Adhyaya 45

Verse 1

भीष्म उवाच । इदानीं श्रोतुमिच्छामि हिरण्यकशिपोर्वधम् । नरसिंहस्य माहात्म्यं तथा पापविनाशनम्

Bhīṣma dijo: Ahora deseo oír la muerte de Hiraṇyakaśipu: la grandeza de Narasiṁha, y asimismo la destrucción del pecado.

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । पुरा कृतयुगे राजन्हिरण्यकशिपुः प्रभुः । दैत्यानामादिपुरुषश्चकार सुमहत्तपः

Pulastya dijo: En tiempos antiguos, en el Kṛta Yuga, oh rey, el poderoso Hiraṇyakaśipu —primordial señor de los Daityas— realizó austeridades inmensamente grandes.

Verse 3

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । जलवासी समभवत्स्नानमौनधृतव्रतः

Durante diez mil años, y además diez centenas de años, vivió en las aguas, observando votos: firme en los ritos del baño y en la disciplina del silencio.

Verse 4

वृतः शमदमाभ्यां च ब्रह्मचर्येण चैव हि । ब्रह्मा प्रीतोऽभवत्तस्य तपसा नियमेन च

Dotado de calma y dominio de sí, y establecido en brahmacarya, en verdad complació a Brahmā por su austeridad y sus observancias disciplinadas.

Verse 5

ततः स्वयंभूर्भगवान्स्वयमागत्य तत्र हि । विमानेनार्कवर्णेन हंसयुक्तेन भास्वता

Entonces el Señor Auto-nacido (Brahmā) vino allí en persona, llegando en un resplandeciente vimāna, de color del sol, fulgente y tirado por cisnes.

Verse 6

आदित्यैर्वसुभिः साध्यैर्मरुद्भिर्दैवतैस्सह । रुद्रैर्विश्वसहायैश्च यक्षराक्षसपन्नगैः

Junto con los Ādityas, los Vasus, los Sādhyas y los Maruts—con las huestes de los dioses—y con los Rudras, las potencias cósmicas que todo sostienen, así también con los Yakṣas, los Rākṣasas y los seres serpiente (Pannagas).

Verse 7

दिग्भिश्चैव विदिग्भिश्च नदीभिः सागरैस्तथा । नक्षत्रैश्च मुहूर्तैश्च खचरैश्च महाग्रहैः

—por las direcciones y las direcciones intermedias, por los ríos y también por los océanos; por las constelaciones (nakṣatras) y las divisiones del tiempo (muhūrtas), y por los astros que recorren el cielo y los grandes planetas.

Verse 8

देवैर्ब्रह्मर्षिभिः सार्द्धं सिद्धैः सप्तर्षिभिस्तथा । राजर्षिभिः पुण्यकृद्भिर्गंधर्वाप्सरसांगणैः

Junto con los dioses, con los Brahmarṣis; con los Siddhas y también con los Siete Ṛṣis; con los rājārṣis, con los que obran mérito, y con las huestes de Gandharvas y Apsarases.

Verse 9

चराचरगुरुः श्रीमान्वृतः सर्वैर्दिवौकसैः । ब्रह्मा ब्रह्मविदां श्रेष्ठो दैत्यं वचनमब्रवीत्

Entonces Brahmā—el ilustre maestro de todo lo móvil e inmóvil, venerado por todos los moradores del cielo y el primero entre los conocedores de Brahman—se dirigió al Daitya con estas palabras.

Verse 10

प्रीतोस्मि तव भक्तस्य तपसाऽनेन सुव्रत । वरं वरय भद्रं ते यथेष्टं काममाप्नुहि

Estoy complacido contigo, devoto mío, por esta austeridad, oh tú de nobles votos. Elige un don: que la dicha sea tuya; alcanza el deseo que anhelas.

Verse 11

हिरण्यकशिपुरुवाच । न देवासुरगंधर्वा न यक्षोरगराक्षसाः । न मानुषाः पिशाचाश्च हन्युर्मां देवसत्तम

Dijo Hiraṇyakaśipu: «Ni los dioses, ni los asuras y gandharvas, ni los yakṣas, serpientes y rākṣasas, ni los hombres y piśācas podrán matarme, oh el mejor entre los dioses».

Verse 12

ऋषयो मानवाः शापैर्न शपेयुः पितामह । यदि मे भगवान्प्रीतो वर एष वृतो मया

«Oh Abuelo (Pitāmaha), si el Señor Bienaventurado se complace en mí, elijo este don: que los sabios ṛṣis y los hombres no puedan maldecir con sus maldiciones».

Verse 13

न शस्त्रेण न चास्त्रेण गिरिणा पादपेन वा । न शुष्केण न चार्द्रेण न स्याच्चान्येन मे वधः

«Mi muerte no vendrá por filo ni por arma, ni por montaña ni por árbol; ni por lo seco ni por lo húmedo, ni en verdad por ninguna otra cosa».

Verse 14

भवेयमहमेवार्कः सोमो वायुर्हुताशनः । सलिलं चांतरिक्षं च नक्षत्राणि दिशो दश

«Que yo mismo llegue a ser el Sol, la Luna, el Viento y el Fuego; y también las aguas, el firmamento, las estrellas y las diez direcciones».

Verse 15

अहं क्रोधश्च कामश्च वरुणो वासवो यमः । धनदश्च धनाध्यक्षो यक्षः किंपुरुषाधिपः

«Yo soy también la Ira y el Deseo; yo soy Varuṇa, Vāsava (Indra) y Yama; yo soy Dhanada (Kubera), señor de las riquezas, el Yakṣa y el soberano de los Kiṃpuruṣas».

Verse 16

ब्रह्मोवाच । एष दिव्यो वरस्तात मया दत्तस्तवाद्भुतः । सर्वकामप्रदो वत्स प्राप्स्यसि त्वं न संशयः

Brahmā dijo: «Hijo querido, este maravilloso don divino te lo he concedido yo. Otorga todos los deseos, hijo mío; ciertamente lo obtendrás, sin duda alguna»

Verse 17

एवमुक्त्वा स भगवान्जगामाकाशमेव हि । वैराजं ब्रह्मसदनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्

Dicho esto, el Bienaventurado Señor partió en verdad hacia el cielo, y fue a la morada de Virāja, la sede de Brahmā, servida por multitudes de brahmarṣis.

Verse 18

ततो देवाश्च गंधर्वा ऋषिभिः सह चारणाः । वरप्रदानं श्रुत्वैवं पितामहमुपस्थिताः

Entonces los dioses, los Gandharvas y los Cāraṇas, junto con los sabios, al oír así la concesión del don, se acercaron a Pitāmaha (Brahmā).

Verse 19

देवा ऊचुः । वरप्रदानाद्भगवन्वधिष्यति स नोऽसुरः । तत्प्रसादश्च भगवन्वधोप्यस्य विचिंत्यताम्

Los dioses dijeron: «Oh Señor Bienaventurado, por el don concedido, ese asura nos dará muerte. Por ello, oh Señor, considera cómo puede ser muerto y cómo puede preservarse tu favor y la integridad del don.»

Verse 20

भगवान्सर्वभूतानामादिकर्त्ता स्वयंप्रभुः । स्रष्टा च हव्यकव्यानामव्यक्तप्रकृतिः परः

El Señor Bienaventurado es el agente primordial de todos los seres, auto-luminoso e independiente. Él es también el creador de las ofrendas havya para los dioses y kavya para los antepasados; es el Trascendente, cuya naturaleza es la Prakṛti no manifestada.

Verse 21

सर्वलोकहितं वाक्यं श्रुत्वा देवः प्रजापतिः । आश्वासयामास तदा सुशीतैर्वचनांबुभिः

Al oír las palabras benéficas para todos los mundos, el divino Prajāpati los consoló entonces con un habla como aguas frescas y apaciguadoras.

Verse 22

अवश्यं त्रिदशानेन प्राप्तव्यं तपसः फलं । तपसोऽन्तेऽस्य भगवान्वधं विष्णुः करिष्यति

Ciertamente, por este dios, uno de los Treinta y Tres, ha de alcanzarse el fruto de la austeridad; al término de su tapas, el Bienaventurado Señor Viṣṇu causará su muerte.

Verse 23

तच्छ्रुत्वा विबुधा वाक्यं सर्वे पंकजजाननात् । स्वानि स्थानानि दिव्यानि विप्रजग्मुर्मुदान्विताः

Al oír aquellas palabras del de rostro de loto, todos los dioses, colmados de gozo, partieron hacia sus propios moradas divinas.

Verse 24

लब्धमात्रे वरे सोथ प्रजास्सर्वा अबाधत । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वरदानेन गर्वितः

Apenas obtuvo el don, comenzó a oprimir a todos los súbditos; el asura Hiraṇyakaśipu, henchido de orgullo por la concesión de aquel boon.

Verse 25

आश्रमेषु महाभागान्मुनीन्वै शंसितव्रतान् । सत्यधर्मपरान्दान्तान्धर्षयामास दानवः

En los āśramas, el danava hostigó a los nobles munis, célebres por sus votos, entregados a la verdad y al dharma, y dueños de sí mismos.

Verse 26

देवांस्त्रिभुवनस्थांश्च पराजित्य महासुरः । त्रैलोक्यं वशमानीय स्वर्गे वसति दानवः

Habiendo vencido a los dioses que moran en los tres mundos, el gran asura sometió los tres reinos a su dominio, y el dānava fijó su morada en el cielo.

Verse 27

यदा वरमदोत्सिक्तश्चोदितः कालधर्मिणा । यज्ञियानकरोद्दैत्यानयज्ञीयांश्च दैवतान्

Cuando, embriagado por el orgullo de los dones recibidos y movido por la ley ordenada del Tiempo, hizo a los Dāityas aptos para el yajña y volvió a los Devas no aptos para el sacrificio.

Verse 28

तथा दैत्याश्च साध्याश्च विश्वे च वसवस्तथा । रुद्रा देवगणा यक्षा देवद्विजमहर्षयः

Asimismo, los Daityas y los Sādhyas, los Viśvedevas y los Vasus; los Rudras, las huestes de los dioses, los Yakṣas y los sabios de origen divino, grandes ṛṣis.

Verse 29

शरण्यं शरणं विष्णुमुपतस्थुर्महाबलम् । देवदेवं यज्ञमयं वासुदेवं सनातनम्

Se acercaron al poderoso Viṣṇu, refugio de los desamparados y supremo amparo: a Vāsudeva, el eterno Dios de dioses, que es la misma esencia del yajña.

Verse 30

देवा ऊचुः । नारायण महाभाग देवास्त्वां शरणं गताः । त्रायस्व जहि दैत्येंद्रं हिरण्यकशिपुं प्रभो

Los dioses dijeron: «Oh Nārāyaṇa, el más bienaventurado, nosotros los dioses hemos buscado refugio en ti. Sálvanos, oh Señor: mata al rey de los daityas, Hiraṇyakaśipu».

Verse 31

त्वं हि नः परमोदाता त्वं हि नः परमो गुरुः । त्वं हि नः परमो देवो ब्रह्मादीनां सुरोत्तमः

En verdad, Tú eres nuestro supremo dador; en verdad, Tú eres nuestro maestro más alto. En verdad, Tú eres nuestro Dios supremo, el mejor de los dioses, aun entre Brahmā y los demás.

Verse 32

विष्णुरुवाच । भयं त्यजद्ध्वममरा अभयं वो ददाम्यहम् । तथैव त्रिदिवं देवाः प्रतिपद्यत माचिरम्

Viṣṇu dijo: «Dejad el miedo, oh inmortales; yo os concedo la ausencia de temor. Así pues, oh dioses, recuperad pronto el cielo de los tres mundos»

Verse 33

एनं हि सगणं दैत्यं वरदानेन गर्वितम् । अवध्यममरेंद्राणां दानवेंद्रं निहन्म्यहम्

En verdad, yo mataré a este Daitya junto con sus huestes: al señor de los Dānavas, hinchado de orgullo por el don concedido, y tenido por invencible aun por los señores de los dioses.

Verse 34

एवमुक्त्वा तु भगवान्विश्वपो विष्णुरव्ययः । हिरण्यकशिपुस्थानं जगाम हरिरीश्वरः

Habiendo dicho esto, el Bienaventurado Señor—Viṣṇu, el imperecedero protector del universo—Hari, el Supremo Īśvara, se dirigió a la morada de Hiraṇyakaśipu.

Verse 35

तेजसा भास्काराकारः शशीकांत्येव चापरः । नरस्य कृत्वार्धतनुं सिंहस्यार्द्धतनुं तथा

En resplandor tomó la forma del Sol, y en otro aspecto brilló con el fulgor de la Luna; haciendo la mitad del cuerpo de un hombre, y asimismo la mitad del cuerpo de un león.

Verse 36

नारसिंहेन वपुषा पाणिं संगृह्य पाणिना । ततो ददर्श विस्तीर्णां दिव्यां रम्यां मनोरमाम्

Asumiendo la forma de Narasiṃha, tomó su mano entre las suyas; y entonces contempló una visión vasta, divina, encantadora y sumamente deleitosa.

Verse 37

सर्वकामयुतां शुभ्रां हिरण्यकशिपोः सभाम् । विस्तीर्णां योजनशतं शतमध्यर्द्धमायताम्

La espléndida y radiante sala de asambleas de Hiraṇyakaśipu—colmada de todo deleite deseable—tenía cien yojanas de ancho y ciento cincuenta yojanas de largo.

Verse 38

वैहायसीं कामगमां पंचयोजनमुच्छ्रिताम् । जराशोकक्षमापेतां निष्प्रकम्प्यां शिवां सुखाम्

Era aérea y se movía a voluntad, elevándose cinco yojanas; libre de vejez, pena y fatiga, inconmovible, auspiciosa y bienaventurada.

Verse 39

वेश्मासनवतीं रम्यां ज्वलंतीमिव तेजसा । अंतःसलिलसंयुक्तां विहितां विश्वकर्मणा

Una hermosa estructura, provista de mansiones y asientos, resplandeciente como si ardiera en fulgor; con aguas en su interior, fue obra de Viśvakarmā.

Verse 40

दिव्यवर्णमयैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युताम् । नीलपीतासितश्यामैः श्वेतैर्लोहितकैरपि

Estaba adornada con árboles de colores divinos, que daban frutos y flores: azules, amarillos, oscuros, negruzcos, blancos y también rojos.

Verse 41

अवदातैस्तथा गुल्मै रक्तमंजरिधारिभिः । सिताभ्रघनसंकाशां प्लवंतीं च ददर्श सः

Entonces la contempló, rodeada de arbustos de blancura resplandeciente que llevaban racimos rojos de flores; parecía una densa masa de nubes blancas y daba la impresión de flotar.

Verse 42

रश्मिमती स्वभावेन दिव्यगंधमनोरमा । सुसुखा न च दुःखा सा न शीता न च घर्मदा

Por su propia naturaleza, Raśmimatī es encantadora, perfumada con fragancia divina. Es sumamente placentera: ni afligida, ni fría, ni portadora de calor.

Verse 43

न क्षुत्पिपासे ग्लानिं वा प्राप्यतां प्राप्नुवंति ते । नानरूपैरुपकृता सुचित्रैश्च सुभास्वरैः

No padecen hambre ni sed, ni caen en fatiga. Son atendidos de muchas maneras, con disposiciones maravillosas, bellamente variadas y radiantes.

Verse 44

अतिचंद्रातिसूर्याति शिखिकान्ति स्वयंप्रभा । दीप्यते नाकपृष्ठस्था भासयंती विभासुरा

Superando el brillo de la luna e incluso del sol, radiante como fuego llameante y luminosa por sí misma, resplandece en la cumbre del cielo—espléndida, iluminándolo todo alrededor.

Verse 45

सर्वे चकाशिरे तस्यां मुदिताश्चैव मानुषाः । रसवच्च प्रभूतं च भक्ष्यभोज्यान्नमुत्तमं

En aquel lugar, todos los hombres resplandecían de alegría; y había alimento excelente en abundancia, de rico sabor, con finos manjares y comidas.

Verse 46

पुण्यगंधास्रजश्चापि नित्यकालफला द्रुमाः । उष्णे शीतानि तोयानि शीते चोष्णानि संति वै

Hay también guirnaldas de fragancia sagrada y árboles que dan fruto en toda estación. En el calor, las aguas son frescas; y en el frío, en verdad son tibias.

Verse 47

पुष्पिताग्रान्महाशाखान्प्रवालांकुरधारिणः । लतावितानसंछन्नान्कल्पानैक्षिष्ठ स प्रभुः

Aquel Señor contempló los árboles kalpa que cumplen los deseos: de grandes ramas, con las puntas en flor, portando tiernos brotes y yemas nuevas, y cubiertos por doseles de enredaderas.

Verse 48

गंधवंति च पुष्पाणि रसवंति फलानि च । तानि शीतानि चोष्णानि तत्रतत्र सरांसि च

Hay flores fragantes y frutos jugosos; y allí, en diversos lugares, hay lagos: unos frescos y otros tibios.

Verse 49

अपश्यद्भूपतीर्थानि सभायां तस्य स प्रभुः । नलिनैः पुंडरीकैश्च शतपत्रैः सुगंधिभिः

Aquel Señor contempló los reales vados sagrados (tīrthas) en su sala de asamblea, adornados con lotos: lotos azules, lotos blancos y fragantes flores de cien pétalos.

Verse 50

रक्तैः कुवलयैश्चैव कल्हारैरुत्पलैस्तथा । नानाश्चर्यसमोपेतैः पुष्पैरन्यैश्च सुप्रियैः

Estaba engalanado con lotos kuvalaya rojos, y también con lotos kalhāra y utpala, y con otras flores muy amadas, dotadas de múltiples maravillas.

Verse 51

कारंडवैश्चक्रवाकैः सारसैः कुररैरपि । विमलस्फटिकाभानि पांडुरच्छदनैर्द्विजैः

Con ánades caranca, gansos rojizos, grullas y aun águilas pescadoras—aves de plumaje pálido—el paraje parecía cristal inmaculado.

Verse 52

बहुहंसोपगीतानि सारसानां रुतानि च । गंधयुक्ता लतास्तत्र पुष्पमंजरिधारिणीः

Allí, muchos hamsas cantaban dulcemente, y también se oían los clamores de las grullas sarasa; había enredaderas fragantes, cargadas de racimos de flores.

Verse 53

दृष्टवान्भगवान्हृष्टः खदिरान्वेतसार्जुनान् । चूतानिम्बानागवृक्षाः कदंबा बकुला धवाः

Al verlos, el Bienaventurado Señor se regocijó, contemplando khadira, vetasa y arjuna; mangos y nim; árboles nāga, y también kadamba, bakula y dhava.

Verse 54

प्रियंगवः पाटलाख्याः शाल्मल्यस्स हरिद्रवाः । शालास्तालास्तमालाश्च चंपकाश्च मनोरमाः

Allí había priyaṅgu, los llamados pāṭala, śālmali y haridrava; y también śāla, tāla, tamāla y los encantadores campaka.

Verse 55

तथैवान्ये व्यराजंत सभायां पुष्पिता द्रुमाः । एलाक कुभकंकोल लवली कर्णपूरकाः

Asimismo, otros árboles en flor resplandecían en la sala de la asamblea: ela (cardamomo), kubhaka, kankola, lavalī y karṇapūraka.

Verse 56

मधुकाः कोविदाराश्च बहुतालसमुच्छ्रयाः । अंजनाशोकपर्णासा बहवश्चित्रका द्रुमाः

Había árboles de madhūka y de kovidāra, y muchas palmeras elevadas; asimismo, árboles aṃjanā, aśoka de frondoso follaje, y muchos otros árboles de variados colores.

Verse 57

वरुणाश्च पलाशाश्चा पनसास्सह चंदनैः । नीलास्सुमनसश्चैव नीपाश्चाश्वत्थतिंदुकाः

Hay árboles varuṇa, árboles palāśa y árboles de yaca junto con el sándalo fragante; y también árboles nīla de flor azul, sumanasa de aroma dulce, así como nīpa, el sagrado aśvattha y el tinduka.

Verse 58

पारिजाताश्च तरवो मल्लिका भद्रदारवः । अटरूषाः पीलूकाश्च तथा चैवैलवालुकाः

También hay árboles pārijāta, jazmín (mallikā), maderas auspiciosas (bhadradārava), plantas aṭarūṣā, árboles pīlū, y asimismo las extensiones arenosas de la región de Ilvala.

Verse 59

मंदारकाः कुरवका पुन्नागाः कुटजास्तथा । रक्ताः कुरवकाश्चैव नीलाश्चागरुभिः सह

Había árboles mandāra, plantas kuravaka, árboles punnāga y también kuṭaja; junto con kuravakas rojos y flores azules, acompañadas de agaru (madera de áloe).

Verse 60

किंशुकाश्चैव भव्याश्च दाडिमा बीजपूरकाः । कालेयका दुकूलाश्च हिंगवस्तैलवर्त्तिकाः

También (hay) árboles kiṁśuka, plantas bhavya, granados y cidros; asimismo sustancias fragantes kāleyaka, finas telas dukūla, hinggu (asafétida) y mechas untadas en aceite para las lámparas.

Verse 61

खर्जूरा नालिकेराश्च हरीतक मधूककाः । सप्तपर्णाश्च बिल्वाश्च सयावाश्च शरावताः

Palmeras de dátiles y palmeras de coco; los árboles harītakī y madhūka; saptaparṇa y bilva; junto con sayāva y śarāvatā—(así se enumeran).

Verse 62

असनाश्च तमालाश्च नानागुल्मसमावृताः । लताश्च विविधाकाराः पुष्पपत्रफलोपगाः

Había árboles asana y árboles tamāla, rodeados por muchas clases de arbustos; y había enredaderas de diversas formas, portadoras de flores, hojas y frutos.

Verse 63

एते चान्ये च बहवस्तत्र काननजा द्रुमाः । नानापुष्पफलोपेता व्यराजंत समंततः

Estos, y muchos otros árboles nacidos del bosque, estaban allí; provistos de diversas flores y frutos, resplandecían por todas partes.

Verse 64

चकोराः शतपत्राश्च मत्तकोकिलशारिकाः । पुष्पितान्पुष्पिताग्रांश्च संपतंति महाद्रुमान्

Los chakora, las aves śatapatra, y los cucos y minas embriagados de gozo, se abalanzaban sobre los grandes árboles—árboles en plena flor y con copas florecidas.

Verse 65

रक्तपीतारुणास्तत्र पादपाग्रगताः खगाः । परस्परमवैक्षंत प्रहृष्टा जीवजीविकाः

Allí, aves de tonos rojos, amarillos y leonados se posaban en las copas de los árboles; gozosas, viviendo de su propio sustento, se miraban unas a otras.

Verse 66

तस्यां सभायां दैत्येंद्रो हिरण्यकशिपुस्तदा । आसीन आसने चित्रे दशनल्वे प्रमाणतः

En aquella sala de asamblea, el señor de los Daityas, Hiraṇyakaśipu, estaba entonces sentado en un trono espléndido y ricamente ornado, de medida equivalente a diez codos.

Verse 67

दिवाकरनिभे दिव्ये दिव्यास्तरणसंस्तृते । हिरण्यकशिपुर्दैत्य आस्ते ज्वलितकुंडलः

En aquella sala divina, resplandeciente como el sol y extendida con coberturas celestiales, el Daitya Hiraṇyakaśipu se sentaba, con sus pendientes ardiendo de fulgor.

Verse 68

उपचेरुर्महादैत्या हिरण्यकशिपुं तदा । दिव्यतालानि गीतानि जगुर्गंधर्वसत्तमाः

Entonces los poderosos Daityas atendieron a Hiraṇyakaśipu, mientras los más excelsos Gandharvas cantaban himnos celestiales acompasados con ritmos divinos.

Verse 69

विश्वाची सहजन्या च प्रम्लोचेति च पूजिता । दिव्याथ सौरभेयी च समीची पुंजिकस्थला

Viśvācī, Sahajanyā y la venerada Pramlocā; asimismo Divyā, Saurabheyī, Samīcī y Puñjikasthalā.

Verse 70

मिश्रकेशी च रंभा च चित्रभा श्रुतिविभ्रमा । चारुनेत्रा घृताची च मेनका चोर्वशी तथा

Miśrakeśī y Rambhā, Citrabhā y Śrutivibhramā; Cārunetrā y Ghṛtācī, y también Menakā y Urvaśī.

Verse 71

एतास्सहस्रशश्चान्या नृत्यगीतविशारदाः । उपातिष्ठंत राजानं हिरण्यकशिपुं प्रभुम्

Y otras miles de mujeres, diestras en la danza y el canto, asistían al rey—Hiraṇyakaśipu, el Señor.

Verse 72

उपासते दितेः पुत्राः सर्वे लब्धवरास्तथा । बलिर्विरोचनस्तत्र नरकः पृथिवीसुतः

Todos los hijos de Diti lo veneran, habiendo recibido también dones; allí están asimismo Bali, Virocana y Naraka, hijo de la Tierra.

Verse 73

प्रह्लादो विप्रचित्तिश्च गविष्ठश्च महासुरः । सुरहन्ता दुःखकर्ता समनास्सुमतिस्तथा

Allí estaban Prahlāda, Vipracitti y Gaviṣṭha—el gran asura—junto con Surahantā, Duḥkhakartā, y también Samanā y Sumati.

Verse 74

घटोदरो महापार्श्वः क्रथनः पिठरस्तथा । विश्वरूपस्वरूपश्च विश्वकायो महाबलः

Él es Ghaṭodara, Mahāpārśva de anchos flancos, Krathana y Piṭhara; por naturaleza es de forma universal, de cuerpo cósmico y de gran fuerza.

Verse 75

दशग्रीवश्च वाली च मेघवासा महासुरः । घटाभो विटरूपश्च ज्वलनश्चेंद्रतापनः

Se nombran también Daśagrīva (Rāvaṇa), Vālī, Meghavāsā el gran asura, Ghaṭābha, Viṭarūpa, Jvalana e Indratāpana.

Verse 76

दैत्यदानवसंघास्ते सर्वे ज्वलितकुंडलाः । स्रग्विणो वर्मिणः सर्वे सर्वे च चरितव्रताः

Aquellas huestes de Daityas y Dānavas llevaban todos pendientes fulgurantes; todos estaban enguirnaldados y acorazados, y todos firmes en los votos que habían asumido.

Verse 77

सर्वे लब्धवराः शूरास्सर्वे विहितमृत्यवः । एते चान्ये च बहवो हिरण्यकशिपुं प्रभुम्

Todos eran héroes valientes que habían obtenido dones; todos tenían la muerte sujeta sólo a condiciones decretadas. Éstos y muchos otros servían a su señor Hiraṇyakaśipu.

Verse 78

उपासते महात्मानं सर्वे दिव्यपरिच्छदाः । विमानैर्विविधाकारैर्भ्राजमानैरिवाग्निभिः

Todos ellos, adornados con vestiduras y ornamentos divinos, veneraban a aquel magnánimo; llegaban en vimānas de múltiples formas, resplandecientes como fuegos.

Verse 79

महेन्द्रवपुषः सर्वे विचित्रांगदबाहवः । भूषितांगा दितेः पुत्रास्तमुपासत सर्वतः

Todos los hijos de Diti—con formas semejantes a la de Indra, con brazos ceñidos por maravillosos brazaletes y cuerpos ricamente adornados—le rendían culto desde todos los lados.

Verse 80

ऐश्वर्यं दैत्यसिंहस्य यथा तस्य महात्मनः । न श्रुतं नैव दृष्टं च कस्यापि भुवनत्रये

Tal era la majestad de aquel magnánimo, el “león entre los Daityas”, que en los tres mundos nadie oyó jamás ni vio cosa semejante.

Verse 81

रजतकनकचित्रवेदिकायां परिकृतरत्नविचित्रवीथिकायाम् । स ददर्श मृगाधिपः सभायां सुरुचिर जालगवाक्षशोभितायाम्

En aquel salón, cuyas plataformas estaban artísticamente incrustadas de plata y oro, y cuyos pasillos se engalanaban con joyas de exquisita variedad, el señor de las bestias contempló una espléndida sala de asamblea, hermoseada por encantadoras ventanas de celosía.

Verse 82

कनकवलयहारभूषितांगं दितितनयं स मृगाधिपो ददर्श । दिवसकरकरप्रभं ज्वलंतं दितिजसहस्रशतैर्निषेव्यमाणम्

El señor de las bestias contempló al hijo de Diti, cuyos miembros estaban adornados con brazaletes y collares de oro; ardía con el fulgor de los rayos del sol y era servido por centenares de guerreros Dānava.

Verse 83

ततो दृष्ट्वा महाभागं कालचक्रमिवागतम् । नारसिंहवपुश्छन्नं भस्मच्छन्नमिवानलम्

Entonces, al ver a aquel sumamente ilustre—como si la rueda del Tiempo mismo hubiese aparecido—cubierto con la forma de Narasiṃha, como fuego velado por ceniza.

Verse 84

हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादो नाम वीर्यवान् । दिव्येन वपुषा सिंहमपश्यद्देवमागतम्

Prahlāda, el valeroso hijo de Hiraṇyakaśipu, contempló al Dios que había llegado con forma de león, revestido de un cuerpo divino.

Verse 85

तं दृष्ट्वा रुक्मशैलाभमपूर्वां तनुमाश्रितम् । विस्मिता दानवाः सर्वे हिरण्यकशिपुश्च सः

Al verlo—habiendo asumido una forma jamás vista, semejante a una montaña de oro—todos los Dānavas quedaron maravillados, y también Hiraṇyakaśipu.

Verse 86

प्रह्लाद उवाच । महाराज महाबाहो दैत्यानामादिसंभव । न श्रुतं नैव मे दृष्टं नारसिंहमिदं वपुः

Dijo Prahlāda: Oh gran rey, de poderosos brazos, primer progenitor de los Daityas: jamás he oído hablar, ni he visto nunca, esta forma de Narasiṃha.

Verse 87

अव्यक्तं परमं दिव्यं किमिदं रूपमागतम् । दैत्यांतकरणं घोरं शंसतीव मनो मम

Inmanifestado, supremo y divino: ¿qué forma es ésta que ha aparecido? Mi mente parece anunciar un poder terrible que llevará a los Daityas a su fin.

Verse 88

अस्य देवाः शरीरस्थाः सागराः सरितस्तथा । हिमवान्पारियात्रश्च ये चान्ये कुलपर्वताः

En su cuerpo moran los dioses, así como los océanos y los ríos; y también Himavān, Pāriyātra y las demás montañas de linaje.

Verse 89

चंद्रमास्सहनक्षत्रैरादित्या रश्मिभिः सह । धनदो वरुणश्चैव यमः शक्रः शचीपतिः

La Luna con las constelaciones, y los Ādityas junto con sus rayos; Dhanada (Kubera), Varuṇa, Yama y Śakra—Indra, señor de Śacī—están allí.

Verse 90

मरुतो देवगंधर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । नागा यक्षाः पिशाचाश्च राक्षसा भीमविक्रमाः

Los Maruts, los Gandharvas divinos y los ṛṣis ricos en austeridad; los Nāgas, Yakṣas, Piśācas y los Rākṣasas de terrible poder (están presentes).

Verse 91

ब्रह्मा देवाः पशुपतिर्ललाटस्था भ्रमंति हि । स्थावराणि च सर्वाणि जंगमानि तथैव च

En verdad, Brahmā, los devas y Paśupati—morador en la frente—vagan sin cesar; y así también todos los seres, tanto los inmóviles como los móviles.

Verse 92

भवांश्च सहितोस्माभिः सर्वैर्दैत्यगणैर्वृतः । विमानशतसंकीर्णा सर्वा या भवतः सभा

Tú también vienes con nosotros, rodeado por todas las huestes de los Daityas; y todo tu salón de asamblea está atestado de cientos de vimānas, carros celestes.

Verse 93

सर्वं त्रिभुवनं राजन्लोकधर्मश्च शाश्वतः । दृश्यते नरसिंहेस्मिंस्तथेदं निखिलं जगत्

Oh Rey, el entero triple mundo y el dharma eterno de los mundos se contemplan en este Narasiṁha; así también este universo en su totalidad.

Verse 94

प्रजापतिश्चात्र मनुर्महात्मा ग्रहाश्च योगाश्च मही नभश्च । उत्पातकालश्च धृतिर्मतिश्च रतिश्च सत्यं च तपो दमश्च

Aquí están también Prajāpati y el magnánimo Manu; los planetas y los yogas; la tierra y el cielo; el tiempo de los presagios; la firmeza y la inteligencia; el amor; la verdad; la austeridad (tapas) y el autodominio (dama).

Verse 95

सनत्कुमारश्च महानुभावो विश्वे च देवा ॠषयश्च सर्वे । क्रोधश्च कामश्च तथैव हर्षो दर्पश्च मोहः पितरश्च सर्वे

Allí estaban Sanatkumāra, el de gran poder, los Viśvedevas y todos los ṛṣis; y también la ira, el deseo y el gozo; el orgullo y el engaño; y todos los Pitṛs, los padres ancestrales: todo ello estaba incluido.

Verse 96

प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा हिरण्यकशिपुः प्रभुः । उवाच दानवान्सर्वान्गणांश्च सगणाधिपः

Al oír las palabras de Prahlāda, el señor Hiraṇyakaśipu se dirigió a todos los Dānavas y a las huestes reunidas, junto con sus jefes.

Verse 97

मृगेंद्रो गृह्यतामेष अपूर्वां तनुमास्थितः । यदि वा संशयः कश्चिद्वध्यतां वनगोचरः

«Apresad a este señor de las bestias: ha tomado una forma jamás vista. O, si queda alguna duda, que sea muerto este vagabundo del bosque.»

Verse 98

ते दानवगणास्सर्वे मृगेंद्रं भीमविक्रमम् । परिक्षिपंतो मुदितास्त्रासयामासुरोजसा

Todas aquellas huestes de Dānavas, gozosas, rodearon al león de terrible valor y, con pura fuerza, se pusieron a amedrentarlo.

Verse 99

सिंहनादं विमुच्याथ नरसिंहो महाबलः । बभंज तां सभां सर्वां व्यादितास्य इवांतकः

Entonces el poderoso Narasiṃha, soltando un rugido de león, hizo añicos toda aquella sala de asamblea, como Antaka, la Muerte, con la boca abierta.

Verse 100

सभायां भज्यमानायां हिरण्यकशिपुः स्वयम् । चिक्षेपास्त्राणि सिंहस्य रोषव्याकुललोचनः

Mientras la sala se hacía pedazos, el propio Hiraṇyakaśipu—con los ojos turbados por la ira—arrojó armas contra el León.

Verse 101

सर्वास्त्राणामथ श्रेष्ठं दंडमस्त्रं सुदारुणम् । कालचक्रं तथा घोरं विष्णुचक्रं तथापरं

Luego describió la más excelsa de todas las armas: el terriblemente feroz arma Daṇḍa; la pavorosa Rueda del Tiempo (Kālacakra); y también el supremo disco de Viṣṇu, el Sudarśana.

Verse 102

पैतामहं महात्युग्रं त्रैलोक्यनिर्मितं महत् । विचित्रामशनिं चैव शुष्काद्रं चाशनिद्वयम्

«(Contemplé) el Paitāmaha —el arma de Brahmā—, sumamente feroz y poderosa, inmensa y forjada para los tres mundos; junto con el maravilloso rayo (aśani), la “Montaña Seca” y el par de rayos.»

Verse 103

रौद्रं तथोग्रशूलं च कंकालं मुसलं तथा । अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ब्राह्ममस्त्रं तथैव च

«Están el Raudra (arma de Rudra), el Ugraśūla —el tridente feroz—, el Kaṅkāla, el Musala (maza), y también el arma llamada Brahmaśiras, así como el arma Brāhma.»

Verse 104

नारायणास्त्रमैंद्रं च आग्नेयं शैशिरं तथा । वायव्यं मथनं चैव कपालमथ किंकरम्

El arma de Nārāyaṇa, el arma de Indra, el arma de Agni, y asimismo la Śaiśira; el arma de Vāyu, el arma del Batido (Mathana), y también el arma Kapāla, y luego el arma Kiṅkara igualmente.

Verse 105

तथा प्रतिहतां शक्तिं क्रौंचमस्त्रं तथैव च । मोहनं शोषणं चैव संतापनविलापने

Asimismo, el proyectil rechazado llamado Śakti, y también el arma Krauñca; y además el encantamiento ilusorio (Mohana), el hechizo de desecación (Śoṣaṇa), y los poderes que atormentan y hacen brotar el lamento.

Verse 106

कंपनं शातनं चैव महास्त्रं चैव रोधनम् । कालमुद्गरमक्षोभ्यं तापनं च महाबलम्

«Kampana (el Estremecedor), Śātana (el Quebrantador), Mahāstra (la Gran Arma) y Rodhana (el Obstructor); Kālamudgara (la Maza del Tiempo), Akṣobhya (el Inconmovible), Tāpana (el Abrasador): todos ellos son de poder inmenso.»

Verse 107

संवर्तनं मोहनं च तथा मायाधरं वरम् । गान्धर्वमस्त्रं दयितमसिरत्नं च नंदकम्

«(Tomó) Saṃvartana, Mohana y el excelente Māyādhara; el amado arma Gāndharva, y también la espada Nandaka, cual joya resplandeciente.»

Verse 108

प्रस्वापनं प्रमथनं वारुणं चास्त्रमुत्तमम् । अस्त्रं पाशुपतं चैव यस्या प्रतिहता गतिः

El arma Prasvāpana, que induce al sueño; el arma Pramathana, que aplasta; la excelsa arma Vāruṇa, y aun el arma Pāśupata: en ella, el curso de todas fue detenido y quedó sin efecto.

Verse 109

एतान्यस्त्राणि दिव्यानि हिरण्यकशिपुस्तदा । असृजन्नरसिंहस्य दीप्तस्याग्नेरिवाहुतिम्

Entonces Hiraṇyakaśipu arrojó estas armas celestiales contra Narasiṁha, como una ofrenda lanzada a un fuego abrasador.

Verse 110

अस्त्रैः प्रज्वलितैः सिंहमावृणोदसुरोत्तमः । विवस्वान्घर्मसमये हिमवंतमिवांशुभिः

Con armas enardecidas, el más excelso de los asuras envolvió al León, como el Sol, en la estación del ardor, cubre al Himavat con sus rayos.

Verse 111

स ह्यमर्षानिलोद्भूतो दैत्यानां सैन्यसागरः । क्षणेनाप्लावयत्सर्वं मैनाकमिव सागरः

Pues el ejército, cual océano, de los Daityas—nacido del viento de la ira—anegó todo en un instante, como el mar que cubre al (monte) Maināka.

Verse 112

प्रासैः पाशैश्च खड्गैश्च गदाभिर्मुसलैस्तथा । वज्रैरशनिभिश्चैव बहुशाखैर्महाद्रुमैः

Con lanzas y lazos, con espadas, con mazas y garrotes también; con rayos y relámpagos, y con grandes árboles de muchas ramas.

Verse 113

मुद्गरैः कूटपाशैश्च शिलोलूखलपर्वतैः । शतघ्नीभिश्च दीप्ताभिर्दंडैरपि सुदारुणैः

Con mazos, con lazos y trampas; con rocas, morteros y montañas; con ardientes armas śataghnī, y con bastones de extrema crueldad.

Verse 114

ते दानवाः पाशगृहीतहस्ता महेंद्रतुल्याशनितुल्य वेगाः । समंततोभ्युद्यतबाहुकायाः स्थिताः सशीर्षा इव नागपोताः

Aquellos Dānavas, con los lazos asidos en sus manos—veloces como Indra y rápidos como el rayo—se alzaron por doquier con los brazos levantados, como crías de serpiente que elevan sus capuchas.

Verse 115

सुवर्णमालाकुलभूषितांगाः सुतीक्ष्णदंष्ट्राकुलवक्त्रगर्ताः । स्फुरत्प्रभास्ते च सशृंगदेहाश्चीनांशुका भांति यथैव हंसाः

Adornados por doquier con guirnaldas de oro, con rostros colmados de colmillos agudísimos, resplandecían con fulgor centelleante; y, con cuerpos cornudos y vestidos con sedas chinas, parecían en verdad cisnes.

Verse 116

सोसृजद्दानवो मायामग्निं वायुं समीरितम् । तमिंद्रस्तोयदैः सार्धं सहस्राक्षो महाद्युतिः

Entonces el Dānava desató su poder de māyā, avivando el fuego y agitando el viento. Indra, el de mil ojos y gran fulgor, lo enfrentó junto con las nubes portadoras de lluvia.

Verse 117

महता तोयवर्षेण शमयमास पावकम् । तस्यां प्रतिहतायां तु मायायां युधि दानवः

Con un gran aguacero de agua, apagó el fuego. Pero cuando aquella māyā fue frustrada en la batalla, el Dānava entonces…

Verse 118

असृजद्घोरसंकाशं तमस्तीव्रं समंततः । तमसा संवृते लोके दैत्येष्वात्तायुधेषु च

Desató una oscuridad intensa, de aspecto terrible, por todas partes. Cuando el mundo quedó cubierto por aquella tiniebla, los Daityas también se alzaron con las armas en alto.

Verse 119

स्वतेजसा परिवृतो दिवाकर इवोद्गतः । त्रिशिखां भ्रुकुटीमस्य ददृशुर्दानवा रणे

Rodeado por su propio resplandor, se alzó como el sol naciente. En la batalla, los Dānavas vieron su ceño fruncido en un gesto de tres cumbres.

Verse 120

ललाटस्थां त्रिकूटस्थां गंगां त्रिपथगामिव । ततः सर्वासु मायासु हतासु दितिनंदनाः

Contempló a la Gaṅgā, asentada en la frente y establecida en Trikūṭa, como el río que corre por los tres caminos. Luego, cuando todas sus māyās fueron destruidas, los hijos de Diti fueron abatidos.

Verse 121

हिरण्यकशिपुं दैत्या विषण्णाश्शरणं ययुः । ततः प्रज्वलितः क्रोधात्प्रदहन्निव तेजसा

Los Daityas, abatidos, acudieron a Hiraṇyakaśipu en busca de amparo. Entonces, encendido por la ira, resplandeció como si con su fulgor lo abrasara todo.

Verse 122

तस्मिन्क्रुद्धे तु दैत्येंद्रे तमोभूतमभूज्जगत् । आवहः प्रवहश्चैव विवहोथ समीरणः

Mas cuando el señor de los Daityas se enfureció, el mundo entero quedó cubierto de tinieblas; y se levantaron los vientos: Āvaha, Pravaha, Vivaha y Samīraṇa.

Verse 123

परावहस्संवहश्च उद्वहश्च महाबलः । तथा परिवहः श्रीमानुत्पातभयशंसिनः

Surgieron Parāvaha, Saṁvaha y Udvaha, poderosos en fuerza; y asimismo el ilustre Parivaha, que anuncia los temibles presagios de las calamidades.

Verse 124

इत्येवं क्षुभिताः सप्त मरुतो गगनेचराः । ये ग्रहास्सर्वलोकस्य क्षये प्रादुर्भवंति हि

Así, aquellos siete Maruts, agitados y errantes por el cielo—esos mismos ‘apresadores’ (grahas)—se manifiestan en verdad cuando llega la destrucción de todos los mundos.

Verse 125

ते सर्वे गगने हृष्टाव्यचरंश्च यथासुखम् । अयोगतश्चाप्यचरद्योगं निशि निशाचरः

Todos ellos, gozosos, vagaban por el cielo a su antojo. Y el que ronda la noche (el demonio), aunque sin verdadera disciplina, practicó también una suerte de ‘yoga’ en la oscuridad nocturna.

Verse 126

सग्रहः सह नक्षत्रैस्तारापतिररिंदम । विवर्णतां च भगवान्गतो दिवि दिवाकरः

Junto con los planetas y las constelaciones, el Señor de las estrellas—la Luna, oh domador de enemigos—palideció; y en el cielo el venerable Sol también perdió su color.

Verse 127

कृष्णः कबंधश्च तदा लक्ष्यते सुमहान्दिवि । असृजच्चासितां सूर्यो धूमवत्तां विभावसुः

Entonces, en el cielo, se vio una inmensa forma negra, decapitada. El Sol derramó una negrura como humo, ardiendo como fuego.

Verse 128

गगनस्थश्च भगवानभीक्ष्णं परिविष्यते । सप्तधूमनिभा घोराः सूर्यादि विसमुत्थिताः

Y el Bienaventurado Señor, situado en el cielo, es rodeado una y otra vez. Siete formas terribles, semejantes al humo, surgen del Sol y de los demás luminares.

Verse 129

सोमस्य गगनस्थस्य ग्रहास्तिष्ठंति शृंङ्गगाः । वामे च दक्षिणे चैव स्थितौ शुक्रबृहस्पती

Cuando Soma (la Luna) está asentado en el cielo, los planetas se posan sobre sus cuernos; y a la izquierda y a la derecha se hallan Śukra (Venus) y Bṛhaspati (Júpiter).

Verse 130

शनैश्चरो लोहितांगो लोहितांगसमद्युतिः । समं समधिरोहंत सर्वे वै गगनेचराः

Śanaiścara (Saturno) era de miembros rojizos, resplandeciendo con un fulgor de esa misma rojez; y todos esos errantes celestes (los planetas), en verdad, se alzaron juntos en el cielo.

Verse 131

शृंगाणि शनकैर्घोरा युगांता वर्त्तन ग्रहाः । चंद्रमाश्च सनक्षत्रो ग्रहैः सह तमोनुदः

Poco a poco se alzan presagios terribles: los pavorosos grahas que rigen el giro del tiempo al fin de una era. También la Luna—con las constelaciones—junto con los planetas, se vuelve disipadora de la oscuridad.

Verse 132

चराचरविनाशाय रोहिणीं नाभ्यनंदत । गृहीतो राहुणा चन्द्र उल्काभिरभिहन्यते

Para la destrucción de todo lo móvil e inmóvil, Rohiṇī no se alegró. La Luna, apresada por Rāhu, es golpeada por meteoros que caen.

Verse 133

उल्काः प्रज्वलिताश्चंद्रे व्यचरंत यथासुखम् । देवानामधिपो देवः सोप्यवर्षत शोणितम्

Meteoros ardientes vagaban en torno a la Luna a su antojo; y aun el dios, señor de los dioses, hizo llover sangre.

Verse 134

अपतद्गगनादुल्का विद्युद्रूपा महास्वना । अकाले च द्रुमास्सर्वे पुष्प्यंति च फलंति च

Un meteoro, con forma de relámpago y estruendo poderoso, cayó del cielo; y, fuera de estación, todos los árboles comenzaron a florecer y a dar fruto.

Verse 135

लताश्च सफलाः सर्वा या आहुर्दैत्यनाशिकाः । फले फलान्यजायंत पुष्पे पुष्पं तथैव च

Y todas las enredaderas—llamadas ‘destructoras de los Daityas’—quedaron colmadas de fruto: del fruto nacían más frutos, y de la flor, flores asimismo surgían.

Verse 136

उन्मीलंति निमीलंति हसंति प्ररुदंति च । विक्रोशंति च गंभीरं धूमायंते ज्वलंति च

Abren y cierran los ojos; ríen y también lloran. Claman con voz profunda; humean y arden en llamas.

Verse 137

प्रतिमास्सर्वदेवानां कथयंत्यो महद्भयम् । आरण्यैः सह संसृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः

Las imágenes de todos los dioses proclamaban un gran temor; y las criaturas salvajes, mezcladas con las domésticas, eran animales y aves por igual.

Verse 138

चुक्रुशुर्भैरवं तत्र मृगयुद्ध उपस्थिते । नद्यश्च प्रतिकूलानि वहंति कलुषोदकाः

Allí, cuando se acercaba la lucha entre las bestias, clamaron de modo espantoso; y los ríos corrieron contra su curso natural, llevando aguas turbias.

Verse 139

न प्राकाशंत च दिशो रक्तरेणुसमाकुलाः । वानस्पत्या न पूज्यंते पूजनार्हाः कथंचन

Las direcciones no resplandecían, colmadas de polvo rojo. Ni los árboles—aunque dignos de veneración—eran honrados de modo alguno.

Verse 140

वायुवेगेन हन्यंते भज्यंते प्रणमंति च । तथा च सर्वभूतानां छाया न परिवर्त्तते

Golpeados por el ímpetu del viento, son azotados, quebrados y obligados a inclinarse; sin embargo, la sombra de todos los seres no se altera.

Verse 141

अपरेण गते सूर्ये सलोकानां युगक्षये । तदा हिरण्यकशिपोर्दैत्यस्योपरिवेश्मनः

Cuando el sol se hubo inclinado hacia el occidente, y al término del yuga de los mundos, entonces—sobre el palacio superior del daitya Hiraṇyakaśipu—aconteció lo que siguió.

Verse 142

भांडागारायुधागारे निविष्टमभवन्मधु । असुराणां विनाशाय सुराणां विजयाय च

Madhu entró en el almacén y en la armería, para la destrucción de los Asuras y para la victoria de los Devas.

Verse 143

दृश्यंते विविधोत्पाता घोराघोरनिदर्शनाः । एते चान्ये च बहवो घोररूपाः समुत्थिताः

Se ven diversos presagios, terribles y a la vez no terribles en su señal. Estos y muchos otros, de forma espantosa, han surgido.

Verse 144

दैत्येंद्रस्य विनाशाय दृश्यंते रणशंसिनः । मेदिन्यां कंपमानायां दैत्येंद्रेण महात्मनः

Para la destrucción del señor de los Daityas se hicieron visibles los presagios que anuncian la batalla; y cuando avanzó aquel gran rey daitya, la tierra misma tembló.

Verse 145

महीधरा नागगणा निपेतुरमितौजसः । विषज्वालाकुलैर्वक्त्रैर्विमुंचंतो हुताशनम्

Poderosas huestes de serpientes, que sostienen el peso de la tierra y poseen fuerza inconmensurable, cayeron, escupiendo fuego desde bocas colmadas de llamas venenosas.

Verse 146

चतुःशीर्षाः पंचशीर्षाः सप्तशीर्षाश्च पन्नगाः । वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनंजयौ

Había serpientes de cuatro cabezas, de cinco y de siete; y entre los nāgas estaban Vāsuki, Takṣaka, así como Karkoṭaka y Dhanaṃjaya.

Verse 147

एलामुखः कालियश्च महापद्मश्च वीर्यवान् । सहस्रशीर्षश्शुद्धांगो हेमतालध्वजः प्रभुः

Elāmukha, Kāliya y el poderoso Mahāpadma; Sahasraśīrṣa, de miembros puros; y el señor Hematāladhvaja: tales son los nombrados.

Verse 148

शेषोनंतो महानागो ह्यप्रकंप्यश्च कंपिताः । दीप्यंतेंतर्जलस्थानि पृथिवीविवराणि वै

Śeṣa, el gran nāga sin fin—aunque él mismo es inconmovible—provoca temblores; y las grietas y cavidades dentro de la tierra, cuyos lugares yacen bajo las aguas, en verdad resplandecen en llamas.

Verse 149

सप्तदैत्येंद्रकोपेन कंपितानि समंततः । नानातेजोधराश्चापि पातालतलचारिणः

Por la ira de los siete señores daityas, todo en derredor fue sacudido; y también los seres que recorren los estratos de Pātāla, portadores de múltiples fulgores ígneos, quedaron trastornados.

Verse 150

पाताले सहसा क्षुब्धे दुष्प्रकंप्याः प्रकंपिताः । हिरण्यकशिपुर्दैत्यस्तदा संस्पृष्टवान्महीम्

Cuando Pātāla fue súbitamente agitado, aun lo difícil de sacudir comenzó a temblar. Entonces el daitya Hiraṇyakaśipu tocó y oprimió la tierra.

Verse 151

संदष्टौष्ठपुटः क्रुद्धो वराह इव पूर्वजः । गंगा भागीरथी चैव कौशिकी सरयूरपि

El ancestro mayor, airado y con los labios fuertemente apretados, parecía un jabalí; y estaban también los ríos Gaṅgā, Bhāgīrathī, Kauśikī y Sarayū.

Verse 152

यमुना चाथ कावेरी कृष्णवेणी च निम्नगा । तुंगभद्रा महावेगा नदी गोदावरी तथा

Estaban la Yamunā, y también la Kāverī, la Kṛṣṇaveṇī y el río Nimnagā; la Tuṅgabhadrā de impetuosa corriente, y asimismo el río Godāvarī.

Verse 153

चर्मण्वती च सिंधुश्च तथा नदनदीपतिः । मेलकप्रभवश्चैव शोणो मणिनिभोदकः

Estaban también la Carmanvatī y el Sindhu, y asimismo el señor de ríos y arroyos; y el río nacido de Melaka, y el Śoṇa, cuyas aguas resplandecen como joyas.

Verse 154

नर्मदा च शुभस्रोतास्तथा वेत्रवती नदी । गोमती गोकुलाकीर्णा तथा पूर्वा सरस्वती

Y estaban la Narmadā, la Śubhasrotā, y asimismo el río Vetravatī; la Gomati, colmada de asentamientos de pastores de Gokula, y también la antigua Sarasvatī.

Verse 155

महाकालमहीचैव तमसा पुष्पवाहिनी । जंबूद्वीपं रत्नवच्च सर्वरत्नोपशोभितम्

Estaban Mahākāla y Mahī, y también Tamasā, el río portador de flores; y Jambūdvīpa, como un cúmulo de joyas, engalanado con toda clase de gemas preciosas.

Verse 156

सुवर्णपुटकं चैव सुवर्णाकरमंडितम् । महानदश्च लौहित्यश्शैलः कांचनशोभितः

Y también está Suvarṇapuṭaka, engalanado con vetas y minas de oro; y el gran río Mahānadā; y el monte Lauhitya, resplandeciente con fulgor dorado.

Verse 157

पत्तनं कोशकाराणां कशं च रजताकरम् । मगधाश्च महाग्रामाः पुण्ड्रा उग्रास्तथैव च

La ciudad de los tejedores de capullos, y también Kaśa, la mina de plata; y los Magadhas, las grandes aldeas, y asimismo los Puṇḍras y los Ugras.

Verse 158

स्रुघ्ना मल्ला विदेहाश्च मालवाः काशि कोसलाः । भवनं वैनतेयस्य दैत्येंद्रेणाभिकंपितम्

Srughna, los Mallas, los Videhas, los Malavas, Kāśī y Kosala: todas esas regiones fueron sacudidas; y también la morada de Vainateya, por el señor de los Daityas.

Verse 159

कैलासशिखराकारं यत्कृतं विश्वकर्मणा । रत्नतोयो महाभीमो लौहित्यो नाम सागरः

Hay un océano llamado Lauhitya—con forma de la cumbre del Kailāsa, forjado por Viśvakarman—cuyas aguas son como gemas, vasto y sobrecogedor.

Verse 160

उदयश्च महाशैल उच्छ्रितः शतयोजनम् । सवर्णवेदिकः श्रीमान्मेघपंक्तिनिषेवितः

Y está el gran monte Udaya, elevado a cien yojanas de altura—espléndido, con terrazas de igual tonalidad, visitado por hileras de nubes.

Verse 161

भ्राजमानोर्कसदृशैर्जातरूपमयैर्द्रुमैः । सालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः

Resplandecía con árboles semejantes al sol radiante, como si fueran de oro: sálas, palmeras tāla, tamālas y karṇikāras en flor.

Verse 162

अयोमुखश्च विख्यातः सर्वतो धातुमंडितः । तमालवनगंधश्च पर्वतो मलयः शुभः

Ayomukha es célebre, adornado por doquier con vetas minerales; y el auspicioso monte Malaya exhala fragancia por sus bosques de tamāla.

Verse 163

सुराष्ट्राश्च सबाह्लीकाश्शूद्राभीरास्तथैव च । भोजाः पांड्याश्च वंगाश्च कलिंगास्ताम्रलिप्तकाः

También (están) los de Surāṣṭra junto con los Bāhlīkas; asimismo los Śūdras y los Ābhīras; los Bhojas, los Pāṇḍyas, los Vaṅgas, los Kaliṅgas y los de Tāmralipta.

Verse 164

तथैव पौंड्राः शुभ्राश्च वामचूडास्सकेरलाः । क्षोभितास्तेन दैत्येन देवाश्चाप्सरसां गणाः

Asimismo los Pauṇḍras, los Śubhras, los Vāmacūḍas y los Keralas—junto con las huestes de los devas y las compañías de apsaras—fueron todos turbados por aquel demonio.

Verse 165

अगस्त्यभवनं चैव यदगस्त्यकृतं पुरा । सिद्धचारणसंघैश्च विप्रकीर्णं मनोहरम्

Y también el āśrama de Agastya—erigido antaño por el propio Agastya—era encantador y estaba colmado de compañías de Siddhas y Cāraṇas.

Verse 166

विचित्रनानाविहगं सपुष्पितमहाद्रुमम् । जातरूपमयैः शृंगैरप्सरोगणसेवितम्

Estaba colmado de aves maravillosas y diversas; adornado con grandes árboles en flor, con cumbres hechas de oro, y atendido por huestes de Apsarās.

Verse 167

गिरिः पुष्पितकश्चैव लक्ष्मीवान्प्रियदर्शनः । उत्थितः सागरं भित्वा विश्रामश्चंद्रसूर्ययोः

Un monte—floreciente, próspero y grato a la vista—se alzó, hendiendo el océano, y se volvió lugar de reposo para la Luna y el Sol.

Verse 168

रराज स महाशृंगैर्गगनं विलिखन्निव । चंद्रसूर्यांशुसंकाशैः सागरांबुसमावृतैः

Resplandecía: sus altas cumbres parecían rasgar el cielo; brillaba como los rayos de la luna y del sol, y estaba ceñido por las aguas del océano.

Verse 169

विद्युत्त्वान्पर्वतः श्रीमानायतः शतयोजनम् । विद्युतां यत्र संपाता निपात्यंते नगोत्तमे

Hay una espléndida montaña llamada Vidyuttvān, que se extiende por cien yojanas; en esa excelsa montaña se ven caer y estrellarse masas de relámpagos.

Verse 170

ऋषभः पर्वतश्चैव श्रीमानृषभसंस्थितः । कुंजरः पर्वतः श्रीमानगस्त्यस्य गृहं शुभम्

Existe también el monte Ṛṣabha, auspicioso y glorioso, donde Ṛṣabha está establecido. Y el glorioso monte Kuñjara es la morada bendita de Agastya.

Verse 171

विमलाख्या च दुर्द्धर्षा सर्पाणां मालती पुरी । तथा भोगवती चापि दैत्येंद्रेणाभिकंपिता

Vimalākhyā, difícil de asaltar, y Mālatī, la ciudad de las serpientes, y asimismo Bhogavatī, fueron sacudidas por el señor de los Daityas.

Verse 172

महासेनगिरिश्चैव पारियात्रश्च पर्वतः । चक्रवांश्च गिरिश्रेष्ठो वाराहश्चैव पर्वतः

Y están el monte Mahāsena y el monte Pāriyātra; y Cakravān, el mejor de los montes, y también el monte Vārāha.

Verse 173

प्राग्ज्योतिषपुरं चापि जातरूपमयं शुभम् । यस्मिन्नुवास दुष्टात्मा नरको नाम दानवः

Y había también la auspiciosa ciudad de Prāgjyotiṣa, hecha de oro, en la cual moraba el demonio de alma perversa llamado Naraka.

Verse 174

मेघश्च पर्वतश्रेष्ठो मेघगंभीरनिस्स्वनः । षष्टिस्तत्र सहस्राणि पर्वतानां विशांपते

Y el monte llamado Megha es el principal de los montes, resonante con un profundo bramido como de nubes. Allí, oh señor de los pueblos, hay sesenta mil montañas.

Verse 175

तरुणादित्यसंकाशो मेरुश्चैव महान्गिरिः । यक्षराक्षसगंधर्वैर्नित्यं सेवितकंदरः

El monte Meru, la gran montaña, resplandece como el sol joven; sus cuevas y barrancos son frecuentados sin cesar por Yakṣas, Rākṣasas y Gandharvas.

Verse 176

हेमगर्भो महासेनस्तथा मेघसखो गिरिः । कैलासश्चैव शैलेंद्रो दानवेंद्रेण कंपितः

Hemagarbha, Mahāsena y el monte llamado Meghasakha—y también Kailāsa, señor de las montañas—fueron sacudidos por el rey de los Dānavas.

Verse 177

हेमपुष्करसञ्छन्नं तेन वैखानसं सरः । कंपितं मानसं चैव हंसकारंडवाकुलम्

Por ello, el lago Vaikhānasa, cubierto de lotos dorados, fue agitado; y también el lago Mānasa tembló, colmado de hamsas y de aves kāraṇḍava.

Verse 178

त्रिशृंगः पर्वतश्रेष्ठः कुमारी च सरिद्वरा । तुषारचयसंच्छन्नो मंदरश्चापि पर्वतः

Triśṛṅga es el más excelso de los montes, y Kumārī la más noble de las corrientes; Mandara también es una montaña, cubierta de montones de nieve.

Verse 179

उशीरबीजश्च गिरिर्भद्रप्रस्थस्तथाद्रिराट् । प्रजापतिगिरिश्चैव तथा पुष्करपर्वतः

El monte Uśīrabīja, Bhadraprastha y Adriraṭ; asimismo Prajāpatigiri, y también el monte Puṣkara.

Verse 180

देवाभः पर्वतश्चैव तथा वै वालुकागिरिः । क्रौंचः सप्तर्षिशैलश्च धूम्रवर्णश्च पर्वतः

También están los montes Devābha y Vālukāgiri; Krauñca, Saptarṣi-śaila, y el monte llamado Dhūmravarṇa.

Verse 181

एते चान्ये च गिरयो देशा जनपदास्तथा । नद्यः ससागराः सर्वाः दानवेनाभिकंपिताः

Estas y muchas otras montañas, comarcas y tierras habitadas, así como todos los ríos junto con los mares, fueron sacudidos por el Dānava.

Verse 182

कपिलश्च महीपुत्रो व्याघ्रवांश्च प्रकंपितः । खेचराश्च निशापुत्राः पातालतलवासिनः

Kapila, hijo de la Tierra, y el linaje de Vyāghra fueron sacudidos; y también los Khecaras, los hijos de la Noche, y los moradores de las regiones subterráneas de Pātāla.

Verse 183

गणस्तथापरो रौद्रो मेघनामांकुशायुधः । ऊर्द्ध्वगो भीमवेगश्च सर्व एतेभिकंपिताः

Y también otra hueste—feroz y airada—llamada Megha, que llevaba como arma un aguijón; junto con Ūrdhvaga y Bhīmavega. Todos ellos quedaron temblorosos.

Verse 184

गदी शूली करालश्च हिरण्यकशिपुस्तथा । जीमूतघननिर्घोषो जीमूत इव वेगवान्

Portando maza y lanza, de aspecto terrible—como Hiraṇyakaśipu—tronó con el bramido de densas nubes de tormenta, veloz como una nube misma.

Verse 185

देवारिर्दितिजो दृप्तो नृसिंहं समुपाद्रवत् । स तु तेन ततस्तीक्ष्णैर्मृगेंद्रेण महानखैः

El altivo Dānava, enemigo de los devas, se lanzó contra Narasiṁha. Pero el señor león lo hirió con sus grandes garras, agudas como cuchillas.

Verse 186

तदोंकारसहायेन विदार्य निहतो युधि । मही च कालश्च शशीनभश्च ग्रहास्स सूर्याश्च दिशश्च सर्वाः

Con la ayuda de la sílaba sagrada Oṁ, fue atravesado y muerto en la batalla; y la Tierra, el Tiempo, la Luna, el cielo, los planetas, el Sol y todas las direcciones quedaron conmovidos.

Verse 187

नद्यश्च शैलाश्च महार्णवाश्च गताः प्रसादं दितिपुत्रनाशात् । ततः प्रमुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः

Ríos, montañas e incluso los grandes océanos hallaron alivio por la destrucción del hijo de Diti. Entonces se regocijaron los devas y los rishis ricos en austeridad.

Verse 188

तुष्टुवुर्नामभिर्दिव्यैरादिदेवं सनातनम् । यत्त्वया विधृतं देव नारसिंहमिदं वपुः

Lo alabaron con nombres divinos al Adideva eterno, diciendo: «Oh Dios, por ti ha sido asumida esta forma de Narasiṁha».

Verse 189

एतदेवार्चयिष्यंति परापरविदो जनाः । ब्रह्मोवाच । भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेंद्रो देवसत्तमः

Sólo esto adorarán quienes conocen las realidades superior e inferior. Dijo Brahmā: «Tú eres Brahmā, y Rudra, y Mahendra, el mejor entre los devas».

Verse 190

भवान्कर्त्ता विकर्त्ता च लोकानां प्रभवोऽव्ययः । परां च सिद्धिं च परं च सत्वं परं रहस्यं परमं हविश्च

Tú eres el creador y el transformador; la fuente imperecedera de los mundos. Tú eres la suprema realización y la más alta pureza, el misterio supremo y la ofrenda sacrificial suprema.

Verse 191

परं च धर्मं परमं यशश्च त्वामाहुरग्र्यं परमं पुराणम् । परं च सत्यं परमं तपश्च परं पवित्रं परमं च मार्गं

Te proclaman como el Dharma supremo y la gloria más alta; el Purāṇa primero y excelentísimo. Eres también la Verdad suprema y la austeridad más elevada; el purificador máximo y el sendero más alto.

Verse 192

परं च यज्ञं परमं च होत्रं त्वामाहुरग्य्रं परमं पुराणम् । परं शरीरं परमं च ब्रह्म परं च योगं परमां च वाणीम्

Te declaran el sacrificio supremo y la ofrenda más alta; te llaman el primero, el Purāṇa supremo. Eres el cuerpo supremo y el Brahman supremo; eres el yoga más alto y la palabra más excelsa.

Verse 193

परं रहस्यं परमां गतिं च त्वामाहुरग्य्रं परमं पुराणम् । एवमुक्त्वा तु भगवान्सर्वलोकपितामहः

Te proclaman el secreto supremo y la meta más alta, el Purāṇa primero y grandísimo. Dicho esto, el venerable Abuelo de todos los mundos (Brahmā)…

Verse 194

स्तुत्वा नारायणं देवं ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः । ततो नदत्सु तूर्येषु नृत्यंतीष्वप्सरःसु च

Habiendo alabado a Nārāyaṇa, el Señor fue a Brahmaloka. Luego, entre el resonar de los instrumentos y las Apsaras danzantes, (se desplegó la escena).

Verse 195

क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम हरिरीश्वरः । नारसिंहं वपुर्देवः स्थापयित्वा सुदीप्तिमान्

Hari, el Señor supremo, fue a la orilla septentrional del Océano de Leche; el Dios radiante, al establecer (asumir) la forma de Narasiṃha, resplandeció con gran fulgor.

Verse 196

पौराणं रूपमास्थाय प्रययौ गरडध्वजः । अष्टचक्रेण यानेन भूतियुक्तेन भास्वता

Asumiendo una forma puránica, el Señor cuyo estandarte lleva a Garuḍa partió, montado en un vehículo radiante y auspicioso de ocho ruedas.

Verse 197

अव्यक्तप्रकृतिर्देवः स्वस्थानं गतवान्प्रभुः

El Señor—cuya naturaleza es la Prakṛti no manifestada—regresó a Su propia morada.