Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

यौवराज्याभिषेक-उपकल्पनम्

Preparations for Rama’s Installation as Yuvaraja

कामतस्त्वं प्रकृत्यैव विनीतो गुणवानसि।।।।गुणवत्यपि तु स्नेहात्पुत्र वक्ष्यामि ते हितम्।

kāmatas tvaṁ prakṛtyaiva vinīto guṇavān asi |

guṇavaty api tu snehāt putra vakṣyāmi te hitam ||

En verdad, por tu propia naturaleza eres humilde y lleno de virtudes; sin embargo, hijo mío, aun a uno tan virtuoso te diré lo que te es provechoso, movido por el afecto.

कामतःindeed, as you wish
कामतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकामतः (अव्यय)
Formरीत्या/स्वीकारार्थ-अव्यय (adverb: ‘as you wish/indeed/admittedly’)
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
प्रकृत्याby nature
प्रकृत्या:
करण (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootप्रकृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया, एकवचन; करणम्
एवitself, indeed
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय
विनीतःwell-disciplined, humble
विनीतः:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-नी (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्तः, पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम् (of 'tvam')
गुणवान्virtuous
गुणवान्:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootगुणवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
असिare
असि:
क्रिया (Copula/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, परस्मैपदम्, मध्यमपुरुष, एकवचन
गुणवति(in you) being virtuous
गुणवति:
अधिकरण (Locative circumstance/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootगुणवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमीभावः (locative absolute sense: ‘even though (you are) virtuous’)
अपिeven
अपि:
सम्बन्ध (Concession marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपवाद-अव्यय (concessive particle: ‘even’)
तुbut
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (adversative particle: ‘but/however’)
स्नेहात्out of affection
स्नेहात्:
हेतु (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतुः (ablative of cause)
पुत्रO son
पुत्र:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
वक्ष्यामिI shall tell
वक्ष्यामि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट् (Simple Future/लृट्), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन
तेto you
ते:
सम्प्रदान (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सर्वनाम-रूपम्
हितम्what is beneficial
हितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; कर्म

With humility, always keep your senses under control. Keep off all violations arising out of lust and anger.

D
Daśaratha
R
Rāma

FAQs

Even the virtuous should accept guidance with humility; affectionate counsel is part of sustaining dharma, especially for one preparing for responsibility.

Daśaratha, preparing Rāma for royal duties, begins a sequence of counsel—praising his nature yet still advising him for his welfare.

Rāma’s innate vinaya (courtesy/discipline) and the king’s parental, dharmic concern expressed through loving instruction.