Mohinī-Ākhyāna: Rukmāṅgada’s Refusal to Eat on Harivāsara (Ekādaśī)

Verse 1

राजोवाच । कीर्तिर्नश्यतु मे पुत्र ह्यनृती वा भवाम्यहम् । गतो वा नरकं घोरं कथं भोक्ष्ये हरेर्दिने ॥ १ ॥

Dijo el rey: «¡Que perezca mi fama, hijo mío, aunque llegue a ser tenido por mentiroso; o que vaya al terrible infierno! Pero ¿cómo podría yo comer en el día consagrado a Hari (Viṣṇu)?»

Verse 2

ब्रह्मणो निलयं यातु देवीयं मोहिनी सुत । भूयो भूयो वदति मां दुर्मेधाश्च सुबालिशा ॥ २ ॥

«Que esta diosa vaya a la morada de Brahmā, oh hijo de Mohinī. Una y otra vez esos torpes de entendimiento, tan infantiles, me hablan de este modo.»

Verse 3

नापरं कामये राज्यं वसुधां वसु किंचन । मुक्त्वैवं वासरे विष्णोर्भोजनं पापनाशने ॥ ३ ॥

«No deseo nada más: ni soberanía, ni la tierra, ni riqueza alguna. Por eso, en el día sagrado de Viṣṇu, me abstengo de comer: un voto que destruye el pecado.»

Verse 4

यद्यहं कुत्सितां योनिं व्रजेयं क्रिमिसंज्ञिताम् । तथापि नैव कर्ताहं भोजनं हरिवासरे ॥ ४ ॥

Aunque yo cayera en un nacimiento vil, conocido como el de un gusano, aun así jamás tomaría alimento en el día sagrado de Hari (Ekādaśī).

Verse 5

एषा गुरुतरा भूत्वा लोकानां शिक्षयान्विता । दुंदुभी कुर्वती नादं सा कथं वितथा भवेत् ॥ ५ ॥

Esta enseñanza, hecha sumamente grave y colmada de instrucción para los mundos, resuena como un gran tambor; ¿cómo, pues, podría ser falsa?

Verse 6

अभक्ष्यभक्षणं कृत्वा अगम्यागमनं तथा । अपेयं चैव पीत्वा तु किं जीवेच्छरदः शतम् ॥ ६ ॥

Habiendo comido lo que no debe comerse, yendo donde no debe acudirse, y bebiendo lo que no debe beberse—¿qué sentido tiene vivir siquiera cien años?

Verse 7

असत्यं वापि कृत्वाहं त्यक्तराज्यनयः क्षितौ । धिक्कृतोऽपि जनैः सर्वैर्न भोक्ष्ये हरिवासरे ॥ ७ ॥

Aunque yo dijera falsedad, aunque fuera arrojado a la tierra y despojado del arte de gobernar y del poder real, aunque todos me vituperaran—no comeré en el día sagrado de Hari (Harivāsara).

Verse 8

वियोगे चपलापांग्या यदि चेन्मरणं मम । तच्चापि वरमेवात्र न भोक्ष्ये हरिवासरे ॥ ८ ॥

Si, en la separación de la mujer de miradas oblicuas e inconstantes, me llegara la muerte—eso mismo sería aquí preferible; no comeré en el día sagrado de Hari (Harivāsara/Ekādaśī).

Verse 9

कथं हर्षमहं कर्ता मार्तंडतनयस्य वै । व्रजद्भिर्मनुजैर्मार्गे निरयस्यातिदुःखितैः ॥ ९ ॥

¿Cómo podría yo alegrarme por el hijo de Mārtaṇḍa (el Sol), cuando por el camino los seres humanos son arreados hacia el infierno, abatidos por un dolor extremado?

Verse 10

यास्तु शून्याः कृतास्तात मया नरकपंक्तयः । जनैः पूर्णा भविष्यंति मयि भुक्ते तु ताः सुत ॥ १० ॥

Hijo querido, esas hileras de infiernos que yo había dejado vacías, después de que yo padezca los frutos (del karma), serán llenadas por otras gentes.

Verse 11

मास्म सीमन्तिनी पुत्र कुक्षौ संधारयेत्सुतम् । समर्थो यस्तु शत्रूणां हर्षं संजनयेद्भुवि ॥ ११ ॥

Oh mujer embarazada, no lleves en tu vientre a un hijo que, siendo capaz, se convierta en causa de alegría para los enemigos en la tierra.

Verse 12

भोजनं वासरे विष्णोरेतदेव हियाचते । तन्न दास्यामि मोहिन्या याचितोऽपि सुरासुरैः ॥ १२ ॥

En el día sagrado de Viṣṇu, ella pide solo esto: comida. Sin embargo, no se la daré, aunque me lo ruegue Mohinī, o los dioses y demonios por igual.

Verse 13

पिबेद्विषं विशेद्वह्निं निपतेत्पर्वताग्रतः । आकाशभासा स्वशिरश्छिंद्यादेव वरासिना ॥ १३ ॥

Uno podría beber veneno, entrar en el fuego o saltar desde la cima de una montaña; uno podría incluso cortarse su propia cabeza con una espada resplandeciente como el cielo.

Verse 14

न भोक्ष्यते हरिदिने राजा रुक्मांगदः क्षितौ । रुक्मांगदेति मन्नाम प्रसिद्धं भुवनत्रये ॥ १४ ॥

En el día sagrado de Hari, el rey Rukmāṅgada no comerá sobre esta tierra. Por esto, mi nombre 'Rukmāṅgada' se ha hecho famoso en los tres mundos.

Verse 15

एकादश्युपवासेन तन्मया संचितं यशः । स कथं भोजनं कृत्वा नाशये स्वकृतं यशः ॥ १५ ॥

Ayunando en Ekādaśī, he acumulado mérito espiritual. ¿Cómo entonces, al comer, podría destruir el mérito que he ganado con mi propia disciplina?

Verse 16

म्रियते यदि वा गच्छति निपतति नश्येच्च खंडशो वापि । विरमति तदपि न चेतो मामकमिति मोहिनीहेतोः ॥ १६ ॥

Aunque muera, o se marche, o caiga, o sea destruido—sí, aun si queda hecho pedazos—la mente no cesa de la idea: «Esto es mío», por la misma causa del engaño.

Verse 17

परित्यजाम्येष निजं हि जीवितं लोकैः समेतः सहदारभृत्यैः । न त्वेव कुर्यां मधुसूदनस्य दिने सुपुण्येऽन्ननिषेवणं हि ॥ १७ ॥

Preferiría abandonar esta misma vida—junto con mi gente, mi esposa y mis servidores—antes que comer alimento en el día supremamente santo de Madhusūdana (Viṣṇu).

Verse 18

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते षड्वविंशोऽध्यायः ॥ २६ ॥

Así concluye el capítulo vigésimo sexto, «El relato de Mohinī», en el Uttara-bhāga (sección posterior) del Śrī Bṛhannāradīya Purāṇa.