Rig Veda 10.43.6: Mandala 10, Sukta 43, Mantra 6

Sukta 10.43

Devata: Indra

Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)

Samhita Patha (Devanagari)

विशंविशं मघवा पर्यशायत जनानां धेना अवचाकशद्वृषा । यस्याह शक्रः सवनेषु रण्यति स तीव्रैः सोमैः सहते पृतन्यतः ॥

Transliteration

víśaṃ-viśaṃ maghávā páry aśāyata jánānāṃ dhénā avá-cākaśad vṛ́ṣā | yásyā́ha śakráḥ sávanēṣu ráṇyati sá tīvráir sómaiḥ sahate pṛtanyatáḥ ||

Translation

De clan en clan se extiende el Generoso (Maghavan); el Toro hace brillar y salir a la luz los rebaños de los pueblos. Aquel en cuyos prensados (savana) Śakra se complace, ése, con los Somas vigorosos, prevalece sobre quienes hacen la guerra.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• विशम्: clan, settlement
• विशम्: कर्म (गन्तव्य/पर्यायशयनस्य विषयः)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक: विश्/विश्- ‘कुल/जनसमूह’)

• विशम्: each clan (repeated for distributive sense)
• विशम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)

• मघवा: the bountiful one (Indra)
• मघवा: कर्तृ
• Type: Noun (epithet)
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• अशायत: lay down, reclined
• अशायत: क्रिया (कर्तृ: मघवा)
• Type: Verb
• Root: शी/शय् (धातु: √शी ‘to lie, recline’)

• जनानाम्: of the people
• जनानाम्: सम्बन्ध (अवचाकशत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)

• धेनाः: milch-cows
• धेनाः: कर्तृ (अवचाकशत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• अव: down, forth
• अव: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• चाकशत्: appeared forth, shone out
• चाकशत्: क्रिया (कर्तृ: धेनाः)
• Type: Verb
• Root: कश्/चक्ष् (धातु: √कश्/√चक्ष् ‘to appear, shine, be visible’; वैदिक रूप)

• वृषा: the bull (Indra)
• वृषा: कर्तृ (अन्तर्निहितः/सम्बोधन-भावः)
• Type: Noun (epithet)
• Root: वृषन्/वृष (प्रातिपदिक; ‘bull’, इन्द्रस्य विशेषणम्)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अह: indeed, surely
• अह: —
• Type: Indeclinable (particle)
• Root: अह (निपात; वैदिक)

• शक्रः: Śakra (Indra)
• शक्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: शक्र (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य नाम)

• सवनेषु: in the Soma-pressings (ritual sessions)
• सवनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक)

• रण्यति: delights, rejoices
• रण्यति: क्रिया (कर्तृ: शक्रः)
• Type: Verb
• Root: रम् (धातु: √रम् ‘to delight’; वैदिक वर्तमान-रूप ‘रण्यति’)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तीव्रैः: with strong, sharp
• तीव्रैः: करण
• Type: Adjective
• Root: तीव्र (प्रातिपदिक)

• सोमैः: Soma-draughts
• सोमैः: करण
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• सहते: overcomes, withstands
• सहते: क्रिया (कर्तृ: सः)
• Type: Verb
• Root: सह् (धातु: √सह् ‘to overcome, withstand’)

• पृतन्यतः: of the one who is fighting; of the battling (foe)
• पृतन्यतः: सम्बन्ध/कर्म-सम्बन्ध (यस्य सहते)
• Type: Participle (present active)
• Root: पृतन्यत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पृतन्/पृतन्य् ‘to fight, wage battle’)