Adhyaya 25

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने बलाहकादिसप्तसेनापतिवधो नाम चतुर्विंशो ऽध्यायः ततः श्रुत्वा वधं तेषां तपोबलवतामपि / न्यश्वसत्कृष्णसर्पेन्द्र इव भण्डो महासुरः

Así, en el Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa, en la sección Uttara, en el diálogo de Hayagrīva y Agastya, dentro del relato de Lalitā, se halla el capítulo vigésimo cuarto, llamado «La muerte de los siete comandantes, encabezados por Balāhaka». Al oír la matanza de aquellos, aun siendo poderosos por su tapas, Bhaṇḍa, el gran asura, resopló como el rey de las serpientes negras.

Verse 2

एकान्ते मन्त्रयामास स आहूय महोदरौ / भण्डः प्रचण्डशैण्डीर्यः काङ्क्षमाणो रणे जयम्

Bhaṇḍa, feroz y altivo, anhelando la victoria en la batalla, llamó en secreto a los dos Mahodara y con ellos deliberó.

Verse 3

युवराजो ऽपि सक्रोधो विषङ्गेण यवीयसा / भण्डासुरं नमस्कृत्य मन्त्रस्थानमुपागमत्

Aun el príncipe heredero, encendido de ira y acompañado por Viṣaṅga, el menor, tras postrarse ante Bhaṇḍāsura, se encaminó al recinto de los mantras.

Verse 4

अत्याप्तैर्मन्त्रिभिर्युक्तः कुटिलाक्षपुरःसरैः / ललिताविजये मन्त्रं चकार क्वथिताश्यः

Rodeado de ministros sumamente fieles, con Kuṭilākṣa a la cabeza, y con la boca como hirviendo de furia, compuso un mantra para la victoria sobre Lalitā.

Verse 5

भण्ड उवाच अहो बत कुलभ्रंशः समायातः सुरद्विषाम् / उपेक्षामधुना कर्तुं प्रवृत्तो बलवान्विधिः

Dijo Bhaṇḍa: «¡Ay, en verdad! Ha llegado la ruina del linaje de los enemigos de los devas; el poderoso destino se ha puesto ahora en marcha para despreciarnos».

Verse 6

मद्भृत्यनाममात्रेण विद्रवन्ति दिवौकसः / तादृशानामिहास्माकमागतो ऽयं विपर्ययः

Con sólo oír el nombre de un siervo mío, los moradores del cielo huían despavoridos; y, sin embargo, para nosotros, que éramos tales, ha llegado ahora esta inversión.

Verse 7

करोति बलिनं क्लीबं धनिनं धनवर्जितम् / दीर्घायुषमनायुष्कं दुर्धाता भवितव्यता

El destino cruel vuelve impotente al fuerte, despoja al rico de su riqueza y acorta la vida del longevo: ¡terrible es la necesidad de lo que ha de suceder!

Verse 8

क्व सत्त्वमस्मद्बाहुनां क्वेयं दुर्ल्ललिता वधूः / अकाण्ड एव विधिना कृतो ऽयं निष्ठुरो विधिः

¿Dónde está el valor de nuestros brazos, y de dónde viene esta novia tan delicada? Sin aviso alguno, el Destino ha impuesto este decreto implacable.

Verse 9

सर्पिणीमाययोदग्रास्तंया दुर्घटशौर्यया / अधिसंग्रामभूचक्रे सेनान्यो विनिपातिताः

Con una ilusión que se desliza como serpiente y un arrojo difícil de afrontar, ella engañó y asestó golpes; en el campo de batalla, los jefes de ejército cayeron abatidos.

Verse 10

एवमुद्दामदर्पाढ्या वनिता कापि मायिनी / यदि संप्रहरत्यस्मान्धिग्बलं नो भुजार्जितम्

Esa mujer hechicera rebosa de soberbia desatada; si llega a golpearnos—¡ay de nosotros!, qué vergüenza sería la fuerza ganada por nuestros propios brazos.

Verse 11

इमं प्रसंगं वक्तुं च जिह्वा जिह्वेति मामकी / वनिता किमु मत्सैन्यं मर्द यिष्यति दुर्मदा

Apenas quiero decir esto, mi lengua parece decir: «¡Lengua, lengua!» ¿Acaso una mujer, en su desmesura, aplastará a mi ejército?

Verse 12

तदत्र मूलच्छेदाय तस्या यत्नो विधीयताम् / मया चारमुखाज्ज्ञाता तस्या वृत्तिर्महाबला

Así pues, para cortar de raíz, dispóngase el esfuerzo contra ella. Por boca de los espías he sabido de su proceder, de gran poder.

Verse 13

सर्वेषामपि सैन्यानां पश्चादेवावतिष्ठते / अग्रतश्चलितं सैन्यं हयहस्तिरथादिकम्

De todos los ejércitos, la mayor parte se mantiene en la retaguardia; y el ejército que avanza al frente se compone de caballos, elefantes, carros de guerra y demás fuerzas.

Verse 14

अस्मिन्नेव ह्यवसरे पार्ष्णिग्राहो विधीयताम् / पार्ष्णिग्रहमिमं कर्तुं विषङ्गश्चतुरो भवेत्

En este mismo momento, dispóngase el ataque por la retaguardia (asir el talón). Para ejecutar este cerco por detrás, Viṣaṅga debe ser diestro y sagaz.

Verse 15

तेन प्रौढमदोन्मता बहुसंग्रामदुर्मदाः / दश पञ्च च सेनान्यः सह यान्तु युयुत्सया

Por ello, esas tropas, enardecidas por un orgullo maduro y endurecidas por muchas batallas, que quince comandantes marchen juntos, con ansia de combatir.

Verse 16

पृष्ठतः परिवारास्तु न तथा संति ते पुनः / अल्पैस्तु रक्षिता वै स्यात्तेनैवासौ सुनिग्रहा

Mas en la retaguardia, sus destacamentos de apoyo ya no son como antes. Al estar custodiados por pocos, ese ejército puede ser dominado con facilidad.

Verse 17

अतस्त्वं बहुसन्नाहमाविधाय मदोत्कटः / विषङ्ग गुप्तरूपेण पार्ष्णिग्राहं समाचर

Por tanto, tú, henchido de ardor, dispón abundante armamento y pertrechos; y tú, Viṣaṅga, en forma encubierta, ejecuta el ataque por la retaguardia.

Verse 18

अल्पीयसी त्वया सार्द्धं सेना गच्छतु विक्रमात् / सज्जाश्च लन्तु सेनान्यो दिक्पालविजयोद्धताः

Que una hueste pequeña marche contigo, sostenida por tu valor; y que los demás generales, en pie y dispuestos, avancen enardecidos por la victoria sobre los Dikpāla, guardianes de las direcciones.

Verse 19

अक्षौहिण्यश्च सेनानां दश पञ्च चलन्तु ते / त्वं गुप्तवेषस्तां दुष्टां सन्निपत्य दृढं जहि

Que se pongan en marcha quince akṣauhiṇī de los ejércitos; y tú, con disfraz secreto, acércate a esa malvada y, al enfrentarla, destrúyela con firmeza.

Verse 20

सैव निःशेषशक्तीनां मूलभूता महीयसी / तस्याः समूलनाशेन शक्तिवृन्दं विनश्यति

Ella misma es la gran raíz de todas las śakti, sin excepción; al destruirla de raíz, se extinguirá el conjunto entero de los poderes.

Verse 21

कन्दच्छेदे सरोजिन्या दलजालमिवांभसि / सर्वेषामेव पश्चाद्यो रथश्चलति भासुरः

Como al cortar la raíz de un estanque de lotos, el entramado de hojas se dispersa en el agua; así también, al final de todos, el carro resplandeciente avanza por detrás.

Verse 22

दशयोजनसंपन्ननिजदेहसमुच्छ्रयः / महामुक्तातपत्रेण सर्वोद्ध्व परिशोभितः

Su propio cuerpo se alzaba con la altura de diez yojanas; y en lo alto resplandecía por doquier, embellecido por un gran parasol engastado de perlas magníficas.

Verse 23

वहन्मुहर्वीज्यमानं चामराणां चतुष्टयम् / उत्तङ्गकेतुसंघातलिखितांबुदमण्डलः

El círculo de nubes parecía trazado por racimos de estandartes elevados; y el carro era agitado una y otra vez por cuatro cāmaras, como en sagrada veneración.

Verse 24

तस्मिन्रथे समायाति सा दृष्टा हरिणेक्षणा / निबृतं संनिपत्य त्वं चिह्नेनानेन लक्षिताम्

En aquel carro llegó ella, la de ojos de cierva, y fue vista; tú, reuniéndote en silencio, reconócela por esta señal.

Verse 25

तां विजित्य दुराचारां केशेष्वा कृष्य मर्दय / पुरतश्चलिते सैन्ये सत्त्वशालिनि सा वधूः

Véncela, a la de mala conducta; tirándola del cabello, sométela. Mientras el ejército avanzaba al frente, ella, la novia, estaba colmada de valor.

Verse 26

स्त्रीमात्ररक्षा भवतो वशमेष्यति सत्त्वरम् / भवत्सहायभूतायां सेनेन्द्राणामिहाभिधा

La protección de las mujeres quedará pronto bajo tu dominio; aquí se proclaman los nombres de los ejércitos de los Senendra, que serán tus auxiliares.

Verse 27

शृणु यैर्भवतो युद्धे साह्यकार्यमतन्द्रितैः / आद्यो मदनको नाम दीर्घजिह्वो द्वितीयकः

Escucha a quienes, sin desfallecer, cumplirán la ayuda en tu guerra: el primero se llama Madanaka; el segundo, Dīrghajihva, «Lengua Larga».

Verse 28

हुबको हुलुमुलुश्च कक्लसः कक्लिवाहनः / थुक्लसः पुण्ड्रकेतुश्च चण्डबाहुश्च कुक्कुरः

Hubaka, Hulumulu, Kaklasa, Kaklivāhana; Thuklasa, Puṇḍraketu, Caṇḍabāhu y Kukkura: tales son los nombres sagrados de los caudillos.

Verse 29

जंबुकाक्षो जंभनश्च तीक्ष्णशृङ्गस्त्रिकण्टकः / चन्द्रगुप्तश्च पञ्चैते दश चोक्ताश्चमूवराः

Jaṃbukākṣa, Jaṃbhana, Tīkṣṇaśṛṅga, Trikaṇṭaka y Candragupta: estos cinco, junto con los diez ya mencionados, son los chamuvaras, jefes de las huestes.

Verse 30

एकैकाक्षौहिणीयुक्ताः प्रत्येकं भवता सह / आगमिष्यन्ति सेनान्यो दमनाद्या महाबलाः

Cada uno viene provisto de una akṣauhiṇī; y cada cual acudirá contigo: los senānī de gran poder, Damana y los demás.

Verse 31

परस्य कटकं नैव यथा जानाति ते गतिम् / तथा गुप्तसमाचारः पार्ष्णिग्राहं समाचर

Haz que el campamento enemigo no llegue a conocer tu marcha; así, obra con noticias secretas y practica el cerco por la retaguardia (pārṣṇigrāha).

Verse 32

अस्मिन्कार्ये सुमहतां प्रौढिमानं समुद्वहन् / निषङ्ग त्वं हि तभसे जयसिद्धिमनुत्तमाम्

En esta empresa, sostén la madura grandeza de los magnánimos; oh Niṣaṅga, tú resplandecerás y alcanzarás la suprema consumación de la victoria.

Verse 33

इति मन्त्रितमन्त्रो ऽयं दुर्मन्त्री भण्डदानवः / विषङ्गं प्रेषयामास रक्षितं सैन्यपालकैः

Así, tras deliberar sus mantras y estratagemas, el dánava Bhaṇḍa, de consejo perverso, envió a Viṣaṅga, custodiado por los guardianes del ejército.

Verse 34

अथ श्रीललितादेव्याः पार्ष्णिग्राहकृतोद्यमे / युवराजानुजे दैत्ये सूर्यो ऽस्तगिरिमाययौ

Luego, cuando la augusta Śrī Lalitā Devī emprendió la acción de asir el talón contra el daitya, hermano menor del príncipe heredero, el Sol, por poder de māyā, se hundió en el monte Astagiri.

Verse 35

प्रथमे युद्धदिवसे व्यतीते लोकभीषणे / अन्धकारः समभवत्तस्य बाह्यचिकीर्षया

Cuando hubo pasado el primer día de la batalla, que aterraba a los mundos, sobrevino la oscuridad, pues él deseaba ejecutar su designio desde fuera.

Verse 36

महिषस्कन्धधूम्राभं वनक्रोडवपुर्द्दुति / नीलकण्ठनिभच्छायं निबिडं पप्रथे तमः

La tiniebla, espesa, se extendió: oscura como humo sobre el lomo del búfalo, áspera como el cuerpo del jabalí del bosque, y con sombra semejante al cuello azul de Nīlakaṇṭha.

Verse 37

कुञ्जेषु पिण्डितमिव प्रधावदिव संधिषु / उज्जिहानमिव क्षोणीविवरेभ्यः सहस्रशः

Parecía apelmazarse en las arboledas, parecía correr por las hendiduras, parecía asomar por millares desde las grietas de la tierra.

Verse 38

निर्गच्छदिव शैलानां भूरि कन्दरमन्दिरात् / क्वचिद्दीपप्रभाजाले कृतकातरचेष्टितम्

Como si las grandes montañas salieran del palacio de cavernas innumerables; en algún lugar, dentro de la red de fulgor de las lámparas, se veía un moverse temeroso, como fingido.

Verse 39

दत्तावलंबनमिव स्त्रीणां कर्णोत्पलत्विषि / एकीभूतमिव प्रौढदिङ्नागमिव कज्जले / आबद्धमैत्रकमिव स्फुरच्छाद्वलमण्डले

Como si se diera apoyo a las mujeres en el fulgor del loto que adorna la oreja; como si el robusto elefante de las direcciones se fundiera en la negrura del kohl; como si la amistad quedara atada en el círculo del césped reluciente.

Verse 40

कृतप्रियाश्लेषमिव स्फुरन्तीष्वसियष्टिषु / गुप्तप्रविष्टमिव च श्यामासु वनपङ्क्तिषु

Como si se hubiera consumado el abrazo de la amada sobre los mangos de espadas fulgurantes; y como si se hubiera infiltrado en secreto en las hileras del bosque, oscuras y sombrías.

Verse 41

क्रमेण बहुलीभूतं प्रससार महत्तमः / त्रियामावामनयना नीलकञ्चुकरोचिषा

Poco a poco, la gran oscuridad se hizo más densa y se extendió por doquier; la noche de tres vigilias, de mirada abatida, resplandecía con el brillo de su manto azul.

Verse 42

तिमिरेणावृतं विश्वं न किञ्चित्प्रत्यपद्यत / असुराणां प्रदुष्टानां रात्रिरेव बलावहा

El universo quedó cubierto por la tiniebla y nada podía distinguirse; para los asuras corrompidos, la noche misma es portadora de poder.

Verse 43

तेषां मायाविलासो ऽयं तस्यामेव हि वर्धते / अथ प्रचलितं सैन्यं विषङ्गेण महौजसा

Éste es el juego de māyā de ellos, y en ella misma crece sin cesar. Entonces el ejército se puso en marcha, guiado por Viṣaṅga, de gran vigor.

Verse 44

धौतखड्गलताच्छायावर्धिष्णु तिमिरच्छटम् / दमनाद्याश्च सेनान्यः श्मामकङ्कटधारिणः

La sombra luminosa de las espadas bruñidas hacía crecer la masa de tinieblas. Y los jefes, como Damana y otros, llevaban corazas negras.

Verse 45

श्यामोष्णीषधराः श्यामवर्णसर्वपरिच्छदाः / एकत्वमिव संप्राप्तास्तिमिरेणातिभूयसा

Llevaban turbantes negros y todo su atavío era de color negro. Por la oscuridad desmedida, parecían haber alcanzado una sola unidad.

Verse 46

विषङ्गमनुसंचेलुः कृताग्रजनमस्कृतिम् / कूटेन युद्धकृत्येन विजिगीषुर्महेश्वरीम्

Siguieron a Viṣaṅga, quien antes había rendido homenaje a los mayores. Con ardides y deberes de guerra engañosos, deseaban vencer a Mahēśvarī.

Verse 47

मेघडंबरकं नाम दधे वक्षसि कङ्कटम् / यथा तस्य निशायुद्धानुरूपो वेषसंग्रहः

En su pecho llevaba una coraza llamada “Meghaḍaṃbaraka”. Así, el conjunto de su atuendo era acorde con su combate nocturno.

Verse 48

तथा कृतवती सेना श्यामलं कञ्चुकादिकम् / न च दुन्दुभिनिस्वानो न च मर्द्दलगर्जितम्

Así, el ejército se atavió con vestiduras de tono oscuro, con coraza kañcuka y demás; no hubo resonar de dundubhi, ni bramido de marddala.

Verse 49

पणवानकभेरीणां न च घोषविजृंभणम् / गुप्ताचाराः प्रचलितास्तिमिरेण समावृताः

Tampoco se alzó el clamor de paṇava, ānaka y bherī; los espías secretos avanzaban, cubiertos por la tiniebla.

Verse 50

परैरदृश्यगतयो विष्कोशीकृतरिष्टयः / पश्चिमाभिमुखं यान्ति ललितायाः पताकिनीम्

Avanzaban por sendas invisibles a los otros, con las espadas desenvainadas; mirando hacia occidente, se dirigían al ejército abanderado de Lalitā.

Verse 51

आवृतोत्तरमार्गेण पूर्वभागमशिश्रियन् / निश्वासमपि सस्वानमकुर्वन्तः पदेपदे

Desviándose por la ruta del norte, se acercaron al flanco oriental; a cada paso, ni el aliento dejaban sonar.

Verse 52

सावधानाः प्रचलिताः पार्ष्णिग्राहाय दानवाः / भूयः पुरस्य दिग्भागं गत्वा मन्दपराक्रमाः

Los Dānava avanzaron con cautela para apresar por la espalda, como quien sujeta el talón; y de nuevo fueron hacia un rumbo de la ciudad, con ímpetu ya menguado.

Verse 53

ललितासैन्यमेव स्वान्सूचयन्तः प्रपृच्छतः / आगत्य निभृतं पृष्ठे कवचच्छन्नविग्रहाः

Los guerreros del ejército de Lalitā se hacían señas entre sí y preguntaban; y aquellos cuyos cuerpos estaban cubiertos por armaduras llegaron sigilosamente por la retaguardia.

Verse 54

चक्रराजरथं तुङ्गं मेरुमन्दरसंनिभम् / अपश्यन्नतिदीप्ताभिः शक्तिभिः परिवारितम्

Vieron el elevado carro de Cakrarāja, semejante a Meru y Mandara, rodeado por Śaktis de fulgor deslumbrante.

Verse 55

तत्र मुक्तातपत्रस्य वर्त्तमानामधःस्थले / सहस्रादित्यसंकाशां पश्चिमाभिमुखीं स्थिताम्

Allí, bajo el parasol de perlas extendido, ella permanecía de pie mirando al occidente, resplandeciente como mil soles.

Verse 56

कामेश्वर्यादिनित्याभिः स्वसमानसमृद्धिभिः / नर्मालापविनोदेन सेव्यमानां रथोत्तमे

En el carro excelso, era servida por las Nityās, comenzando por Kāmeśvarī, iguales a ella en esplendor, y atendida con deleite por amenas y juguetonas conversaciones.

Verse 57

तां तथाभूतवृत्तान्ताम तादृशरणोद्यमाम् / पुरोगतं महत्सैन्यं वीक्षमाण सकौतुकम्

Al contemplar tal suceso y tal ímpetu de combate, el gran ejército que marchaba al frente la miró con curiosidad y asombro.

Verse 58

मन्वानश्च हि तामेव विषङ्गः सुदुराशयः / पृष्ठवंशे रथेन्द्रस्य घट्टयामास सैनिकैः

Viṣaṅga, de intención perversa y esperanza funesta, creyendo que era ella misma, hizo que sus soldados embistieran la parte posterior del carro del gran señor de los carros (Rathendra).

Verse 59

तत्राणि मादिशक्तीनां परिवारवरूथिनी / महाकलकलं चक्रुरणिमाद्याः परःशतम्

Allí, la hueste acompañante de las potencias primordiales (Ādi-Śakti) levantó un gran estrépito; Aṇimā y las demás, por centenares, hicieron retumbar el campo de batalla.

Verse 60

पट्टिशैर्द्रुघणैश्चैव भिन्दिपालैर्भुशुण्डिभिः / कठोरवज्रनिर्धातनिष्ठुरैः शक्तिमण्डलैः

Con paṭṭiśas y drughaṇas, con bhindipālas y bhuśuṇḍis; con círculos de armas-Śakti, duros como el vajra, golpearon con fiereza.

Verse 61

मर्दयन्तो महासत्त्वाः समरं बहुमेनिरे / आकस्मिकरणोत्साहविपर्याविष्टविग्रहम्

Los mahāsattvas, mientras aplastaban al enemigo, tuvieron por grandiosa la batalla; sus cuerpos quedaron poseídos por un ímpetu repentino, trastornado por el ardor del combate.

Verse 62

अकाण्डक्षुभितं चासीद्रथस्थं शक्तिमण्डलम् / विपाटैः पाटयामासुरदृश्यैरन्धकारिणः

La formación de Śakti sobre el carro quedó súbitamente sacudida; y los Andhakāriṇas, seres de tiniebla, la desgarraron con tajos invisibles.

Verse 63

ततश्चक्ररथेन्द्रस्य नवमे पर्वणि स्थिताः / अदृश्यमानशस्त्राणामदृश्यनिजवर्मणाम्

Luego, en el noveno parva de Cakrarathendra, allí se apostaron: con armas invisibles y con sus propias armaduras también invisibles.

Verse 64

तिमिरच्छन्नरूपाणां दानवानां शिलीमुखैः / इतस्ततो बहु क्लिष्टं छन्नवर्मितमर्मवत्

A los Dānava, cuyas formas estaban veladas por la tiniebla, las flechas Śilīmukha los herían de aquí y de allá; padecían mucho, como si aun sus puntos vitales, cubiertos por la armadura, fueran alcanzados.

Verse 65

शक्तीनां मण्डलं तेने क्रन्दनं ललितां प्रति / पूर्वानुक्रम तस्तत्र संप्राप्तं सुमहद्भयम्

Trazó un mandala de Śakti y alzó un clamor de llanto contra Lalitā; y, siguiendo el curso previo, allí sobrevino un temor inmenso.

Verse 66

कर्णाकर्णिकयाकर्ण्य ललिता कोपमादधे / एतस्मिन्नन्तरे भण्डश्चण्डदुर्मत्रिपण्डितः

Al oírlo de oído en oído, Lalitā se encendió en ira. En ese mismo intervalo apareció Bhaṇḍa, cruel, de mente torcida y astuto en ardides.

Verse 67

दशाक्षौहिणिकायुक्तं कुटिलाक्षं महौजसम् / ललितासैन्यनाशाय युद्धाय प्रजिघाय सः

Él envió a la guerra un ejército de diez akṣauhiṇī, de mirada torcida y gran vigor, para destruir las huestes de Lalitā.

Verse 68

यथा पश्चात्कलकलं श्रुत्वाग्रेवर्तिनी चमूः / नागच्छति तथा चक्रे कुटिलाक्षो महारणम्

Como el ejército que marcha al frente, al oír después el estrépito no vuelve atrás; así Kuṭilākṣa dispuso una gran batalla, ardua y terrible.

Verse 69

एवं चोभयतो युद्धं पश्चादग्रे तथाभवत् / अत्यन्ततुमुलं चासीच्छक्तीनां सैनिके महत्

Así, la guerra se trabó por ambos lados, detrás y delante; y en el gran ejército el choque de las śakti fue sumamente tumultuoso.

Verse 70

नक्तसत्त्वाश्च दैत्येन्द्रास्तिमिरेण समावृताः / इतस्ततः शिथिलतां कण्टके निन्युरुद्धताः

Los señores daitya, de vigor nocturno, quedaron envueltos por la tiniebla; yendo de aquí para allá, por su obstinación cayeron en flojedad, como atrapados entre espinas.

Verse 71

निषङ्गेण दुराशेन धमनाद्यैश्चमूवरैः / चमूभिश्च प्रणहिता न्यपतञ्छत्रुकोटयः

Con el carcaj y el arco, y con los excelsos jefes del ejército como Durāśa y Dhamanā, y con las tropas enviadas al asalto, cayeron innumerables filas del enemigo.

Verse 72

ताभिर्दैत्यास्त्रमालाभिश्चक्रराजरथो वृतः / बकावलीनिबिडतः शैलराज इवाबभौ

Rodeado por las guirnaldas de armas de los daitya, el carro de Cakrarāja quedó cercado; parecía el rey de las montañas, ceñido por una densa bandada de aves bakāvalī.

Verse 73

आक्रान्तपर्वणाधस्ताद्विषङ्गेण दुरात्मना / मुक्त एकः शरोदेव्यास्तालवृन्तमचूर्णयत्

Bajo la articulación hollada por Viṣaṅga, el de alma perversa, una sola flecha, al ser soltada, pulverizó el pecíolo de palma de la diosa Śarodevī.

Verse 74

अथ तेनाव्याहितेन संभ्रान्ते शक्तिमण्डले / कामेश्वरीमुखा नित्या महान्तं क्रोधमाययुः

Entonces, por aquel hecho imposible de contener, cuando el maṇḍala de la Śakti se vio turbado y en conmoción, las Nityā, encabezadas por Kāmēśvarī, se llenaron de una gran ira.

Verse 75

ईषद्भृकुटिसंसक्तं श्रीदेव्या वदनांबुजम् / अवलोक्य भृशोद्विग्ना नित्या दधुरतिश्रमम्

Al contemplar el rostro-loto de Śrīdevī, con el ceño apenas fruncido, las Nityā, hondamente turbadas, soportaron un cansancio extremo.

Verse 76

नित्या कालस्वरूपिण्यः प्रत्येकं तिथिविग्रहाः / क्रोधमुद्वीक्ष्य सम्नाज्ञ्या युद्धाय दधुरुद्यमम्

Las Nityā, que son la forma misma del Tiempo y, cada una, la encarnación de un tithi, al ver la ira de la Gran Reina, obedecieron la orden y se dispusieron para la batalla.

Verse 77

प्रणिपत्य च तां देवीं महाराज्ञीं महोदयाम् / ऊचुर्वाचमकाण्डोत्थां युद्धकौतुकगद्गदाम्

Postrándose ante aquella Diosa, la Gran Reina de esplendor supremo, pronunciaron palabras surgidas de improviso, con la voz entrecortada por el ardor de la batalla.

Verse 78

तिथिनित्या उचुः / देवदेवी महाराज्ञी तवाग्रे ब्रेक्षितां चमूम् / दण्डिनीमन्त्रनाथादिमहाशक्त्याभपालिताम्

Dijeron las Tithinityā: «Oh Devadevī, gran Mahārājñī: ante ti se contempla un ejército, custodiado y sostenido por las grandes Śakti, como Daṇḍinī y Mantranāthā»

Verse 79

धर्षितु कातरा दुष्टा मायाच्छद्मपरायणाः / पार्ष्णिग्राहेण युद्धेन बाधन्ते रथपुङ्गवम्

Esos malvados, aunque cobardes, se entregan a la māyā y al engaño; con la lucha del pārṣṇigrāha, atacando por la espalda, hostigan al excelso carro de guerra.

Verse 80

तस्मात्तिमिरसंछन्नमूर्तीनां विबुधद्रुहाम् / शमयामो वयं दर्पं क्षणमात्रं विलोकय

Por eso, a esos enemigos de los dioses, cuyas formas están veladas por la tiniebla, les apagaremos el orgullo; míralo tan sólo por un instante.

Verse 81

या वह्निवासिनी नित्या या ज्वालामालिनी परा / ताभ्यां प्रदीपिते युद्धे द्रष्टुं शक्ताः सुरद्विषः

La Nityā que mora en el fuego y la Suprema, ceñida con guirnalda de llamas: en la batalla encendida por ambas, sólo entonces los enemigos de los dioses pueden mirar.

Verse 82

प्रशमय्य महादर्पं पार्ष्णिग्राहप्रवर्तिनाम् / सहसैवागमिष्यामः सेवितुं श्रीपदांबुजम् / आज्ञां देहि महाराज्ञि मर्दनार्थं दुरात्मनाम्

Una vez aplacado el gran orgullo de quienes promueven la lucha del pārṣṇigrāha, acudiremos de inmediato a servir el loto glorioso de tus pies. Oh Mahārājñī, concédenos la orden para aplastar a los de alma perversa.

Verse 83

इत्युक्ते सति नित्याभिस्तथास्त्विति जगाद सा / अथ कामेश्वरी नित्या प्रणम्य ललितेश्वरीम् / तया संप्रेषिता ताभिः कुण्डलीकृत कार्मुका

Dicho esto, ella respondió a las Nityā: «Así sea». Entonces la Nityā Kāmeśvarī, tras postrarse ante Laliteśvarī, fue enviada por Ella, llevando el arco curvado en forma de espiral.

Verse 84

सा हन्तुं तान्दुराचारान्कूटयुद्धकृतक्षणान् / बालारुणमिव क्रोधारुणं वक्त्रं वितन्वती

Ella avanzó para dar muerte a aquellos de conducta perversa, que urdían instantes de guerra engañosa; y desplegaba un rostro enrojecido por la ira, como el rubor del sol naciente.

Verse 85

रे रे तिष्ठत पापिष्ठा मायानिष्ठाश्छिनद्मि वः / अन्धकारमनुप्राप्य कूटयुद्धपरायणाः

«¡Eh, eh! ¡Deteneos, los más pecadores, aferrados a la māyā: os cortaré! Vosotros, que os internáis en la oscuridad y os entregáis a la guerra engañosa.»

Verse 86

इति तान्भर्त्सयन्ती सा तूणीरोत्खातसायकात् / पर्वावरोहणं चक्रे क्रोधेन प्रस्खलद्गतिः

Así, increpándolos, sacó una flecha de la aljaba; y, con el paso vacilante por la ira, ejecutó el movimiento de tensar y soltar en los nudos del arco.

Verse 87

सज्जकार्मुकहस्ताश्च भगमालापुरःसराः / अन्याश्च चरिता नित्याः कृत पर्वावरोहणाः

Con Bhagamālā al frente, las demás Nityā también estaban listas, con los arcos en la mano; y todas aquellas Nityā habían ya realizado el movimiento de tensar y soltar en los nudos del arco.

Verse 88

ज्वालामालिनि नित्या च या नित्या वह्निवासिनी / सज्जे युद्धे स्वतेजोभिः समदीपयतां रणे

Jvālāmālinī, la Nityā eterna que mora siempre en el fuego sagrado; cuando la guerra estuvo dispuesta, con su propio tejas iluminó por completo el campo de batalla.

Verse 89

अथ ते दुष्टदनुजाः प्रदीप्ते युद्धमण्डले / प्रकाशवपुषस्तत्र मरान्तं क्रोधमाययुः

Entonces aquellos perversos Danuja, en el círculo de la guerra encendido, al ver allí cuerpos de fulgor manifiesto, se llenaron de una ira que rozaba la muerte.

Verse 90

कामेश्वर्यादिका नित्यास्ताः पञ्चदश सायुधाः / ससिंहनादास्तान्दैत्यानमृद्नन्नेव हेलया

Las quince Nityā, comenzando por Kāmēśvarī, iban todas armadas; con rugidos de león aplastaban a aquellos Daitya como si fuera un simple juego.

Verse 91

महाकलकलस्तत्र समभूद्युद्धसीमनि / मन्दरक्षोभितांभोदिवेल्लत्कल्लोलमण्डलः

En el confín de la batalla se alzó un estruendo inmenso, como el círculo de olas del océano agitado por el monte Mandara.

Verse 92

ताश्च नित्यावलत्क्वाणकङ्कणैर्युधि पाणिभिः / आकृष्य प्रामकोदण्डास्तेनिरे युद्धमुद्धतम्

Y aquellas Nityā, en la lid, con brazaletes que resonaban en sus manos, tensaron grandes arcos y desataron una guerra impetuosa.

Verse 93

यामत्रितयपर्यन्तमेवं युद्धमवर्त्तत / नित्यानां निशितैर्बाणैरक्षौहिण्यश्च संहृताः

Hasta cumplirse tres yāmas, así continuó la batalla; por las flechas aceradas de las Nityā, numerosos ejércitos akṣauhiṇī fueron aniquilados.

Verse 94

जघान दमनं दुष्टं कामेशी प्रथमं शरैः / दीर्घजिह्वं चमूनाथं भगमाला व्यदारत्

Kāmeśī abatió primero con sus flechas al malvado Damana; y Bhagamālā desgarró a Dīrghajihvā, señor de las huestes.

Verse 95

नित्यक्लिन्ना च भेरुण्डा हुम्बेकं हुलुमल्लकम् / कक्लसं वह्निवासा च निजघान शरैः शतैः

Nityaklinnā y Bheruṇḍā dieron muerte a Humbeka y a Hulumallaka; y Vahnivāsā abatió a Kaklasa con centenares de flechas.

Verse 96

महावज्रेश्वरी बाणैरभिनत्केकिवाहनम् / पुक्लसं शिवदूती च प्राहिणोद्यमसादनम्

Mahāvajreśvarī atravesó con flechas a Kekivāhana; y Śivadūtī lanzó contra Puklasa un golpe que quebranta el ímpetu.

Verse 97

पुण्ड्रकेतुं भुजोद्दण्डं त्वरिता समदारयत् / कुलसुन्दरिका नित्या चण्डबाहुं च कुक्कुरम्

Tvaritā, presurosa, desgarró a Puṇḍraketu y a Bhujoddaṇḍa; y la Nityā Kulasundarikā también destruyó a Caṇḍabāhu y a Kukura.

Verse 98

अथ निलपताका च विजया च जयोद्धते / जंबुकाक्षं जृंभणं च व्यतन्वातां रणे बलिम् / सर्वमङ्गलिका नित्या तीक्ष्णशृङ्गमखण्डयत् / ज्वालामालिनिका नित्या जघानोग्रं त्रिकर्णकम्

Entonces Nilapatākā y Vijayā, junto con Jayoddhate, extendieron en la batalla la ofrenda de sacrificio contra Jambukākṣa y Jṛmbhaṇa. La eterna Sarvamaṅgalikā hizo pedazos a Tīkṣṇaśṛṅga, de cuernos agudos. La eterna Jvālāmālinikā abatió al feroz Trikarṇaka.

Verse 99

चन्द्रगुप्तं च दुःशीलं चित्रं चित्रा व्यदारत् / सेनानाथेषु सर्वेषु निहतेषु दुरात्मसु

Citrā desgarró a Candragupta y al depravado Duḥśīla, y también a Citra. Cuando todos los jefes de los ejércitos, de alma perversa, fueron abatidos.

Verse 100

विषङ्गः परमः कुद्धश्चचाल पुरतो बली / अथ यामावशेषायां यामिन्यां घटिकाद्वयम्

Viṣaṅga, el poderoso, enfurecido en extremo, avanzó al frente. Y cuando la noche quedaba ya en su último yāma, restaban apenas dos ghaṭikā.

Verse 101

नित्याभिः सह संग्रामं विधाय स दुराशयः / अशक्यत्वं समुद्दिश्य चक्राम प्रपलायितुम्

Aquel de intención perversa trabó combate con las Nityā; y, al reconocer lo “imposible” de vencer, se dispuso a huir.

Verse 102

कामेश्वरीकराकृष्टचापोत्थौर्निशितैः शरैः / भिन्नवर्मा दृढतरं विषङ्गो विह्वलाशयः / हतावशिष्टैर्योधैश्च सार्धमेव पलायितः

Por las flechas agudas nacidas del arco tensado por la mano de Kāmeśvarī, la armadura de Viṣaṅga quedó rota con violencia y su ánimo se estremeció. Junto con los guerreros que quedaban tras la matanza, huyó sin más.

Verse 103

ताभिर्न निहतो दुष्टो यस्माद्वध्यः स दानवः / दण्डनाथाशरेणैव कालदण्डसमत्विषा

Con aquellas armas no fue abatido el malvado dānava, pues estaba destinado a morir sólo por la flecha de Dandhanātha, cuyo fulgor era igual al cetro punitivo de Kāla.

Verse 104

तस्मिन्पलायिते दुष्टे विषङ्गे भण्डसोदरे / सा विभाता च रजनी प्रसन्नाश्चाभवन्दिशः

Cuando aquel malvado huyó—Viṣaṅga, nacido del vientre de Bhaṇḍa—la noche comenzó a clarear y las direcciones quedaron serenas.

Verse 105

पलायितं रणेवीरमनुसर्त्तुमनौचिती / इति ताः समरान्नित्यास्तस्मिन्काले व्यरंसिषुः

«No es digno perseguir a un héroe que huye del combate»: así pensaron, y las Nityā, siempre firmes en la guerra, cesaron entonces la lucha.

Verse 106

दैत्यशस्त्रव्रणस्यन्दिशोणितप्लुतविग्रहाः / नित्याः श्रीललितां देवीं प्रणिपेतुर्जयोद्धताः

Las Nityā, con el cuerpo empapado de sangre que manaba de las heridas causadas por las armas de los daitya, exultantes por la victoria, se postraron ante la Diosa Śrī Lalitā.

Verse 107

इत्थं रात्रौ महद्युद्धं तत्र जातं भयङ्करम् / नित्यानां रूपजालं च शस्त्रक्षतमलोकयत्

Así, en aquella noche se libró allí una gran batalla, terrible y espantosa; y se contempló el entramado de formas de las Nityā, heridas por las armas.

Verse 108

श्रुत्वोदन्तं महाराज्ञी कृपापाङ्गेन सैक्षत / तदालोकनमात्रेण व्रणो निर्व्रणतामगात्

Al oír la noticia, la Gran Reina miró con una mirada colmada de compasión. Con solo aquel mirar, la herida se volvió sin herida, quedando sanada.

Verse 109

नित्यानां विक्रमैश्चापि ललिता प्रीतिमासदत्

Y también por las proezas de los Nityā, Lalitā alcanzó gozo y complacencia en su corazón.