण सत्यं द्रक्ष्यसि शंकरम् । आत्मतुल्यबलं पुत्रं लभिष्यसि महेश्वरात्

Por el poder del japa de ese mantra, verás en verdad a Śaṅkara; y de Maheśvara obtendrás un hijo cuya fuerza será igual a la tuya.

Verse 8

जपो नमश्शिवायेति मंत्रराजमिमं हरे । सर्वकामप्रदं दिव्यं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

Oh Hari, recita este rey de los mantras: «Namaḥ Śivāya». Es divino, concede el cumplimiento de todos los deseos dignos y otorga tanto el goce mundano como la liberación final.

Verse 9

सनत्कुमार उवाच । एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रिताः कथाः । दिनान्यष्टौ प्रयातानि मुहूर्तमिव तापस

Dijo Sanatkumāra: Mientras hablaba así, relatando historias centradas en Mahādeva, para aquel asceta pasaron ocho días como si fueran un solo instante.

Verse 10

नवमे तु दिने प्राप्ते मुनिना स च दीक्षितः । मंत्रमध्यापितं शार्वमाथर्वशिरसं महत्

Al llegar el noveno día, el sabio lo inició debidamente; y se le instruyó en el sagrado mantra śaiva: la gran enseñanza del Atharvaśiras que revela a Śarva (Śiva).

Verse 11

जटी मुण्डी च सद्योऽसौ बभूव सुसमाहितः । पादांगुष्ठोद्धृततनुस्तेपे चोर्द्ध्वभुजस्तथा

Al instante se volvió un asceta de cabellos enmarañados (jaṭā), con la cabeza rapada, y quedó en profunda concentración. Elevando su cuerpo, sostenido sobre el dedo gordo del pie, practicó austeridad; y asimismo, con los brazos alzados hacia lo alto, continuó su penitencia.

Verse 12

संप्राप्ते षोडशे मासि संतुष्टः परमेश्वरः । पार्वत्या सहितश्शंभुर्ददौ कृष्णाय दर्शनम्

Al llegar el decimosexto mes, el Supremo Señor, Parameśvara, complacido, Śambhu—junto con Pārvatī—otorgó a Kṛṣṇa Su visión divina (darśana).

Verse 13

पार्वत्या सहितं देवं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् । ब्रह्माद्यैस्स्तूयमानं तु पूजितं सिद्धकोटिभिः

Contemplaron al Señor junto con Pārvatī: el de Tres Ojos, Candraśekhara, coronado por la luna; alabado por Brahmā y los demás dioses, y adorado por crores de Siddhas.

Verse 14

दिव्यमाल्याम्बरधरं भक्तिनम्रैस्सुरासुरैः । प्रणतं च विशेषेण नानाभूषणभूषितम्

Iba ceñido con guirnaldas divinas y vestiduras celestiales; los devas y los asuras, humildes por la devoción, se postraban ante Él. De modo especial era venerado con reverencia, adornado con múltiples ornamentos.

Verse 15

सर्वाश्चर्यमयं कांतं महेशमजमव्ययम् । नानागणान्वितं तुष्टं पुत्राभ्यां संयुतं प्रभुम्

Ella contempló al Amado Señor—Mahēśa—no nacido e imperecedero, encarnación de todo prodigio; acompañado por huestes de diversos gaṇas, sereno y complacido, y unido a Sus dos hijos, el soberano Maestro.

Verse 16

श्रीकृष्णः प्रांजलिर्दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । ईदृशं शंकरं प्रीतः प्रणनाम महोत्सवः

Al contemplar a Śaṅkara en tan prodigiosa forma, Śrī Kṛṣṇa, con las manos juntas en reverencia y los ojos abiertos de asombro, se llenó de dicha y se postró, como si en su corazón se celebrara una gran fiesta sagrada.

Verse 17

नानाविधैः स्तुतिपदैर्वाङ्मयेनार्चयत्तदा । सहस्रनाम्ना देवेशं तुष्टाव नतकंधरः

Entonces, con diversos versos de alabanza—adoración ofrecida por la palabra sagrada—veneró al Señor de los dioses; y, inclinando la cabeza con humildad, ensalzó a Deveśa (Śiva) recitando los Mil Nombres.

Verse 18

ततो देवास्सगंधर्वा विद्याधरमहोरगाः । मुमुचुः पुष्पवृष्टिं च साधुवादान्मनोनुगान्

Entonces los devas—junto con los Gandharvas, los Vidyādharas y las grandes serpientes—derramaron una lluvia de flores y proclamaron con el corazón: «¡Sādhu, sādhu!», en gozosa aprobación.

Verse 19

पार्वत्याश्च मुखं दृष्ट्वा भगवान्भक्तवत्सलः । उवाच केशवं तुष्टो रुद्रश्चाथ बिडौजसा

Al ver el rostro de Pārvatī, el Bienaventurado Señor—siempre tierno con Sus devotos—se complació; y entonces Rudra, de poderoso esplendor, habló a Keśava.

Verse 20

श्रीमहादेव उवाच । कृष्णं जानामि भक्तं त्वां मयि नित्यं दृढव्रतम् । वृणीष्व त्वं वरान्मत्तः पुण्यांस्त्रैलोक्यदुर्लभान्

Dijo Śrī Mahādeva: «Oh Kṛṣṇa, sé que eres Mi devoto, siempre firme en tu voto hacia Mí. Por ello, elige de Mí los dones: gracias santas, difíciles de obtener aun en los tres mundos».

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णः प्रांजलिरादरात् । प्राह सर्वेश्वरं शम्भुं सुप्रणम्य पुनः पुनः

Sanatkumāra dijo: Al oír esas palabras, Kṛṣṇa, con las palmas juntas en reverencia, se dirigió a Śambhu, el Señor de todo, tras postrarse una y otra vez.

Verse 22

कृष्ण उवाच । देवदेव महादेव याचेऽहं ह्युत्तमान्वरान् । त्वत्तोऽष्टप्रमितान्नाथ त्वयोद्दिष्टान्महेश्वर

Dijo Kṛṣṇa: «Oh Dios de los dioses, oh Mahādeva, en verdad te suplico los dones más excelsos—ocho en número, oh Señor—precisamente aquellos que Tú mismo has señalado, oh Maheśvara».

Verse 23

तव धर्म्मे मतिर्नित्यं यशश्चाप्रचलं महत् । त्वत्सामीप्यं स्थिरा भक्तिस्त्वयि नित्यं ममास्त्विति

“Que mi mente permanezca siempre establecida en tu dharma; que mi gran fama sea inconmovible. Que yo habite en tu constante cercanía, y que en mí permanezca siempre una devoción firme hacia ti.”

Verse 24

पुत्राणि च दशाद्यानां पुत्राणां मम संतु वै । वध्याश्च रिपवस्सर्वे संग्रामे बलदर्पिताः

“Que yo tenga en verdad hijos varones—diez y aún más. Y que todos los enemigos, henchidos por el orgullo de su fuerza, sean abatidos en la batalla.”

Verse 25

अपमानो भवेन्नैव क्वचिन्मे शत्रुतः प्रभो । योगिनामपि सर्वेषां भवेयमतिवल्लभः

Oh Señor, que nunca sufra deshonra en lugar alguno a causa de los enemigos; antes bien, que llegue a ser sumamente amado incluso por todos los yoguis.

Verse 26

इत्यष्टौ सुवरान्देहि देवदेव नमोऽस्तु ते । सर्वेश्वरस्त्वमेवासि मत्प्रभुश्च विशेषतः

“Así pues, oh Dios de dioses, concédeme estos ocho excelentes dones. Saludos reverentes a Ti. Tú solo eres el Señor de todo; y, en particular, Tú eres mi propio Maestro.”

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तमाह भगवान्भवः । सर्वं भविष्यतीत्येवं पुनस्स प्राह शूलधृक्

Dijo Sanatkumāra: Al oír sus palabras, el Bienaventurado Señor Bhava (Śiva) le habló. El Portador del Tridente volvió a decir: «Así será; todo habrá de cumplirse».

Verse 28

साम्बो नाम महावीर्यः पुत्रस्ते भविता बली । घोरसंवर्तकादित्यश्शप्तो मुनिभिरेव च

«Un hijo llamado Sāmba, de gran valor y poderosa fuerza, nacerá para ti. Y además, por la maldición de los sabios, llegará a ser como el terrible Sol Saṃvartaka, abrasador con intensidad destructora».

Verse 29

मानुषो भवितासीति स ते पुत्रो भवि ष्यति । यद्यच्च प्रार्थितं किंचित्तत्सर्वं च लभस्व वै

«Nacerá como humano y llegará a ser tu hijo. Y cuanto hayas suplicado—hasta lo más pequeño—que en verdad lo obtengas todo.»

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । एवं लब्ध्वा वरान्सर्वाञ्छ्रीकृष्णः परमेश्वरात् । नानाविधाभिर्बह्वीभिस्स्तुतिभिस्समतोषयत्

Dijo Sanatkumāra: Así, habiendo obtenido todos los dones del Señor Supremo (Parameśvara), Śrī Kṛṣṇa Lo complació con abundantes himnos de alabanza, de muchas clases.

Verse 31

तमाहाथ शिवा तुष्टा पार्वती भक्तवत्सला । वासुदेवं महात्मानं शंभुभक्तं तपस्विनम्

Entonces Śivā—Pārvatī, complacida y siempre tierna con los devotos—habló al magnánimo Vāsudeva, devoto de Śambhu y asceta firme.

Verse 32

पार्वत्युवाच । वासुदेव महाबुद्धे कृष्ण तुष्टास्मि तेऽनघ । गृहाण मत्तश्च वरान्मनोज्ञान्भुवि दुर्लभान्

Dijo Pārvatī: «Oh Vāsudeva, oh Kṛṣṇa de gran inteligencia, oh impecable: estoy complacida contigo. Acepta de mí estos dones, gratos al corazón y raramente obtenidos en el mundo».

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्याः पार्वत्यास्स यदूद्वहः । उवाच सुप्रसन्नात्मा भक्तियुक्तेन चेतसा

Sanatkumāra dijo: Habiendo oído así las palabras de Pārvatī, el noble vástago de la estirpe de Yadu respondió—con el ser interior sereno y la mente unida a la devoción.

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । देवि त्वं परितुष्टासि चेद्ददासि वरान्हि मे । तपसाऽनेन सत्येन ब्राह्मणान्प्रति मास्मभूत्

Śrī Kṛṣṇa dijo: «Oh Diosa, si estás complacida y en verdad me concedes dones, entonces, por esta misma austeridad y por esta verdad, que nunca surja en mí falta de respeto ni mala voluntad hacia los brāhmaṇas».

Verse 35

द्वेषः कदाचिद्भद्रं पूजयेयं द्विजान्सदा । तुष्टौ च मातापितरौ भवेतां मम सर्वदा

Que nunca albergue odio en ningún momento. Que siempre venere a los nobles y a los dos veces nacidos (dvija). Y que mi madre y mi padre permanezcan siempre complacidos conmigo.

Verse 36

सर्वभूतेष्वानुकूल्यं भजेयं यत्र तत्रगः । कुले प्रभृति रुचिता ममास्तु तव दर्शनात्

Que cultive benevolencia hacia todos los seres, y que me mueva libremente dondequiera que vaya. Desde hoy en adelante, por la gracia de contemplarte, que mi corazón halle deleite en mi propia familia y linaje.

Verse 37

तर्पयेयं सुरेन्द्रादीन्देवान् यज्ञशतेन तु । यतीनामतिथीनां च सहस्राण्यथ सर्वदा

Yo complacería a los dioses—comenzando por Indra—mediante cien ritos de sacrificio (yajña); y también, en todo tiempo, colmaría a miles de ascetas (yati) y huéspedes venerables.

Verse 38

भोजयेयं सदा गेहे श्रद्धापूतं तु भोजनम् । बांधवैस्सह प्रीतिस्तु नित्यमस्तु सुनिर्वृतिः

Que yo, en mi hogar, ofrezca siempre alimento santificado por la fe; y que haya por siempre afecto junto a mis parientes, con contento duradero y paz profunda.

Verse 39

देवि भार्य्यासहस्राणां भवेयं प्राणवल्लभः । अक्षीणा काम्यता तासु प्रसादात्तव शांकरि

Oh Diosa, que yo sea el amado como la vida de miles de esposas; y por tu gracia, oh Śāṅkarī, que mi poder de deseo hacia ellas nunca se vea disminuido.

Verse 40

आसां च पितरो लोके भवेयुः सत्यावादिनः । इत्याद्याः सुवरास्संतु प्रसादात्तव पार्वति

Y que los padres (ancestros) de esas mujeres en el mundo sean veraces. Por tu gracia, oh Pārvatī, que ellos y los demás estén dotados de buena voz y noble palabra.

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवी तं चाह विस्मिता । एवमस्त्विति भद्रं ते शाश्वती सर्वकामदा

Sanatkumāra dijo: Al oír sus palabras, la Diosa, asombrada, le habló: «Así sea. Bendición sobre ti: que sea eterno y cumplidor de todos los anhelos».

Verse 42

तस्मिंस्तांश्च वरान्दत्त्वा पार्वतीपरमेश्वरौ । तत्रैवांतश्च दधतुः कृत्वा कृष्णस्य सत्कृपाम्

Habiéndole concedido allí esos dones, Pārvatī y Parameśvara permanecieron en ese mismo lugar, serenos en su interior, tras mostrar su verdadera y benévola gracia a Kṛṣṇa.

Verse 43

कृष्णः कृतार्थमात्मानममन्यत मुनीश्वरः । उपमन्योर्मुनराशु प्रापाश्रममनुत्तमम्

Así, Kṛṣṇa—señor entre los sabios—se tuvo por plenamente realizado. Sin demora llegó al insuperable eremitorio del muni Upamanyu.

Verse 44

प्रणम्य शिरसा तत्र तं मुनिं केशिहा ततः । तया वृत्तं च तस्मै तत्समाचष्टोपमन्यवे

Entonces Keśihā se postró allí, inclinando la cabeza ante aquel sabio, y narró a Upamanyu todo lo sucedido, tal como había ocurrido por medio de ella.

Verse 45

स च तं प्राह कोऽन्यस्स्याच्छर्वाद्देवाज्जनार्द्दन । महादानपतिर्लोके क्रोधे वाऽतीव दुस्सहः

Y le dijo: «Oh Janārdana, ¿quién podría haber aparte de Śarva, el Dios? En este mundo Él es el supremo señor de los grandes dones; y cuando se enciende en ira, es en extremo imposible de soportar».

Verse 46

ज्ञाने तपसि वा शौर्य्ये स्थैर्य्ये वा पद एव च । शृणु शंभोस्तु गोविन्द देवैश्वर्य्यं महायशाः

Sea en el conocimiento, en la austeridad, en el valor, en la firmeza o incluso en la obtención del rango: escucha, oh Govinda de gran fama, la soberanía divina de Śambhu (el Señor Śiva).

Verse 47

तच्छ्रुत्वा श्रद्धया युक्तोऽभवच्छंभोस्तु भक्तिमान् । पप्रच्छ शिवमाहात्म्यं स तं प्राह मुनीश्वरः

Al oírlo, se llenó de fe y se volvió devoto de Śambhu. Luego preguntó por la gloria del Señor Śiva, y el soberano de los munis le respondió.

Verse 48

उपमन्युरुवाच । भगवाञ्शंकरः पूर्वं ब्रह्मलोके महात्मना । स्तुतो नामसहस्रेण दण्डिना ब्रह्मयोगिना

Upamanyu dijo: Antaño, en Brahmaloka, el Bienaventurado Señor Śaṅkara fue alabado por el magnánimo sabio Daṇḍin, conocedor de Brahman y yogui, mediante mil Nombres divinos.

Verse 49

सांख्याः पठंति तद्गीतं विस्तीर्णं च निघंटवत् । दुर्ज्ञानं मानुषाणां तु स्तोत्रं तत्सर्वकामदम्

Los seguidores del Sāṅkhya recitan esa enseñanza como un “canto”, vasto como un léxico. Pero para los hombres comunes es difícil de comprender; aun así, ese himno concede el cumplimiento de todos los anhelos.

Verse 50

स्मरन्नित्यं शंकरं त्वं गच्छ कृष्ण गृहं सुखी । भविष्यसि सदा तात शिवभक्तगणाग्रणीः

«Recordando siempre a Śaṅkara, ve, oh Kṛṣṇa, a tu hogar en paz. Hijo querido, serás por siempre el principal guía entre los devotos de Śiva».

Verse 51

इत्युक्तस्तं नमस्कृत्य वासुदेवो मुनीश्वरम् । मनसा संस्मरञ्शंभुं केशवो द्वारकां ययौ

Así interpelado, Vāsudeva se inclinó ante aquel señor de los sabios; y Keśava, recordando en su mente a Śambhu (el Señor Śiva), partió hacia Dvārakā.

Verse 52

सनत्कुमार उवाच । एवं कृष्णस्समाराध्य शंकरं लोकशंकरम् । कृतार्थोऽभून्मुनिश्रेष्ठ सर्वाजेयोऽभवत्तथा

Sanatkumāra dijo: «Así, oh el mejor de los sabios, Kṛṣṇa, tras adorar debidamente a Śaṅkara —bienhechor de los mundos—, quedó cumplido en su propósito; y del mismo modo se volvió invencible para todos».

Verse 53

तथा दाशरथी रामश्शिवमाराध्य भक्तितः । कृतार्थोऽभून्मुनिश्रेष्ठ विजयी सर्वतोऽभवत्

Así también, oh el mejor de los sabios, Rāma, hijo de Daśaratha, con devoción aplacó y adoró al Señor Śiva; quedó cumplido en su propósito y resultó victorioso por todas partes.

Verse 54

तपस्तप्त्वाऽतिविपुलं पुरा रामो गिरौ मुने । शिवाद्धनुश्शरं चापं ज्ञानं वै परमुत्तमम्

Oh sabio, antaño Rāma practicó austeridades inmensas en la montaña; y de Śiva obtuvo el arco y las flechas, y también el conocimiento supremo, sin igual.

Verse 55

रावणं सगणं हत्वा सेतुं बद्ध्वांभसांनिधौ । सीतां प्राप्य गृहं यातो बुभुजे निखिलां महीम्

Tras matar a Rāvaṇa junto con su hueste y tender el puente a la orilla del océano, recobró a Sītā, regresó a su hogar y luego gobernó y gozó de toda la tierra conforme al dharma.

Verse 56

तथा च भार्गवो रामो ह्याराध्य तपसा विभुम् । निरीक्ष्य दुःखितश्शर्वात्पितरं क्षत्रियैर्हतम्

Del mismo modo, Bhārgava Rāma (Paraśurāma), tras adorar con austeridad al Señor omnipenetrante, vio con dolor que su padre había sido muerto por los kṣatriyas, conforme a la voluntad y ordenanza de Śarva (Śiva).

Verse 57

तीक्ष्णं स परशुं लेभे निर्ददाह च तेन तान् । त्रिस्सप्तकृत्वः क्षत्रांश्च प्रसन्नात्परमेश्वरात्

Del benévolo Parameśvara obtuvo un hacha de filo acerado; y con ella aniquiló a aquellos kṣatriyas, repitiendo el acto veintiuna veces, por la gracia del Señor.

Verse 58

अजेयश्चामरश्चैव सोऽद्यापि तपसांनिधिः । लिंगार्चनरतो नित्यं दृश्यते सिद्धचारणैः

Ajeya y Amara—él, tesoro de austeridades hasta el día de hoy—permanece siempre entregado al culto del Śiva-liṅga, y es contemplado por los Siddhas y los Cāraṇas.

Verse 59

महेन्द्रपर्वते रामः स्थितस्तपसि तिष्ठति । कल्पांते पुनरेवासावृषिस्थानमवाप्स्यति

Rāma permanece en el monte Mahendra, firme en la austeridad. Al término del kalpa, alcanzará de nuevo el estado y la morada de un ṛṣi (sabio).

Verse 60

असितस्यानुजः पूर्वं पीडया कृतवांस्तपः । मूलग्राहेण विश्वस्य देवलो नाम तापसः

Antaño, el hermano menor de Asita—un asceta llamado Devala—realizó austeridades, impulsado por la aflicción, buscando asir la causa-raíz misma del universo.

Verse 61

पुरन्दरेण शप्तस्तु तपस्वी यश्च सुस्थिरम् । अधर्म्यं धर्ममल मल्लिंगमारध्य कामदम्

Aquel asceta firme—aunque maldecido por Purandara (Indra)—adoró el Liṅga que concede los deseos. Por esa adoración, lo adharma fue purificado en dharma y se borró la mancha de la falta.

Verse 62

चाक्षुषस्य मनोः पुत्रो मृगोऽभूत्तु मरुस्थले । वसिष्ठशापाद्गृत्समदो दण्डकारण्य एकलः

Por la maldición de Vasiṣṭha, Gṛtsamāda—hijo de Cākṣuṣa Manu—se convirtió en ciervo en una región desértica, habitando solo en el bosque de Daṇḍaka.

Verse 63

हृदये संस्मन्भक्त्या प्रवणेन युतं शिवम् । तस्मान्मृत्युमुखाकारो गणो मृगमुखोऽभवत्

Al recordar a Śiva en su corazón con bhakti humilde y rendición, aquel gaṇa, que llevaba un rostro terrible como la boca de la Muerte, se tornó de rostro de ciervo.

Verse 64

अजरामरतां नीतस्तीर्त्वा शापं पुनश्च सः । शंकरेण कृतः प्रीत्या नित्यं लम्बोदरानुगः

Tras franquear la maldición, fue conducido al estado libre de vejez y muerte. Luego, por gracia amorosa, Śaṅkara lo hizo para siempre devoto asistente de Lambodara (Gaṇeśa).

Verse 65

गार्ग्याय प्रददौ शर्वो मोक्षं च भुवि दुर्लभम् । कामचारी महाक्षेत्रं कालज्ञानं महर्द्धिमत्

A Gārgya, Śarva (Śiva) le otorgó incluso mokṣa—tan difícil de alcanzar en este mundo—y además la gracia de moverse a voluntad, acceso al gran kṣetra sagrado, conocimiento del Kāla (Tiempo) y una excelsa prosperidad espiritual.

Verse 66

चतुष्पादं सरस्वत्याः पारंगत्वं च शाश्वतम् । न तुल्यं च सहस्रं तु पुत्राणां प्रददौ शिवः

Śiva les concedió la perfección cuádruple de Sarasvatī—maestría eterna y excelencia consumada—y, además, les otorgó mil hijos, sin igual en comparación alguna.

Verse 67

वेदव्यासं तु योगीन्द्रं पुत्रं तुष्टः पिनाक धृक् । पराशराय च ददौ जरामृत्युविवर्जितम्

Complacido, el Portador del Pināka (Śiva) concedió a su hijo, el supremo yogui Vedavyāsa; y también otorgó a Parāśara un estado libre de vejez y muerte.

Verse 68

मांडव्यश्शंकरणैव जीवं दत्त्वा विसर्जितः । वर्षाणां दश लक्षाणि शूलाग्रा दवरोपितः

Māṇḍavya, a quien el propio Śaṅkara concedió la vida, fue liberado. Sin embargo, durante diez lakhs de años permaneció clavado en la punta del tridente, soportando el fruto de su atadura, hasta que prevaleció la gracia del Señor.

Verse 69

दरिद्रो ब्राह्मणः कश्चिन्निक्षिप्य गुरुवेश्मनि । पुत्रं तु गालवं यश्च पूर्वमासीद्गृहाश्रमी

Había un cierto brāhmaṇa pobre que, tras encomendar a su hijo a la casa de su gurú, había vivido antes la vida de cabeza de familia; y aquel hijo se llamaba Gālava.

Verse 70

गुप्तो वा मुनिशालायां भिक्षुरायाति तद्गृहम् । भार्य्यामुवाच यः कश्चिदवश्यं निर्धनो यतः

Ya viniera en secreto desde una ermita de un muni, o llegara a aquella casa como un mendicante, fuera quien fuese, dijo a su esposa: «Sin duda es pobre; por eso ha venido».

Verse 71

स तु वाच्यो भवत्या च न दृश्यंत इति प्रियः । अतिथेरागतस्यापि किं दास्यामि गृहे वसन्

Amada, tú también debes decirle: «No se le puede ver». Pues aunque haya llegado un huésped, si yo permanezco en casa sin nada a mano, ¿qué podré darle?

Verse 72

कदाचिदतिथिः कश्चित्क्षुत्तृषाक्षामतर्षितः । तामुवाच स भर्ता ते क्व गतश्चेति तं च सा

Una vez llegó cierto huésped, agotado por el hambre y la sed. Entonces su esposo le dijo: «¿Adónde has ido?»—y ella, a su vez, le respondió.

Verse 73

प्राह भर्ता मदीयस्तु सांप्रतं न च दृश्यते । स ऋषिस्तामुवाचेदं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

Ella dijo: «Mi esposo no se ve en este momento». Entonces el sabio, habiendo comprendido el asunto con su visión divina, le habló así.

Verse 74

गृहस्थितः प्रतिच्छन्नस्तत्रैव स मृतो द्विजः । विश्वामित्रस्यनुज्ञातस्तत्पुत्रो गालवस्तथा

Aquel brahmán, permaneciendo oculto dentro de la casa, murió allí mismo. Con el permiso de Viśvāmitra, su hijo—Gālava—procedió entonces conforme correspondía.

Verse 75

गृहमागत्य मातुस्स श्रुत्वा शापं सुदारुणम् । आराध्य शंकरं देवं पूजां कृत्वा तु शांभवीम्

Al volver a casa, oyó de su madre aquella maldición sumamente terrible. Entonces aplacó y veneró al Señor Śaṅkara, el Divino, y realizó la adoración Śāmbhavī: culto devocional ofrecido con reverencia al poder auspicioso de Śiva.

Verse 76

गृहादसौ विनिष्क्रांतस्संस्मरञ्शंकरं हृदा । अथ तं तनयं दृष्ट्वा पिता तं प्राह साञ्जलिम्

Salió de la casa, recordando en su corazón a Śaṅkara. Luego, al ver a su hijo, el padre le habló con las manos juntas en reverencia.

Verse 77

महादेवप्रसादाच्च कृतकृत्योऽस्मि कृत्यतः । धनवान्पुत्रवांश्चैव मृतोऽहं जीवितः पुनः

Por la gracia de Mahādeva, he quedado colmado en todo lo que debía cumplirse. Estoy dotado de riquezas y de hijos; aunque estaba como muerto, he sido devuelto a la vida otra vez.

Verse 78

इति वः कथितमशेषं नाहं शक्तः समासतो व्यासात् । वक्तुं शंभोश्च गुणाञ्शेषस्यापि न मुखानि स्युः

Así, os he dicho todo cuanto puede decirse. Sin embargo, no soy capaz—ni en resumen ni aun con extensa exposición—de describir plenamente las cualidades y la gloria de Śambhu. Ni siquiera Śeṣa tendría bocas suficientes para proclamarlas todas.