Adhyaya 35

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुस्त्रिशो ऽध्यायः मार्कण्डेय उवाच कथयिष्यामि ते वत्स तीर्थयात्राविधिक्रमम् / आर्षेण तु विधानेन यथा दृष्टं यथा श्रुतम्

Así, en el sagrado Kūrma Purāṇa—en la Saṃhitā de seis mil versos, en el Pūrvabhāga—comienza el capítulo trigésimo quinto. Dijo Mārkaṇḍeya: «Hijo querido, te expondré el orden y la norma de la peregrinación a los tīrthas, según el método tradicional de los ṛṣis, tal como se ha visto y tal como se ha oído».

Verse 2

प्रयागतीर्थयात्रार्थो यः प्रयाति नरः क्वचित् / बलीवर्दं समारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम्

Ahora escucha también el fruto que obtiene aquel hombre que, partiendo de cualquier lugar, emprende una peregrinación al tīrtha sagrado de Prayāga, montado sobre un toro (u buey).

Verse 3

नरके वसते घोरे समाः कल्पशतायुतम् / ततो निवर्तते घोरो गवां क्रोधो हि दारुणः / सलिलं च न गृह्णन्ति पितरस्तस्य देहिनः

Mora en un infierno espantoso por cien millones de ciclos del tiempo. Aun después, la terrible ira de las vacas—verdaderamente feroz—no se apacigua; y los antepasados (pitṛ) de ese ser encarnado no aceptan de él ni siquiera el agua de la ofrenda de tarpaṇa (tarpana).

Verse 4

यस्तु पुत्रांस्तथा बालान् स्नापयेत् पाययेत् तथा / यथात्मना तथा सर्वान् दानं विप्रेषु दापयेत्

Quien bañe a sus hijos y a los niños pequeños, y asimismo les dé de beber y sustento—tratando a todos los dependientes como a su propio ser—debe también procurar que se otorguen dones a los brahmanes (Brahmanas).

Verse 5

ऐश्वर्याल्लोभमोहाद् वा गच्छेद् यानेन यो नरः / निष्फलं तस्य तत् तीर्थं तसमाद्यानं विवर्जयेत्

Si un hombre va a un tīrtha en vehículo, movido por ostentación de riqueza, por codicia o por engaño, esa peregrinación se vuelve estéril para él; por ello debe evitarse tal viaje en carro cuando nace de la vanidad y el apego.

Verse 6

गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति / आर्षेण तु विवाहेन यथा विभवविस्तरम्

Quien, en la región entre el Gaṅgā y el Yamunā, entregue a una doncella en matrimonio según el rito ārṣa sancionado por los Ṛṣi—conforme a sus medios y recursos—alcanza gran mérito religioso.

Verse 7

न स पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा / उत्तरान् स कुरून् गत्वा मोदते कालमक्षयम्

Por ese acto justo, no contempla ese infierno espantoso. Habiendo llegado a Uttara-Kuru, se regocija por un tiempo imperecedero.

Verse 8

वटमूलं समाश्रित्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं स गच्छति

Quien, refugiándose en la raíz del baniano, entrega los alientos vitales, trasciende todos los mundos y alcanza la morada de Rudra.

Verse 9

तत्र ब्रह्मादयो देवा दिशश्च सदिगीश्वराः / लोकपालाश्च सिद्धाश्च पितरो लोकसंमताः

Allí estaban los dioses, comenzando por Brahmā, junto con las direcciones y sus señores tutelares; también los guardianes de los mundos, los Siddhas perfeccionados y los venerables Pitṛs honrados por todos los mundos.

Verse 10

सनत्कुमारप्रमुखास्तथा ब्रह्मर्षयो ऽपरे / नागाः सुपार्णाः सिद्धाश्च तथा नित्यं समासते / हरिश्च भगवानास्ते प्रजापतिपुरस्कृतः

Sanatkumāra y otros sabios eminentes, y también otros brahmarṣis; los Nāgas, los Suparṇas (aves divinas semejantes a Garuḍa) y los Siddhas: todos ellos se sientan allí reunidos sin cesar. Y el propio Bhagavān Hari está sentado, con los Prajāpatis al frente, presidiendo en asistencia.

Verse 11

गङ्गायमुनयोर्मध्ये पृथिव्या जघनं स्मृतम् / प्रयागं राजशार्दूल त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

Entre el Gaṅgā y el Yamunā se recuerda como la “región inferior” de la tierra. Ese lugar es Prayāga, oh tigre entre los reyes, célebre en los tres mundos.

Verse 12

तत्राभिषेकं यः कुर्यात् संगमे संशितव्रतः / तुल्यं फलवाप्नोति राजसूयाश्वमेधयोः

Quien, firme en sus votos, realiza allí el abhiṣeka (ablución ritual) en la sagrada confluencia, obtiene un fruto igual al de los sacrificios Rājasūya y Aśvamedha.

Verse 13

न मातृवचनात् तात न लोकवचनादपि / मतिरुत्क्रमणीया ते प्रयागगामनं प्रति

Hijo querido, no permitas que tu determinación retroceda—ni por las palabras de tu madre ni por el hablar de la gente—cuando tu propósito es partir hacia Prayāga.

Verse 14

दश तीर्थ सहस्त्राणि षष्टिकोट्यस्तथापरे / तेषां सान्निध्यमत्रैव तीर्थानां कुरुनन्दन

Diez mil tīrthas, y además otros sesenta crores: la cercanía misma de todos esos lugares de peregrinación se halla aquí, oh deleite de los Kurus.

Verse 15

या गतिर्योगयुक्तस्य सत्त्वस्थस्य मनीषिणः / सा गतिस्त्यजतः प्राणान् गङ्गायमुनसंगमे

El estado supremo que alcanza el sabio—firme en sattva y unido al Yoga—ese mismo lo alcanza quien entrega el aliento vital en la confluencia del Gaṅgā y el Yamunā.

Verse 16

न ते जीवन्ति लोके ऽस्मिन् यत्र तत्र युधिष्ठिर / ये प्रयागं न संप्राप्तास्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

Oh Yudhiṣṭhira, quienes no han llegado a Prayāga—célebre en los tres mundos—no viven de verdad en este mundo, dondequiera que habiten.

Verse 17

एवं दृष्ट्वा तु तत् तीर्थं प्रयागं परमं पदम् / मुच्यते सर्वपापेभ्यः शशाङ्क इव राहुणा

Así, con solo contemplar ese tīrtha sagrado—Prayāga, la morada suprema—uno queda libre de todos los pecados, como la luna se libra del asimiento de Rāhu.

Verse 18

कम्बलाश्वतरौ नागौ यमुनादक्षिणे तटे / तत्र स्नात्वा च पीत्वा च मुच्यते सर्वपातकैः

En la ribera meridional del Yamunā moran los dos Nāgas, Kambala y Aśvatara. Quien se baña allí y bebe de sus aguas queda liberado de todos los pecados.

Verse 19

तत्र गत्वा नरः स्थानं महादेवस्य धीमतः / आत्मानं तारयेत् पूर्वं दशातीतान् दशापरान्

Al llegar allí, al sagrado recinto del sabio Mahādeva, el hombre debe primero salvarse a sí mismo; y por ese mérito libera también a diez antepasados y a diez descendientes venideros.

Verse 20

कृत्वाभिषेकं तु नरः सो ऽश्वमेधफलं लभेत् / स्वर्गलोकमवाप्नोति यावदाहूतसंप्लवम्

Tras realizar el rito de consagración (abhiṣeka), el hombre obtiene el fruto del sacrificio Aśvamedha; alcanza el mundo del cielo y permanece allí hasta la disolución cósmica llegada a su tiempo señalado.

Verse 21

पूर्वपार्श्वे तु गङ्गायास्त्रैलोक्यख्यातिमान् नृप / अवचः सर्वसामुद्रः प्रतिष्ठानं च विश्रुतम्

Oh Rey, en la ribera oriental del Gaṅgā se halla Avaca, célebre en los tres mundos; y allí mismo está Pratiṣṭhāna, afamada como gran confluencia de todas las corrientes que van al mar.

Verse 22

ब्रह्मचारी जितक्रोधस्त्रिरात्रं यदि तिष्ठति / सर्वपापविशुद्धात्मा सो ऽश्वमेधफलं लभेत्

Si un brahmacārī, sujeto a voto y vencedor de la ira, mantiene la disciplina durante tres noches, entonces—purificada su alma de todo pecado—alcanza el mérito igual al fruto de un Aśvamedha.

Verse 23

उत्तरेण प्रतिष्ठानं भागीरथ्यास्तु सव्यतः / हंसप्रपतनं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्

Al norte se halla Pratiṣṭhāna, y en la ribera izquierda del Bhāgīrathī está el vado sagrado llamado Haṃsa-prapatana, célebre en los tres mundos.

Verse 24

अश्वमेधफलं तत्र स्मृतमात्रात् तु जायते / यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च तावत् स्वर्गे महीयते

Allí, el mérito igual al sacrificio Aśvamedha nace con solo recordarlo; y mientras perduren la luna y el sol, se es honrado en el cielo.

Verse 25

उर्वशीपुलिने रम्ये विपुले हंसपाण्डुरे / परित्यजतियः प्राणान् शृणु तस्यापि यत् फलम्

Quien entregue su aliento vital en la hermosa y vasta Ribera de Urvaśī, blanca como los cisnes, escuche ahora el fruto espiritual que también le corresponde.

Verse 26

षष्टिवर्षसहस्त्राणि षष्टिवर्षशतानि च / आस्ते स पितृभिः सार्धं स्वर्गलोके नराधिप

Oh rey entre los hombres, él mora en el mundo celestial junto a los Pitṛs durante sesenta mil años, y además otros seiscientos años.

Verse 27

अथं संध्यावटे रम्ये ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः / नरः शुचिरुपासीत ब्रह्मलोकमवाप्नुयात्

Luego, en el hermoso baniano de Sandhyā (Sandhyā-vaṭa), el hombre que guarda brahmacarya, ha vencido sus sentidos y es puro, debe rendir culto; así puede alcanzar Brahmaloka, el mundo de Brahmā.

Verse 28

कोटितीर्थं समाश्रित्य यस्तु प्राणान् परित्यजेत् / कोटिवर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते

Quien, habiéndose acogido a Koṭitīrtha, entrega allí su vida, es honrado en el mundo del cielo por miles de crores de años.

Verse 29

यत्र गङ्गा महाभागा बहुतीर्थतपोवना / सिद्धक्षेत्रं हि तज्ज्ञेयं नात्र कार्या विचारणा

Allí donde fluye la muy auspiciosa Diosa Gaṅgā—abundante en muchos tīrtha y bosques de austeridad—debe saberse que es un Siddha-kṣetra; no hace falta más deliberación.

Verse 30

क्षितौ तारयते मर्त्यान् नागांस्तारयते ऽप्यधः / दिवि तारयते देवांस्तेन त्रिपथगा स्मृता

En la tierra hace cruzar a los mortales; abajo libera incluso a los Nāga; y en el cielo conduce a los dioses—por eso se la recuerda como “Tripathagā”, la que recorre los tres caminos (los tres mundos).

Verse 31

यावदस्थीनि गङ्गायां तिष्ठन्ति पुरुषस्य तु / तावद् वर्षसहस्त्राणि स्वर्गलोके महीयते

Mientras los huesos de un hombre permanezcan en el Gaṅgā, por tantos miles de años será honrado y exaltado en el mundo del cielo.

Verse 32

तीर्थानां परमं तीर्थं नदीनां परमा नदी / मोक्षदा सर्वभूतानां महापातकिनामपि

Entre todos los tīrtha, es el tīrtha supremo; entre todos los ríos, es el río más alto—otorga liberación a todos los seres, incluso a quienes cargan con grandes pecados.

Verse 33

सर्वत्र सुलभा गङ्गा त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा / गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसंगमे

El Gaṅgā es accesible en muchos lugares, pero es verdaderamente raro en tres sitios sagrados: en Gaṅgā-dvāra, en Prayāga y en la confluencia donde el Gaṅgā se une al océano.

Verse 34

सर्वेषामे भूतानां पापोपहतचेतसाम् / गतिमन्वेषमाणानां नास्ति गङ्गासमा गतिः

Para todos los seres cuya mente ha sido herida y oscurecida por el pecado, y que buscan un rumbo verdadero más allá del vagar, no hay refugio ni paso final comparable al Gaṅgā.

Verse 35

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् / माहेश्वरात् परिभ्रष्टा सर्वपापहरा शुभा

Él es el más puro entre todos los purificadores, y el más auspicioso entre todo lo auspicioso. Quien se aparta del sendero de Mahādeva pierde ese poder bendito, propicio, que destruye todos los pecados.

Verse 36

कृते युगे तु तीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् / द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गङ्गां विशिष्यते

En el Kṛta Yuga, los tīrthas en general son lo principal; en el Tretā Yuga, Puṣkara es supremo; en el Dvāpara Yuga, Kurukṣetra es supremo; y en el Kali Yuga, el Gaṅgā resplandece como especialmente preeminente.

Verse 37

गङ्गामेव निषेवेत प्रयागे तु विशेषतः / नान्यत् कलियुगोद्भूतं मलं हन्तुं सुदुष्कृतम्

Debe uno acogerse sólo al Gaṅgā—muy especialmente en Prayāga—pues no hay nada más capaz de destruir la grave impureza nacida de la era de Kali, surgida de acciones sumamente malvadas.

Verse 38

अकामो वा सकामो वा गङ्गायां यो विपद्यते / स मृतो जायते स्वर्गे नरकं च न पश्यति

Sea sin deseo o lleno de deseo, quien muere en el Gaṅgā renace en el cielo y no contempla el infierno.