Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीकूर्मपूराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे चतुर्विशो ऽध्यायः सूत उवाच प्रविश्य मेरुशिखरं कैलासं कनकप्रभम् / रराम भगवान् सोमः केशवेन महेश्वरः

Así, en el Śrī Kūrma Purāṇa—en la Saṃhitā de seis mil versos, en el Pūrva-bhāga—comienza el capítulo vigésimo quinto. Sūta dijo: Al entrar en la cumbre de Meru, en Kailāsa resplandeciente como el oro, el Bienaventurado Soma—Mahādeva, Mahēśvara—se regocijó junto con Keśava (Viṣṇu).

Verse 2

अपश्यंस्तं महात्मानं कैलासगिरिवासिनः / पूजयाञ्चक्रिरे कृष्णं देवदेवमथाच्युतम्

Al ver los moradores del monte Kailāsa a aquel Gran Ser, de inmediato rindieron culto a Kṛṣṇa—Dios de dioses, el imperecedero Acyuta.

Verse 3

चतुर्बाहुमुदाराङ्गं कालमेघसमप्रभम् / किरीटिनं शार्ङ्गपाणि श्रीवत्साङ्कितवक्षसम्

Debe contemplarse al Señor de cuatro brazos, de miembros nobles, resplandeciente como nube oscura cargada de lluvia: coronado, con el arco Śārṅga en la mano y el pecho marcado con el emblema Śrīvatsa.

Verse 4

दीर्घबाहुं विशालाक्षं पीतवाससमच्युतम् / दधानमुरसा मालां वैजयन्तीमनुत्तमाम्

Contempló al Imperecedero Acyuta: de largos brazos y grandes ojos, vestido de amarillo, llevando sobre el pecho la insuperable guirnalda Vaijayantī.

Verse 5

भ्राजमानं श्रिया दिव्यं युवानमतिकोमलम् / पद्माङ्घ्रिनयनं चारु सुस्मितं सुगतिप्रदम्

Resplandecía con gloria y belleza divinas, juvenil y sumamente delicado; con pies de loto y ojos de loto—hermoso, de suave sonrisa, otorgador de la suprema sugati (dicha senda).

Verse 6

कदाचित् तत्र लीलार्थं देवकीनन्दवर्धनः / भ्राजमानः श्रीया कृष्णश्चचार गिरिकन्दरे

Una vez allí, sólo por el juego divino, Kṛṣṇa, acrecentador del gozo de Devakī, resplandeciente de gloria auspiciosa, vagó por una caverna de la montaña.

Verse 7

गन्धर्वाप्सरसां मुख्या नागकन्याश्च कृत्स्नशः / सिद्धा यक्षाश्च गन्धर्वास्तत्र तत्र जगन्मयम्

Los más excelsos entre los Gandharvas y las Apsaras, y todas las doncellas Nāga sin excepción; los Siddhas, los Yakṣas y los Gandharvas—en todo lugar y por doquier—están penetrados por la misma sustancia del universo.

Verse 8

दृष्ट्वाश्चर्यं परं गत्वा हर्षादुत्फुल्लोचनाः / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि तस्य मूर्ध्नि महात्मनः

Al contemplar aquel supremo prodigio, rebosantes de júbilo y con los ojos abiertos de deleite, derramaron lluvias de flores sobre la cabeza de aquel magnánimo.

Verse 9

गन्धर्वकन्यका दिव्यास्तद्वदप्सरसां वराः / दृष्ट्वा चकमिरे कृष्णं स्त्रस्तवस्त्रविभूषणाः

Las radiantes hijas de los Gandharvas, y asimismo las más excelsas Apsaras, al ver a Kṛṣṇa, quedaron prendadas de deseo, con vestidos y joyas desacomodados.

Verse 10

काश्चिद् गायन्ति विविधां गीतिं गीतविशारदाः / संप्रेक्ष्य देवकीसूनुं सुन्दर्यः काममोहिताः

Algunas doncellas de exquisita hermosura, diestras en el canto, entonaron melodías de muchas clases; y al contemplar al hijo de Devakī, quedaron ofuscadas por el deseo.

Verse 11

काश्चिद्विलासबहुला नृत्यन्ति स्म तदग्रतः / संप्रेक्ष्य संस्थिताः काश्चित् पपुस्तद्वदनामृतम्

Unas, rebosantes de gracia y juego, danzaban ante Él; otras, quedas y absortas en la contemplación, bebían el néctar del rostro de Él.

Verse 12

काश्चिद् भूषणवर्याणि स्वाङ्गादादाय सादरम् / भूषयाञ्चक्रिरे कृष्णं कामिन्यो लोकभूषणम्

Algunas doncellas enamoradas, tomando con respeto sus mejores joyas de sus propios cuerpos, adornaron a Kṛṣṇa, que es Él mismo el ornamento de los mundos.

Verse 13

काश्चिद् भूषणवर्याणि समादाय तदङ्गतः / स्वात्मानं बूषयामासुः स्वात्मगैरपि माधवम्

Algunas, tomando excelentes ornamentos de Su propio cuerpo, se adornaron a sí mismas; y con esos mismos ornamentos que les pertenecían, adornaron también a Mādhava.

Verse 14

काश्चिदागत्य कृष्णस्य समीपं काममोहिताः / चुचुम्बुर्वदनाम्भोजं हरेर्मुग्धमृगेक्षणाः

Algunas mujeres, acercándose a Kṛṣṇa, engañadas por el deseo, besaron el rostro de loto de Hari; aquellas de ojos de gacela, cautivadas e inocentes en su arrebato.

Verse 15

प्रगृह्य काश्चिद् गोविन्दं करेण भवनं स्वकम् / प्रापयामासुर्लोकादिं मायया तस्य मोहिताः

Algunas, tomando a Govinda de la mano, lo condujeron a su propia morada; engañadas por su māyā, trataron al Señor de los mundos como si fuera uno de los suyos.

Verse 16

तासां स भगवान् कृष्णः कामान् कमललोचनः / बहूनि कृत्वा रूपाणि पूरयामास लीलया

El Bienaventurado Señor Kṛṣṇa, de ojos de loto, colmó los deseos de aquellas mujeres, asumiendo juguetonamente muchas formas en su līlā.

Verse 17

एवं वै सुचिरं कालं देवदेवपुरे हरिः / रेमे नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्

Así, durante muchísimo tiempo, Hari—el glorioso Nārāyaṇa—moró en Devadeva-pura, deleitándose en su līlā y, por su māyā, sumiendo al mundo en el engaño.

Verse 18

गते बहुतिथे काले द्वारवत्यां निवासिनः / बभूवुर्विह्वला भीता गोविन्दविरहे जनाः

Pasado mucho tiempo, los habitantes de Dvāravatī quedaron turbados y temerosos; el pueblo fue abatido por la pena al verse separado de Govinda.

Verse 19

ततः सुपर्णो बलवान् पूर्वमेव विसजितः / कृष्णेन मार्गमाणस्तं हिमवन्तं ययौ गिरिम्

Entonces el poderoso Suparṇa (Garuḍa), enviado ya de antemano, se dirigió al monte Himavat; y Kṛṣṇa lo siguió, buscándolo.

Verse 20

अदृष्ट्वा तत्र गोविन्दं प्रणम्य शिरसा मुनिम् / आजगामोपमन्युं तं पुरीं द्वारवतीं पुनः

Al no ver allí a Govinda, inclinó la cabeza y rindió homenaje al sabio muni; luego Upamanyu regresó de nuevo a la ciudad de Dvāravatī.

Verse 21

तदन्तरे महादैत्या राक्षसाश्चातिभीषणाः / आजग्मुर्द्वारकां शुभ्रां भीषयन्तः सहस्त्रशः

Entretanto, poderosos Daityas y Rakshasas sumamente terribles llegaron por millares a la resplandeciente ciudad de Dvārakā, sembrando el espanto.

Verse 22

स तान् सुपर्णो बलवान् कृष्णतुल्यपराक्रमः / हत्वा युद्धेन महता रक्षति स्म पुरीं शुभाम्

Entonces el poderoso Suparṇa—de hazañas iguales a las de Kṛṣṇa—los abatió en una gran batalla y, después, protegió la ciudad auspiciosa.

Verse 23

एतस्मिन्नेव काले तु नारदो भगवानृषिः / दृष्ट्वा कैलासशिखरे कृष्णं द्वारवतीं गतः

En ese mismo tiempo, el sabio divino Nārada, tras ver a Kṛṣṇa en la cumbre del Kailāsa, partió hacia Dvāravatī (Dvārakā).

Verse 24

तं दृष्ट्वा नारदमृषिं सर्वे तत्र निवासिनः / प्रोचुर्नारायणो नाथः कुत्रास्ते भगवान् हरिः

Al ver al sabio Nārada, todos los moradores dijeron: «¡Oh Nārāyaṇa, nuestro Señor! ¿Dónde mora ahora Bhagavān Hari?»

Verse 25

स तानुवाच भगवान् कैलसशिखरे हरिः / रमते ऽद्य महायोगीं तं दृष्ट्वाहमिहागतः

Entonces Nārada les dijo: «Hari está en la cumbre del Kailāsa; hoy el Gran Yogui mora en deleite. Tras contemplarlo, he venido aquí.»

Verse 26

तस्योपश्रुत्य वचनं सुपर्णः पततां वरः / जगामाकाशगो विप्राः कैलासं गिरिमुत्तमम्

Al oír aquellas palabras, Suparṇa (Garuḍa)—el más excelso de los que vuelan—se elevó al cielo y fue, oh brāhmanes, al monte Kailāsa, la montaña suprema.

Verse 27

ददर्श देवकीसूनुं भवने रत्नमण्डिते / वरासनस्थं गोविन्दं देवदेवान्तिके हरिम्

Vio al hijo de Devakī—Govinda, Hari—sentado en un trono excelso dentro de un palacio engalanado con joyas, en presencia de los dioses y del Dios de los dioses.

Verse 28

उपास्यमानममरैर्दिव्यस्त्रीभिः समन्ततः / महादेवगणैः सिद्धैर्योगिभिः परिवारितम्

Era adorado por los inmortales, rodeado por doquier de doncellas celestiales, y circundado por las huestes de Mahādeva: siddhas perfectos y yoguis consumados.

Verse 29

प्रणम्य दण्डवद् भूमौ सुपर्णः शङ्करं शिवम् / निवेदयामास हरेः प्रवृत्तिं द्वारके पुरे

Postrándose en tierra como un báculo, Suparṇa (Garuḍa) se acercó a Śaṅkara, el auspicioso Śiva, y le comunicó lo acontecido de Hari en la ciudad de Dvārakā.

Verse 30

ततः प्रणम्य शिरसा शङ्करं नीललोहितम् / आजगाम पुरीं कृष्णः सो ऽनुज्ञातो हरेण तु

Entonces Kṛṣṇa inclinó la cabeza ante Śaṅkara, el Nīlalohita, el Señor azul y rojizo, y regresó a la ciudad, pues en verdad había recibido el permiso de Hari.

Verse 31

आरुह्य कश्यपसुतं स्त्रीगणैरभिपूजितः / वचोभिरमृतास्वादैर्मानितो मधुसूदनः

Montando al hijo de Kaśyapa, Madhusūdana fue venerado con reverencia por las huestes de doncellas celestiales y honrado con palabras dulces como el néctar de amṛta.

Verse 32

वीक्ष्य यान्तममित्रघ्नं गन्धर्वाप्सरसां वराः / अन्वगच्छन् महोयोगं शङ्खचक्रगदाधरम्

Al ver partir al Matador de enemigos, los más excelsos entre los Gandharvas y las Apsaras lo siguieron: al Gran Yogui que porta la caracola, el disco y la maza.

Verse 33

विसर्जयित्वा विश्वात्मा सर्वा एवाङ्गना हरिः / ययौ स तूर्णं गोविन्दो दिव्यां द्वारवतीं पुरीम्

Tras despedir respetuosamente a todas las mujeres, Hari—Govinda, el Alma del universo—partió veloz hacia la radiante ciudad divina de Dvāravatī.

Verse 34

गते मुररिपौ नैव कामिन्यो मुनिपुङ्गवाः / निशेव चन्द्ररहिता विना तेन चकाशिरे

Cuando el Enemigo de Murā (el Señor Viṣṇu) hubo partido, ni los más excelsos sabios ni las enamoradas resplandecieron: como una noche sin luna, sin Él nadie podía mostrarse radiante.

Verse 35

श्रुत्वा पौरजनास्तूर्णं कृष्णागमनमुत्तमम् / मण्डयाञ्चक्रिरे दिव्यां पुरीं द्वारवतीं शुभाम्

Al oír de inmediato la llegada sumamente auspiciosa de Krishna, los habitantes de la ciudad se apresuraron a engalanar la divina y bienaventurada Dvāravatī.

Verse 36

पताकाभिर्विशालाभिर्ध्वजै रत्नपरिष्कृतैः / लाजादिभिः पुरीं रम्यां भूषयाञ्चक्रिरे तदा

Entonces adornaron la hermosa ciudad con amplios estandartes y banderas engalanadas con joyas, y con ofrendas como el lājā (grano tostado) y otros objetos auspiciosos.

Verse 37

अवादयन्त विविधान् वादित्रान् मधुरस्वनान् / शङ्खान् सहस्त्रशो दध्मुर्वोणावादान् वितेनिरे

Tocaron diversos instrumentos de dulce son; miles de caracolas sagradas (śaṅkha) resonaron, y las ejecuciones de la vīṇā se realizaron en toda su plenitud.

Verse 38

प्रविष्टमात्रे गोविन्दे पुरीं द्वारवतीं शुभाम् / अगायन् मधुरं गानं स्त्रियो यौवनशालिनः

Apenas Govinda entró en la auspiciosa ciudad de Dvāravatī, las jóvenes mujeres, en la flor de la juventud, comenzaron a entonar dulces cantos.

Verse 39

दृष्ट्वा ननृतुरीशानं स्थिताः प्रासादमूर्धसु / मुमुचुः पुष्पवर्षाणि वसुदेवसुतोपरि

Al ver a Īśāna, los que estaban en las azoteas de los palacios danzaron, y soltaron lluvias de flores sobre el hijo de Vasudeva (Śrī Kṛṣṇa).

Verse 40

प्रविश्य भवनं कृष्ण आशीर्वादाभिवर्धितः / वरासने महायोगी भाति देवीभिरन्वितः

Al entrar en el palacio, Kṛṣṇa—fortalecido por las bendiciones—resplandeció como el gran Yogui, sentado en un trono magnífico y acompañado por las diosas (Devī).

Verse 41

सुरम्ये मण्डपे शुभ्रे शङ्खाद्यैः परिवारितः / आत्मजैरभितो मुख्यैः स्त्रीसहस्त्रैश्च संवृतः

En un mandapa hermoso y resplandeciente, estaba rodeado por Śaṅkha y los demás servidores principales; sus hijos más eminentes lo cercaban por todos lados, y también lo colmaban miles de mujeres.

Verse 42

तत्रासनवरे रम्ये जाम्बवत्या सहाच्युतः / भ्राजते मालया देवो यथा देव्या समन्वितः

Allí, sobre un trono exquisito y deleitoso, Acyuta se sentó junto a Jāmbavatī; adornado con una guirnalda, el Señor resplandecía, como un dios acompañado por su diosa.

Verse 43

आजग्मुर्देवगन्धर्वा द्रष्टुं लोकादिमव्ययम् / महर्षयः पूर्वजाता मार्कण्डेयादयो द्विजाः

Devas y gandharvas acudieron para contemplar al Imperecedero, fuente primordial de los mundos; y también llegaron los grandes sabios de antiguo linaje—los dos veces nacidos como Mārkaṇḍeya y otros.

Verse 44

ततः स भगवान् कृष्णो मार्कण्डेयं समागतम् / ननामोत्थाय शिरसा स्वासनं च ददौ हरिः

Entonces el Bienaventurado Señor Kṛṣṇa, al ver llegar a Mārkaṇḍeya, se levantó e inclinó la cabeza en reverencia; y Hari le ofreció su propio asiento.

Verse 45

संपूज्य तानृषिगणान् प्रणामेन महाभुजः / विसर्जयामास हरिर्दत्त्वा तदभिवाञ्छितान्

Habiendo honrado debidamente a aquella asamblea de ṛṣis con reverentes salutaciones, Hari, de poderosos brazos, los despidió, concediéndoles los dones que anhelaban.

Verse 46

तदा मध्याह्नसमये देवदेवः स्वयं हरिः / स्नात्वा शुक्लाम्बरो भानुमुपतिष्ठत् कृताञ्जलिः

Entonces, a la hora del mediodía, Hari mismo—Dios de dioses—tras bañarse y vestir ropas blancas, permaneció ante el Sol con las manos juntas, en reverente adoración.

Verse 47

जजाप जाप्यं विधिवत् प्रेक्षमाणो दिवाकरम् / तर्पयामास देवेशो देवेशो देवान् मुनिगणान् पितॄन्

Contemplando al Sol, recitó debidamente el japa prescrito; y el Señor de señores realizó luego el tarpaṇa, satisfaciendo a los dioses, a las huestes de sabios y a los antepasados.

Verse 48

प्रविश्य देवभवनं मार्कण्डेयेन चैव हि / पूजयामास लिङ्गस्थं भूतेशं भूतिभूषणम्

Entrando en el templo divino, él—junto con Mārkaṇḍeya—adoró a Bhūteśa, Señor de los seres, que mora en el liṅga, Aquel cuyo adorno es la sagrada potencia y la prosperidad.

Verse 49

समाप्य नियमं सर्वं नियन्तासौ नृणां स्वयम् / भोजयित्वा मुनिवरं ब्राह्मणानभिपूज्य च

Tras completar toda la disciplina de observancias, aquel gobernante de los hombres, dueño de sí, alimentó con su propia mano al más excelso de los sabios y honró debidamente también a los brāhmaṇas.

Verse 50

कृत्वात्मयोगं विप्रेन्द्रा मार्कण्डेयेन चाच्युतः / कथाः पौराणिकीः पुण्याश्चक्रे पुत्रादिभिर्वृतः

Oh el mejor de los brāhmaṇas: tras establecer el Yoga del Ser junto con Mārkaṇḍeya, Acyuta, el Imperecedero, expuso sagradas narraciones puránicas, rodeado de sus hijos y demás asistentes.

Verse 51

अथैतत् सर्वमखिलं दृष्ट्वा कर्म महामुनिः / मार्कण्डेयो हसन् कृष्णं बभाषे मधुरं वचः

Entonces, al contemplar por completo toda aquella acción, el gran sabio Mārkaṇḍeya, sonriendo, se dirigió a Kṛṣṇa con palabras suaves y dulces.

Verse 52

मार्कण्डेय उवाच कः समाराध्यते देवो भवता कर्मभिः शुभैः / ब्रूहि त्वं कर्मभिः पूज्यो योगिनां ध्येय एव च

Dijo Mārkaṇḍeya: «¿Qué dios es debidamente complacido por ti mediante obras auspiciosas? Dímelo: ¿quién es la deidad digna de adoración por ritos y acciones, y quién es en verdad el objeto de la meditación de los yoguis?»

Verse 53

त्वं हि तत् परमं ब्रह्म निर्वाणममलं पदम् / भारावतरणार्थाय जातो वृष्णिकुले प्रभुः

Tú eres en verdad el Brahman Supremo: el estado de nirvāṇa, inmaculado, la morada pura y suprema. Oh Señor, para aliviar la carga de la Tierra, naciste en el linaje de los Vṛṣṇi.

Verse 54

तमब्रवीन्महाबाहुः कृष्णो ब्रह्मविदां वरः / शृण्वतामेव पुत्राणां सर्वेषां प्रहसन्निव

Entonces Kṛṣṇa, de poderosos brazos, el más excelso entre los conocedores de Brahman, le habló mientras todos sus hijos escuchaban, como si sonriera.

Verse 55

श्रीभगवानुवाच भवता कथितं सर्वं तथ्यमेव न संशयः / तथापि देवमीशानं पूजयामि सनातनम्

El Bienaventurado Señor dijo: «Todo lo que has dicho es ciertamente verdad, sin duda alguna. Con todo, yo adoro al dios Īśāna, el Eterno».

Verse 56

न मे विप्रास्ति कर्तव्यं नानवाप्तं कथञ्चन / पूजयामि तथापीशं जानन्नैतत् परं शिवम्

Oh brāhmana, nada me queda por hacer, ni hay cosa alguna que no haya ya alcanzado; y aun así adoro al Señor, sabiendo que Él es el Supremo Śiva.

Verse 57

न वै पश्यन्ति तं देवं मायया मोहिता जनाः / ततो ऽहं स्वात्मनो मूलं ज्ञापयन् पूजयामि तम्

Engañados por Māyā, los hombres no perciben de verdad a ese Deva. Por ello, para dar a conocer la raíz misma de mi propio Ser, lo adoro.

Verse 58

न च लिङ्गार्चनात् पुण्यं लोकेस्मिन् भीतिनाशनम् / तथा लिङ्गे हितायैषां लोकानां पूजयेच्छिवम्

En este mundo no hay mérito nacido del culto al Śiva-liṅga que no destruya el temor. Por ello, para el bien de los mundos, debe adorarse a Śiva en el liṅga.

Verse 59

यो ऽहं तल्लिङ्गमित्याहुर्वेदवादविदो जनाः / ततो ऽहमात्ममीशानं पूजयाम्यात्मनैव तु

Los conocedores de la doctrina védica declaran que ese “yo” es en verdad el Liṅga (la señal suprema). Por ello adoro a Īśāna (Śiva) como mi propio Ser, sólo por el Ser.

Verse 60

तस्यैव परमा मूर्तिस्तन्मयो ऽहं न संशयः / नावयोर्द्यिते भेदो वेदेष्वेवं विनिश्चयः

Yo soy, en verdad, la forma suprema de Él mismo, enteramente constituida por Su propia esencia; de ello no hay duda. Entre ambos no existe distinción alguna: así queda establecido con certeza en los Vedas.

Verse 61

एष देवो महादेवः सदा संसारभीरुभिः / ध्येयः पूज्यश्च वन्द्यश्च ज्ञेयो लिङ्गे महेश्वरः

Este mismo Deva es Mahādeva; quienes temen las ataduras del saṃsāra deben siempre meditar en Él, adorarlo y venerarlo—y a Maheśvara se le ha de conocer y realizar en el Liṅga.

Verse 62

मार्कण्डेय उवाच किं तल्लिङ्गं सुरश्रेष्ठ लिङ्गे संपूज्यते च कः / ब्रूहि कृष्ण विशालाक्ष गहनं ह्येतदुत्तमम्

Dijo Mārkaṇḍeya: «Oh el mejor entre los dioses, ¿qué es en verdad ese Liṅga? ¿Y quién es el que es adorado con plena reverencia dentro del Liṅga? Dímelo, oh Kṛṣṇa de anchos ojos: este asunto supremo es ciertamente profundo».

Verse 63

अव्यक्तं लिङ्गमित्याहुरानन्दं ज्योतिरक्षरम् / वेदा महेस्वरं देवमाहुर्लिङ्गिनमव्ययम्

Declaran que el Liṅga es inmanifestado: luz imperecedera, de naturaleza de bienaventuranza. Los Vedas proclaman al Dios Maheśvara como el Liṅgin, el Señor inmutable e imperecedero, que porta el Liṅga y lo trasciende.

Verse 64

पुरा चैकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे / प्रबोधार्थं ब्रह्मणो मे प्रादुर्भूतः स्वयं शिवः

Antaño, cuando permanecía el terrible océano único y todo lo inmóvil y lo móvil había perecido, para despertar a Brahmā, Śiva mismo se manifestó ante mí.

Verse 65

तस्मात् कालात् समारभ्य ब्रह्मा चाहं सदैव हि / पूजयावो महादेवं लोकानां हितकाम्यया

Desde aquel tiempo en adelante, Brahmā y yo, en verdad, hemos adorado siempre a Mahādeva, deseando el bien de todos los mundos.

Verse 66

मार्कण्डेय उवाच कथं लिङ्गमभूत् पूर्वमैश्वरं परमं पदम् / प्रबोधार्थं स्वयं कृष्ण वक्तुमर्हसि सांप्रतम्

Mārkaṇḍeya dijo: «¿Cómo surgió al principio el Liṅga—ese emblema soberano, la morada suprema? Para despertar nuestra comprensión, oh Kṛṣṇa, dígnate tú mismo explicarlo ahora».

Verse 67

श्रीभगवानुवाच आसोदेकार्णवं घोरमविभागं तमोमयम् / मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः

El Bienaventurado dijo: «Entonces existía un solo océano, terrible—sin distinción, hecho de tinieblas. Y en medio de ese único océano estaba el Portador de la caracola, el disco y la maza».

Verse 68

सहस्त्रशीर्षा भूत्वाहं सहस्त्राक्षः सहस्त्रपात् सहस्त्रबाहुर्युक्तात्मा शयितो ऽहं सनातनः

Asumiendo la forma cósmica de mil cabezas, mil ojos, mil pies y mil brazos—dueño de mí, plenamente integrado en el Yoga—Yo, el Eterno, yago en reposo como fundamento intemporal de todo.

Verse 69

एतस्मिन्नन्तरे दूरता पश्यमि ह्यमितप्रभम् / कोटिसूर्यप्रतीकाशं भ्राजमानं श्रियावृतम्

Entretanto, desde lejos contemplo a Aquel de resplandor inconmensurable—brillando como diez millones de soles—refulgente y envuelto por la divina esplendidez de Śrī.

Verse 70

चतुर्वरक्त्रं महायोगं पुरुषं काञ्चनप्रभम् / कृष्णाजिरधरं देवमृग्यजुः सामभिः स्तुतम्

Medito en ese divino Puruṣa—el gran Yogui de cuatro rostros radiantes, de esplendor dorado—vestido con piel de antílope negro, y alabado por los himnos de los Vedas Ṛg, Yajus y Sāma.

Verse 71

निमेषमात्रेण स मां प्राप्तो योगविदां वरः / व्याजहार स्वयं ब्रह्मा स्मयमानो महाद्युतिः

En el lapso de un solo parpadeo, llegó a mí el más excelso entre los conocedores del Yoga. Entonces el propio Brahmā—radiante de gran esplendor y sonriendo—habló.

Verse 72

कस्त्वं कुतो वा किं चेह तिष्ठसे वह मे प्रभो / अहं कर्ता हि लोकानां स्वयंभूः प्रपितामहः

«¿Quién eres tú? ¿De dónde has venido y por qué estás aquí de pie? Llévame, oh Señor. Pues yo soy en verdad el hacedor de los mundos: el Auto-nacido (Svayambhū), el Gran Progenitor (Prapitāmaha)»

Verse 73

एवमुक्तस्तदा तेन ब्रह्मणाहमुवाच ह / अहं कर्तास्मि लोकानां संहर्ता च पुनः पुनः

Así interpelado entonces por Brahmā, respondí: «Yo soy el hacedor de los mundos, y una y otra vez soy también quien los reabsorbe (los destruye).»

Verse 74

एवं विवादे वितते मायया परमेष्ठिनः / प्रबोधार्थं परं लिङ्गं प्रादुर्भूतं शिवात्मकम्

Así, cuando la disputa se extendía—por el poder ilusorio (māyā) del Señor Supremo—se manifestó el Liṅga supremo, cuya esencia misma es Śiva, para despertarlos a la verdad.

Verse 75

कालानलसमप्रख्यं ज्वालामालासमाकुलम् / क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तमादिमध्यान्तवर्जितम्

Como el fuego del propio Tiempo, ardiente y rodeado de guirnaldas de llamas, está libre de mengua y aumento, y carece de principio, medio y fin.

Verse 76

ततो मामाह भगवानधो गच्छ त्वमाशु वै / अन्तमस्य विजानीम ऊर्ध्वं गच्छे ऽहमित्यजः

Entonces el Señor Bienaventurado me dijo: «Ve pronto hacia abajo; conozcamos su límite. Yo—Aja (Brahmā)—iré hacia arriba».

Verse 77

तदाशु समयं कृत्वा गतावूर्ध्वमधश्च द्वौ / पितामहो ऽप्यहं नान्तं ज्ञातवन्तौ समाः शतम्

Luego, acordando de prisa un tiempo señalado, los dos partimos: uno hacia arriba y otro hacia abajo. Sin embargo, ni yo ni Pitāmaha (Brahmā) pudimos conocer su límite, aun después de cien años.

Verse 78

ततो विस्मयमापन्नौ भीतौ देवस्य शूलिनः / मायया मोहितौ तस्य ध्यायन्तौ विश्वमीश्वरम्

Entonces, sobrecogidos de asombro y temor, nosotros dos—servidores del Señor portador del tridente—fuimos confundidos por su māyā, y comenzamos a meditar en Īśvara, Señor del universo, que es él mismo el cosmos.

Verse 79

प्रोच्चारन्तौ महानादमोङ्कारं परमं पदम् / प्रह्वाञ्जलिपुटोपेतौ शंभुं तुष्टुवतुः परम्

Pronunciando en voz alta la sílaba «Oṃ», que resuena con gran vibración—la morada suprema—, con la cabeza inclinada y las manos unidas en reverente añjali, alabamos al Supremo Śambhu.

Verse 80

ब्रह्मविष्णू ऊचतुः / अनादिमलसंसाररोगवैद्याय शंभवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

Brahmā y Viṣṇu dijeron: «Salutación a Śambhu, el médico que cura la enfermedad del saṃsāra, manchada por la impureza sin comienzo. Salutación a Śiva, el sereno; al propio Brahman, cuya forma encarnada es el Liṅga».

Verse 81

प्रलयार्णवसंस्थाय प्रलयोद्भूतिहेतवे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

Saludo reverente a Śiva, sereno y auspicioso, que mora en el océano de la disolución, causa del surgir tras la disolución; al Brahman mismo, manifestado en la forma del Liṅga, mi homenaje.

Verse 82

ज्वालामालावृताङ्गाय ज्वलनस्तम्भरूपिणे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

Saludo a Śiva, cuyos miembros están ceñidos por guirnaldas de llamas, que se muestra como columna ardiente de fuego; saludo al Sereno, al Brahman mismo cuya forma es el Liṅga.

Verse 83

आदिमध्यान्तहीनाय स्वबावामलदीप्तये / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

Saludo a Śiva, sin comienzo, medio ni fin; cuya naturaleza propia resplandece con fulgor inmaculado; saludo al Tranquilo, al Brahman mismo cuya forma es el Liṅga.

Verse 84

महादेवाय महते ज्योतिषे ऽनन्ततेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

Hommage al Gran Dios, Mahādeva, inmenso y supremo, Luz en sí misma, de resplandor infinito; homenaje a Śiva, el Pacífico, al Brahman cuya forma es el Liṅga.

Verse 85

प्रधानपुरुषेशाय व्योमरूपाय वेधसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

Homenaje al Señor de Pradhāna (Naturaleza primordial) y de Puruṣa (Espíritu), al Creador cuya forma es vasta como el cielo; homenaje a Śiva, el Pacífico, al Brahman manifestado en la forma del Liṅga.

Verse 86

निर्विकाराय सत्याय नित्यायामलतेजसे / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

Salutación a Aquel que es inmutable, Verdad, eterno y de fulgor sin mancha; salutación a Śiva—la Paz misma—al Brahman cuya forma es el Liṅga.

Verse 87

वेदान्तसाररूपाय कालरूपाय धीमते / नमः शिवाय शान्ताय ब्रह्मणे लिङ्गमूर्तये

Salutaciones a Aquel cuya forma es la esencia del Vedānta, que se manifiesta como el Tiempo, el sabio y luminoso; salutaciones a Śiva—el apacible—al Brahman cuya forma encarnada es el Liṅga.

Verse 88

एवं संस्तूयमानस्तु व्यक्तो भूत्वा महेश्वरः / भाति देवो महायोगी सूर्यकोटिसमप्रभः

Así, mientras era ensalzado con himnos, Mahēśvara se manifestó; el divino Gran Yogui resplandeció, con el fulgor de diez millones de soles.

Verse 89

वक्त्रकोटिसहस्त्रेण ग्रसमान इवाम्बरम् / सहस्त्रहस्तचरणः सूर्यसोमाग्निलोचनः

Con millones de bocas, parecía devorar el mismo cielo; con miles de manos y pies, sus ojos eran el Sol, la Luna y el Fuego.

Verse 90

पिनाकपाणिर्भगवान् कृत्तिवासास्त्रिशूलभृत् / व्यालयज्ञोपवीतश्च मेघदुन्दुभिनिः स्वनः

El Bienaventurado Señor lleva en su mano el arco Pināka; vestido con piel, empuña el tridente. Con una serpiente como cordón sagrado, su voz retumba como el tambor del trueno en las nubes.

Verse 91

अथोवाच महादेवः प्रीतो ऽहं सुरसत्तमौ / पश्येतं मां महादेवं भयं सर्वं प्रमुच्यताम्

Entonces habló Mahādeva: «Oh los más excelsos entre los dioses, estoy complacido. Contempladme—Mahādeva—y que todo temor sea totalmente disipado».

Verse 92

युवां प्रसूतौ गात्रेभ्यो मम पूर्वं सनातनौ / अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः / वामपार्श्वे च मे विष्णुः पालको हृदये हरः

«Vosotros dos nacisteis de mis miembros antes que todo, eternos por naturaleza. A mi derecha está Brahmā, Pitāmaha, el abuelo de los mundos; a mi izquierda está Viṣṇu, el protector; y en mi corazón mora Hara (Śiva).»

Verse 93

प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यक् वरं दद्मि यथेप्सितम् / एवमुक्त्वाथ मां देवो महादेवः स्वयं शिवः / आलिङ्ग्य देवं ब्रह्माणं प्रसादाभिमुखो ऽभवत्

«Estoy verdaderamente complacido con vosotros dos. Os concedo el don que deseáis.» Dicho esto, el Señor—Mahādeva, Śiva mismo—abrazó al dios Brahmā y se inclinó a otorgar su gracia.

Verse 94

ततः प्रहृष्टमनसौ प्रणिपत्य महेश्वरम् / ऊचतुः प्रेक्ष्य तद्वक्त्रं नारायणपितामहौ

Entonces Nārāyaṇa y Pitāmaha (Brahmā), con el corazón exultante, se postraron ante Maheśvara (Śiva). Mirando su rostro, ambos hablaron.

Verse 95

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश्च नौ / भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि देव महेश्वरे

«Si tu benevolencia ha surgido de verdad, y si has de concedernos un don, que nuestra devoción sea eterna, firmemente puesta en Ti, oh divino Maheśvara.»

Verse 96

ततः स भगवानीशः प्रहसन् परमेश्वरः / उवाच मां महादेवः प्रीतः प्रीतेन चेतसा

Entonces el Bienaventurado Señor—Īśa, el Soberano Supremo—sonriendo, me habló: Mahādeva, complacido, se dirigió a mí con el corazón colmado de gozo.

Verse 97

देव उवाच प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते / वत्स वत्स हरे विश्वं पालयैतच्चराचरम्

Dijo el Deva: «Oh Señor de la tierra, tú eres el hacedor de la disolución, la preservación y la creación. Hijo amado—hijo amado, oh Hari—protege este universo entero, lo móvil y lo inmóvil».

Verse 98

त्रिधा भिन्नो ऽस्म्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुहराख्यया / सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः

Oh Viṣṇu, se habla de mí como triple—con los nombres de Brahmā, Viṣṇu y Hara—por las funciones y cualidades de crear, preservar y disolver; mas en verdad soy sin mancha, intocado, aunque esté más allá de toda cualidad (nirguṇa).

Verse 99

संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम् / भविष्यत्येष भगवांस्तव पुत्रः सनातनः

Oh Viṣṇu, abandona este engaño; protege a este Pitāmaha (Brahmā), el Abuelo. Este venerable Bhagavān llegará a ser tu hijo eterno.

Verse 100

अहं च भवतो वक्त्रात् कल्पादौ घोररूपधृक् / शूलपाणिर्भविष्यामि क्रोधजस्तव पुत्रकः

Y yo también—surgiendo de tu boca al comienzo del kalpa, asumiendo una forma terrible—llegaré a ser el Portador del Tridente, tu hijo nacido de tu ira.

Verse 101

एवमुक्त्वा महादेवो ब्रह्माणं मुनिसत्तम / अनुगृह्य च मां देवस्तत्रैवान्तरधीयत

Dicho esto, Mahādeva habló a Brahmā, oh el mejor de los sabios; y habiéndome concedido también su gracia, el Señor desapareció allí mismo, en aquel lugar.

Verse 102

ततः प्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता / लिङ्ग तल्लयनाद् ब्रह्मन् ब्रह्मणः परमं वपुः

Desde entonces, en todos los mundos, el culto al Liṅga quedó firmemente establecido. Pues el Liṅga—por ser signo y por disolver todas las formas en lo Absoluto, oh Brahmán—es venerado como la suprema encarnación de Brahman.

Verse 103

एतल्लिङ्गस्य माहात्म्यं भाषितं ते मयानघ / एतद् बुध्यन्ति योगज्ञा न देवा न च दानवाः

Oh inmaculado, te he declarado la grandeza de este Liṅga. Esta verdad la comprenden quienes conocen el Yoga; no la comprenden los dioses ni los demonios.

Verse 104

एतद्धि परमं ज्ञानमव्यक्तं शिवसंज्ञितम् / येन सूक्ष्ममचिन्त्यं तत् पश्यन्ति ज्ञान वक्षुषः

Esto, en verdad, es el Conocimiento supremo: no manifestado y llamado Śiva; por él, quienes tienen ojos de sabiduría contemplan esa Realidad, sutil e inconcebible.

Verse 105

तस्मै भगवते नित्यं नमस्कारं प्रकुर्महे / महादेवाय रुद्राय देवदेवाय लिङ्गिने

Por ello, a ese Señor Bienaventurado ofrecemos siempre nuestra reverencia: a Mahādeva, a Rudra, al Dios de los dioses, al Portador del Liṅga.

Verse 106

नमो वेदरहस्याय नीलकण्ठाय वै नमः / विभीषणाय शान्ताय स्थाणवे हेतवे नमः

Salutación al que es el secreto y la esencia de los Vedas; salutación, en verdad, a Nīlakaṇṭha. Salutación al Terrible y Majestuoso, al Pacífico; salutación a Sthāṇu, el Inmutable, y a la Causa Suprema.

Verse 107

ब्रह्मणे वामदेवाय त्रिनेत्राय महीयसे / शङ्कराय महेशाय गिरीशाय शिवाय च

Salutación a Brahman, el Absoluto; a Vāmadeva; al de los Tres Ojos; al Grande y Glorioso. Salutación a Śaṅkara, a Maheśa, a Girīśa (Señor de las Montañas) y también a Śiva.

Verse 108

नमः कुरुष्व सततं ध्यायस्व मनसा हरम् / संसारसागरादस्मादचिरादुत्तरिष्यसि

Rinde homenaje sin cesar; con la mente medita en Hara (Śiva). De este océano de saṃsāra cruzarás—en breve.

Verse 109

एवं स वासुदेवेन व्याहृतो मुनिपुङ्गवः / जगाम मनसा देवमीशानं विश्वतोमुखम्

Así, al ser interpelado por Vāsudeva, aquel excelso sabio se recogió en su interior y, por el poder de la mente sola, fue al Señor Īśāna, la deidad cuyo rostro mira a todas las direcciones.

Verse 110

प्रणम्य शिरसा कृष्णमनुज्ञातो महामुनिः / जगाम चेप्सितं देशं देवदेवस्य शूलिनः

Habiendo inclinado la cabeza ante Kṛṣṇa y recibido su permiso, el gran sabio partió hacia la región deseada: el dominio sagrado del Dios de los dioses, Śūlin, el Portador del Tridente.

Verse 111

य इमं श्रावयेन्नित्यं लिङ्गाध्यायमनुत्तमम् / शृणुयाद् वा पठेद् वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

Quien haga recitar cada día este insuperable “Capítulo del Liṅga”, o lo escuche, o incluso lo lea—queda liberado de todos los pecados.

Verse 112

श्रुत्वा सकृदपि ह्येतत् तपश्चरणमुत्तमम् / वासुदेवस्य विप्रेन्द्राः पापं मुञ्चिति मानवः

Oh mejores de los brahmanes: aun con oír una sola vez esta suprema disciplina de austeridad consagrada a Vāsudeva, el ser humano se desprende del pecado.

Verse 113

जपेद् वाहरहर्नित्यं ब्रह्मलोके महीयते / एवमाह महायोगी कृष्णद्वैपायनः प्रभुः

Que se practique japa cada día, mañana y tarde; así se es honrado en el mundo de Brahmā. Así habló el gran yogui, el venerable Señor Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa).