Adhyaya 85

Verse 1

वेन उवाच । भगवन्देवदेवेश प्रसादाच्च मम त्वया । भार्यातीर्थं समाख्यातं पितृतीर्थमनुत्तमम्

Vena dijo: Oh Bienaventurado, oh Señor de los dioses, por tu gracia me has explicado el Bhāryā-tīrtha y el insuperable Pitṛ-tīrtha.

Verse 2

मातृतीर्थं हृषीकेश बहुपुण्यप्रदायकम् । प्रसादसुमुखो भूत्वा गुरुतीर्थं वदस्व मे

Oh Hṛṣīkeśa, el vado sagrado de la Madre (mātṛ-tīrtha) otorga abundante mérito. Sé propicio y de rostro benigno, y háblame del vado sagrado del Gurú (guru-tīrtha).

Verse 3

श्रीभगवानुवाच । कथयिष्याम्यहं राजन्गुरुतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापहरं प्रोक्तं शिष्याणां गतिदायकम्

El Señor Bienaventurado dijo: Oh rey, describiré el insuperable Guru-tīrtha, proclamado como el que destruye todos los pecados y concede a los discípulos su meta espiritual.

Verse 4

शिष्याणां परमं पुण्यं धर्मरूपं सनातनम् । परं तीर्थं परं ज्ञानं प्रत्यक्षफलदायकम्

Para los discípulos, éste es el mérito supremo: una forma eterna de Dharma; es el tīrtha supremo, el conocimiento supremo, y concede frutos visibles e inmediatos.

Verse 5

यस्यप्रसादाद्राजेंद्र इहैव फलमश्नुते । परलोके सुखं भुंक्ते यशः कीर्तिमवाप्नुयात्

Oh rey, por su gracia uno goza del fruto aquí mismo; en el otro mundo participa de la dicha y alcanza fama y renombre.

Verse 6

प्रसादाद्यस्य राजेंद्र गुरोश्चैव महात्मनः । प्रत्यक्षं दृश्यते शिष्यैस्त्रैलोक्यं सचराचरम्

Oh rey, por la gracia de ese Gurú magnánimo, los discípulos contemplan directamente los tres mundos, con todo lo que se mueve y lo que permanece inmóvil.

Verse 7

व्यवहारं च लोकानामाचारं नृपनंदन । विज्ञानं विंदते शिष्यो मोक्षं चैव प्रयाति च

Y aprende el trato práctico y la recta conducta de las gentes, oh hijo del rey; el discípulo alcanza el verdadero conocimiento y también avanza hacia la liberación (moksha).

Verse 8

सर्वेषामेव लोकानां यथा सूर्यः प्रकाशकः । गुरुः प्रकाशकस्तद्वच्छिष्याणां गतिरुत्तमा

Así como el sol ilumina todos los mundos, así ilumina el Gurú; y para los discípulos, él es el refugio supremo y el camino más alto.

Verse 9

रात्रावेव प्रकाशेच्च सोमो राजा नृपोत्तम । तेजसा साधयेत्सर्वमधिकारं चराचरम्

El Rey-Luna, oh el mejor de los reyes, resplandece sobre todo en la noche; con su fulgor ejerce dominio e influencia sobre todo, lo móvil y lo inmóvil.

Verse 10

गृहेप्रकाशयेद्दीपः समूहं नृपसत्तम । तेजसा नाशयेत्सर्वमंधकारघनाविलम्

Oh el mejor de los reyes, una lámpara debe alumbrar toda la casa; con su resplandor debe disipar toda oscuridad, densa y turbia.

Verse 11

अज्ञानतमसा व्याप्तं शिष्यं द्योतयते गुरुः । शिष्यप्रकाशौद्द्योतैरुपदेशैर्महामते

El gurú ilumina al discípulo envuelto en la tiniebla de la ignorancia; oh magnánimo, mediante enseñanzas que encienden la luz interior del discípulo.

Verse 12

दिवाप्रकाशकः सूर्यः शशीरात्रौ प्रकाशकः । गृहप्रकाशको दीपस्तमोनाशकरः सदा

El Sol es el iluminador del día; la Luna es la iluminadora de la noche. La lámpara alumbra la casa y siempre destruye la oscuridad.

Verse 13

रात्रौ दिवा गृहस्यांते गुरुः शिष्यं सदैव हि । अज्ञानाख्यं तमस्तस्य गुरुः सर्वं प्रणाशयेत्

De noche y de día, en lo más íntimo de su morada, el guru debe atender siempre al discípulo; y destruir por completo su oscuridad llamada ignorancia.

Verse 14

तस्माद्गुरुः परं तीर्थं शिष्याणामवनीपते । एवं ज्ञात्वा ततः शिष्यः सर्वदा तं प्रपूजयेत्

Por ello, oh rey, el guru es el más alto lugar de peregrinación sagrada para los discípulos. Sabiéndolo así, el discípulo debe adorarlo y honrarlo siempre.

Verse 15

गुरुं पुण्यमयं ज्ञात्वा त्रिविधेनापि कर्मणा । इत्यर्थे श्रूयते विप्र इतिहासः पुरातनः

Sabiendo que el Guru es enteramente santificador, hay que honrarlo mediante la acción en los tres modos: mente, palabra y cuerpo. A este respecto, oh brāhmaṇa, se escucha una antigua tradición.

Verse 16

सर्वपापहरः प्रोक्तश्च्यवनस्य महात्मनः । भार्गवस्य कुले जातश्च्यवनो मुनिसत्तमः

Chyavana, el sabio de gran alma, es proclamado como el que elimina todos los pecados. Ese supremo de los ascetas, Chyavana, nació en el linaje de Bhṛgu, los Bhārgavas.

Verse 17

तस्य चिंता समुत्पन्ना एकदा तु नृपोत्तम । कदाहं ज्ञानसंपन्नो भविष्यामि महीतले

Una vez, oh el mejor de los reyes, surgió en él esta inquietud: «¿Cuándo, sobre esta tierra, llegaré a estar colmado de la verdadera sabiduría?»

Verse 18

दिवारात्रौप्रचिंतेत्स ज्ञानार्थी मुनिसत्तमः । एवं तु चिंतमानस्य मतिरासीन्महात्मनः

Aquel excelso sabio, anhelante de la verdadera ciencia, meditaba día y noche. Y mientras así contemplaba, en la mente de aquel magnánimo surgió una firme resolución.

Verse 19

तीर्थयात्रां प्रयास्यामि अभीष्टफलदायिनीम् । गृहक्षेत्रादिसंत्यज्य भार्यां पुत्रं धनं ततः

«Partiré en peregrinación a los sagrados tīrthas, que conceden los frutos deseados; dejando casa, tierras y cuanto las acompaña, y aun esposa, hijo y riquezas.»

Verse 20

तीर्थयात्राप्रसंगेन अटते मेदिनीं तदा । लोमानुलोमयात्रां स गंगायाः कृतवान्नृप

Entonces, con el pretexto de peregrinar a los sagrados tīrthas, vagó por la tierra; y, oh rey, realizó la peregrinación a lo largo del Gaṅgā, yendo a favor y en contra de la corriente.

Verse 21

स तद्वन्नर्मदायाश्च सरस्वत्या मुनीश्वरः । गोदावर्यादिसर्वासां नदीनां सागरस्य च

Del mismo modo, oh el mejor de los sabios, (mencionó) también el Narmadā y el Sarasvatī, y todos los ríos que comienzan con el Godāvarī, e incluso el océano.

Verse 22

अन्येषां सर्वतीर्थानां क्षेत्राणां च नृपोत्तम । देवानां पुण्यलिगानां यात्राव्याजेन सोऽभ्रमत्

Oh, el mejor de los reyes: con el pretexto de peregrinar, vagó por todos los demás tīrthas y regiones sagradas, visitando los auspiciosos emblemas de los devas.

Verse 23

भ्रममाणस्य तस्यापि तीर्थेषु परमेषु च । भ्रममाणः समायातः क्षेत्राणामुत्तमं तदा । कायश्च निर्मलो जातः सूर्यतेजः समप्रभः

Aunque vagaba por los tīrthas más excelsos, siguió errante hasta que, por fin, llegó a la mejor de las regiones sagradas. Entonces su cuerpo quedó purificado, resplandeciendo con un fulgor igual al del sol.

Verse 24

च्यवनः काशते दीप्त्या पूतात्मानेन कर्मणा

Cyavana resplandece con fulgor, pues su ser interior ha sido purificado por sus obras justas.

Verse 25

नर्मदा दक्षिणे कूले नाम्ना अमरकंटकम् । ददर्श सुमहालिगं सर्वेषां गतिदायकम्

En la ribera meridional del Narmadā, en el lugar llamado Amarakaṇṭaka, contempló un grandísimo Liṅga, que otorga a todos la meta suprema.

Verse 26

नत्वा स्तुत्वा तु संपूज्य सिद्धनाथं महेश्वरम् । ज्वालेश्वरं ततो दृष्ट्वा दृष्ट्वा चाप्यमरेश्वरम्

Habiéndose postrado, alabado y venerado debidamente a Maheśvara como Siddhanātha, luego contempló a Jvāleśvara, y también contempló a Amareśvara.

Verse 27

ब्रह्मेशं कपिलेशं च मार्कंडेश्वरमुत्तमम् । एवं यात्रां ततः कृत्वा ओंकारं समुपागतः

Habiendo visitado así a Brahmeśa, a Kapileśa y al excelso Mārkaṇḍeśvara, concluyó la peregrinación y llegó a Oṁkāra.

Verse 28

वटच्छायां समाश्रित्य शीतलां श्रमनाशिनीम् । सुखेन संस्थितो विप्रश्च्यवनो भृगुनंदनः

Acogiéndose a la fresca sombra de un baniano, que disipa el cansancio, el brāhmaṇa Cyavana, hijo de Bhṛgu, reposó allí con sosiego.

Verse 29

तत्र स्वनं स शुश्राव समुक्तं पक्षिणा तदा । दिव्यभाषा समायुक्तं ज्ञानविज्ञानसंयुतम्

Allí oyó un sonido, entonces pronunciado por un ave, dotado de habla divina y unido tanto al conocimiento como al discernimiento realizado.

Verse 30

शुकश्च एकस्तत्रास्ते बहुकालप्रजीवकः । कुंजलोनाम धर्मात्मा चतुःपुत्रः सभार्यकः

Allí vivía un solo loro, longevo y sostenido por muchos años; se llamaba Kuṃjala, justo por naturaleza, con cuatro hijos y viviendo junto a su esposa.

Verse 31

आसंस्तस्य हि पुत्राश्च चत्वारः पितृनंदनाः । तेषां नामानि राजेंद्र कथयिष्ये तवाग्रतः

En verdad tenía cuatro hijos, deleite de su padre. Oh rey, ahora te diré sus nombres en tu presencia.

Verse 32

ज्येष्ठस्तु उज्ज्वलो नाम द्वितीयस्तु समुज्ज्वलः । तृतीयो विज्वलोनाम चतुर्थश्च कपिंजलः

El primogénito se llamaba Ujjvala; el segundo, Samujjvala; el tercero, Vijvala; y el cuarto, Kapiṃjala.

Verse 33

एवं पुत्रास्तु चत्वारः कुंजलस्य महामते । शुकस्य तस्य पुण्यस्य पितृमातृपरायणाः

Así, oh magnánimo, Kuñjala tuvo cuatro hijos—hijos del virtuoso Śuka—consagrados a su padre y a su madre.

Verse 34

भ्रमंति गिरिकुंजेषु द्वीपेषु च समाहिताः । भोजनार्थं तु संक्षुब्धाः क्षुधया परिपीडिताः

Vagan por las arboledas de las montañas y también por las islas, concentrados en su búsqueda; turbados por el alimento, son atormentados por el hambre.

Verse 35

स्वोदरस्थां क्षुधां सौम्य फलैरमृतसन्निभैः । अमृतस्वादुतोयेन शमयंति नृपोत्तम

Oh benigno, el mejor de los reyes apaciguaba el hambre en sus propios vientres con frutos semejantes al néctar y con agua dulce como la ambrosía.

Verse 36

फलं पक्वं रसालं तु आहारार्थं सुपुत्रकाः । दत्वा फलानि दंपत्योर्निक्षिपंति प्रयत्नतः

«Hijos queridos, tras ofrecer frutos maduros y jugosos como sustento, con esmero depositan esos frutos como ofrenda para la pareja.»

Verse 37

मातुरर्थे महाभागा भक्तिभावसमन्विताः । तुष्टा आहारमुत्पाद्य भक्षयंति पठंति च

Por el bien de su madre, aquellos nobles—colmados de espíritu devocional—procuran gozosos el alimento; comen y también recitan las escrituras sagradas.

Verse 38

तत्र क्रीडारताः सर्वे विलसंति रमंति च । संध्याकालं समाज्ञाय पितुरंतिकमुत्तमम्

Allí, todos, entregados al juego, se divertían y se deleitaban. Mas al reconocer que era la hora del crepúsculo, acudieron a la excelsa presencia de su padre.

Verse 39

आयांति भक्ष्यमादाय गुर्वर्थं तु प्रयत्नतः । पश्यतस्तस्य विप्रस्य च्यवनस्य महात्मनः

Llegan trayendo alimento, con gran empeño, para su maestro, mientras los contempla el magnánimo brāhmana Cyavana.

Verse 40

आगतास्त्वंडजाः सर्वे पितुर्नीडं सुशोभनम् । पितरं मातरं चोभौ प्रणेमुस्ते महामते

Todos los nacidos del huevo regresaron al espléndido nido de su padre; y, oh magnánimo, se postraron ante su padre y su madre, a ambos por igual.

Verse 41

ताभ्यां भक्ष्यं समासाद्य उपतस्थुस्तयोः पुरः । सर्वे संभाषिताः पित्रा मानितास्ते सुतोत्तमाः

Habiendo recibido alimento de ambos, se acercaron y se quedaron ante ellos. El padre habló con todos aquellos excelentes hijos y los honró.

Verse 42

मात्रा च कृपया राजन्वचनैः प्रीतिसंमितैः । पक्षवातेन शीतेन मातापित्रोश्च ते तदा

Y también tu madre, oh rey, movida por compasión—con palabras mesuradas y colmadas de afecto—te abanicó entonces con su mano como fresca brisa; y así también tu padre y tu madre en aquel tiempo.

Verse 43

तेषामाप्यायनं तौ द्वौ चक्राते पक्षिणौ नृप । आशीर्भिरभिनंद्यैव द्वाभ्यामपि सुपुत्रकान्

Oh rey, aquellas dos aves los alimentaron y fortalecieron; y, bendiciéndolos con benediciones, se regocijaron también por los dos buenos hijos.

Verse 44

तैश्च दत्तं सुसंपुष्टमाहारममृतोपमम् । तावेव हि सुसंप्रीतिं चक्राते द्विजसत्तम

Y el alimento que les dieron, bien nutriente y fortalecido, semejante al amṛta, en verdad colmó de gran alegría a aquellos dos, oh el mejor de los brāhmanes.

Verse 45

पिबतो निर्मलं तोयं तीर्थकोटिसमुद्भवम् । स्वस्थानं तु समाश्रित्य सुखसंतुष्टमानसौ

Bebiendo el agua inmaculada que brota de crores de tīrthas, regresaron a su propia morada, con la mente en paz, dichosa y satisfecha.

Verse 46

चक्राते च कथां दिव्यां सुपुण्यां पापनाशिनीम् । विष्णुरुवाच । पित्रा तु कुंजलेनापि पृष्ट उज्ज्वल आत्मजः

Entonces relataron una narración divina, sumamente meritoria y destructora del pecado. Viṣṇu dijo: Cuando incluso su padre Kuñjala le preguntó, el hijo resplandeciente, Ujjvala, respondió.

Verse 47

क्वगतोऽस्यद्य पुत्र त्वं किमपूर्वं त्वया पुनः । तत्र दृष्टं श्रुतं पुण्यं तन्मे कथय नंदन

“¿Adónde has ido hoy, hijo mío? ¿Y qué cosa nueva has encontrado de nuevo? Cuéntame, querido niño, los actos meritorios que allí viste y oíste.”

Verse 48

कुंजलस्य पितुर्वाक्यं समाकर्ण्य स उज्ज्वलः । पितरं प्रत्युवाचाथ भक्त्या नमितकंधरः

Al oír las palabras del padre de Kuñjala, él—resplandeciente—respondió entonces a su propio padre, con el cuello inclinado por devoción.

Verse 49

प्रणाममकरोन्मूर्ध्ना कथां चक्रे मनोहराम् । उज्ज्वल उवाच । प्लक्षद्वीपं महाभाग नित्यमेव व्रजाम्यहम्

Tras inclinar la cabeza en reverencia, comenzó un relato encantador. Dijo Ujjvala: “Oh afortunado, yo voy a Plakṣadvīpa cada día.”

Verse 50

महता उद्यमेनापि आहारार्थं महामते । प्लक्षेद्वीपे महाराज संति देशा अनेकशः

Oh sabio, aun con gran esfuerzo emprendido para el sustento—oh gran rey—en Plakṣadvīpa hay muchas regiones en abundancia.

Verse 51

पर्वताः सरिदुद्यान वनानि च सरांसि च । ग्रामाश्च पत्तनाश्चान्ये सुप्रजाभिः प्रमोदिताः

Montañas, ríos, jardines, bosques y lagos; así como aldeas y otras ciudades, se alegraban por gentes virtuosas y prósperas.

Verse 52

सदा सुखेन संतुष्टा लोका हृष्टा वसंति ते । दानपुण्यजपोपेताः श्रद्धाभावसमन्विताः

Siempre satisfechos con sosiego y dicha, aquellos seres viven gozosos—adornados con caridad, mérito piadoso y recitación de mantras sagrados, colmados de fe y sentimiento devocional.

Verse 53

प्लक्षद्वीपे महाराज आसीत्पुण्यमतिः सदा । दिवोदासस्तु धर्मात्मा तत्सुतासीदनूपमा

Oh gran rey, en Plakṣadvīpa vivía siempre un hombre llamado Puṇyamati. Y Divodāsa, de alma justa, tenía una hija incomparable.

Verse 54

गुणरूपसमायुक्ता सुशीला चारुमंगला । दिव्यादेवीति विख्याता रूपेणाप्रतिमा भुवि

Dotada de virtudes y hermosura, de noble conducta y encanto auspicioso, era célebre como la “Diosa Divina”, sin igual en belleza sobre la tierra.

Verse 55

पित्रा विलोकिता सा तु रूपतारुण्यमंगला । प्रथमे वयसि सा च वर्त्तते चारुमंगला

Su padre la contempló: era auspiciosa, colmada de belleza y lozanía. En la primera flor de su edad, permanecía en verdad radiante y encantadora en su buen augurio.

Verse 56

स तां दृष्ट्वा दिवोदासो दिव्यां देवीं सुतां तदा । कस्मै प्रदीयते कन्या सुवराय महात्मने

Al ver entonces a su hija, la doncella divina y resplandeciente, Divodāsa preguntó: «¿A quién se entrega esta joven—acaso a Suvara, el magnánimo?»

Verse 57

इति चिंतापरो भूत्वा समालोक्य नरोत्तमः । रूपदेशस्य राजानं समालोक्य महीपतिः

Así meditando, el mejor de los hombres miró en derredor; y el rey, tras observar al soberano de Rūpadeśa, fijó en él su mirada.

Verse 58

चित्रसेनं महात्मानं समाहूय नरोत्तमः । कन्यां ददौ महात्मासौ चित्रसेनाय धीमते

Mandando llamar al magnánimo Citrasena, aquel mejor de los hombres—él mismo noble—entregó a su hija en matrimonio al sabio Citrasena.

Verse 59

तस्या विवाहकाले तु संप्राप्ते समये नृप । मृतोसौ चित्रसेनस्तु कालधर्मेण वै किल

Oh rey, cuando llegó el tiempo señalado para su boda, aquel Citrasena en verdad había muerto, conforme a la inexorable ley de Kāla, el Tiempo.

Verse 60

दिवोदासस्तु धर्मात्मा चिंतयामास भूपतिः । सुब्राह्मणान्समाहूय पप्रच्छ नृपनंदनः

Divodāsa, el rey justo, se puso a reflexionar; y convocando a brāhmaṇas doctos y virtuosos, el príncipe les preguntó.

Verse 61

अस्या विवाहकाले तु चित्रसेनो दिवं गतः । अस्यास्तु कीदृशं कर्म भविष्यति वदंतु मे

En el tiempo de su boda, Citrasena partió al cielo. Decidme, pues: ¿qué clase de karma y destino le sobrevendrá a ella?

Verse 62

ब्राह्मणा ऊचुः । विवाहो दृश्यते राजन्कन्यायास्तु विधानतः । पतिर्मृत्युं प्रयात्यस्या नोचेत्संगं करोति च

Los brāhmaṇas dijeron: «Oh Rey, para una doncella está prescrito el matrimonio conforme al rito establecido. De otro modo, su esposo cae en la muerte si no consuma la unión con ella»

Verse 63

महाधिव्याधिना ग्रस्तस्त्यागं कृत्वा प्रयाति च । प्रव्राजितो भवेद्राजन्धर्मशास्त्रेषु दृश्यते

Si alguien es afligido por una enfermedad grave e incurable, entonces—renunciando a la vida mundana—puede partir como asceta errante. Oh Rey, esto se ve aprobado en los Dharmaśāstras.

Verse 64

अनुद्वाहितायाः कन्याया उद्वाहः क्रियते बुधैः । न स्याद्रजस्वला यावदन्यः पतिर्विधीयते

Los sabios disponen el matrimonio de una doncella aún no desposada; no debe permitirse que llegue a la menstruación antes de que se le asigne debidamente otro esposo.

Verse 65

विवाहं तु विधानेन पिता कुर्यान्न संशयः । एवं राजन्समादिष्टं धर्मशास्त्रं बुधैर्जनैः

El padre debe disponer el matrimonio conforme a los ritos prescritos, sin duda alguna. Así, oh Rey, ha sido establecido y ordenado este dharmaśāstra por los sabios.

Verse 66

विवाहः क्रियतामस्या इत्यूचुस्ते द्विजोत्तमाः । दिवोदासस्तु धर्मात्मा द्विजवाक्यप्रणोदितः

«Que se celebre su matrimonio», dijeron aquellos excelsos dvijas. Y Divodāsa, de alma justa, movido por las palabras de los brāhmaṇas, asintió.

Verse 67

विवाहार्थं महाराज उद्यमं कृतवान्नृप । पुनर्दत्ता तु दानेन दिव्यादेवी द्विजोत्तम

Oh gran rey, el soberano emprendió esfuerzos por causa del matrimonio; y aquella dama divina fue entregada de nuevo como dána (don sagrado), oh el mejor de los brāhmaṇas.

Verse 68

रूपसेनाय पुण्याय तस्मै राज्ञे महात्मने । मृत्युधर्मं गतो राजा विवाहे तु महीपतिः

Para aquel rey virtuoso Rūpasena, el magnánimo soberano; mas en el tiempo de la boda el rey, señor de la tierra, llegó a la ley de la muerte.

Verse 69

यदा यदा महाभाग दिव्यादेव्याश्च भूपतिः । भर्ता च म्रियते काले प्राप्ते लग्नस्य सर्वदा

Oh muy afortunado, siempre que el rey—esposo de la dama divina—muere, sucede invariablemente cuando llega el lagna, el momento destinado.

Verse 70

एकविंशतिभर्तारः काले काले मृताः पितः । ततो राजा महादुःखी संजातः ख्यातविक्रमः

Con el paso del tiempo, uno tras otro, murieron sus veintiún esposos. Entonces el rey, célebre por su valor, quedó abrumado por un gran dolor.

Verse 71

समालोच्य समाहूय समामंत्र्य स मंत्रिभिः । स्वयंवरे महाबुद्धिं चकार पृथिवीपतिः

Tras deliberar, convocar y consultar con sus ministros, el rey tomó una gran determinación respecto del svayaṃvara, la ceremonia de elección del esposo.

Verse 72

प्लक्षद्वीपस्य राजानः समाहूता महात्मना । स्वयंवरार्थमाहूतास्तथा ते धर्मतत्पराः

Los reyes de Plakṣadvīpa fueron convocados por aquel magnánimo; fueron invitados con el fin de un svayaṃvara, y también ellos estaban entregados al dharma.

Verse 73

तस्यास्तु रूपसंमुग्धा राजानो मृत्युनोदिताः । संग्रामं चक्रिरे मूढास्ते मृताः समरांगणे

Hechizados por su hermosura, los reyes—impulsados por la Muerte—libraron neciamente la guerra, y fueron abatidos en el campo de batalla.

Verse 74

एवं तात क्षयो जातः क्षत्रियाणां महात्मनाम् । दिव्यादेवी सुदुःखार्ता गता सा वनकंदरम्

Así, querido, se produjo la destrucción de aquellos magnánimos kṣatriyas. La dama divina, abrumada por un dolor intensísimo, se internó en una cueva del bosque.

Verse 75

रुरोद करुणं बाला दिव्यादेवी मनस्विनी । एवं तात मया दृष्टमपूर्वं तत्र वै तदा

La joven diosa divina, de ánimo firme, lloró con compasión. «Así, querido, vi entonces allí algo sin precedentes».

Verse 76

तन्मे सुविस्तरं तात तस्याः कथय कारणम्

Oh, querido padre, cuéntame con todo detalle la razón, la causa, de aquel asunto suyo.