Adhyaya 13

Verse 1

श्रीशुक उवाच मनुर्विवस्वत: पुत्र: श्राद्धदेव इति श्रुत: । सप्तमो वर्तमानो यस्तदपत्यानि मे श‍ृणु ॥ १ ॥

Dijo Śukadeva Gosvāmī: El Manu actual, conocido como Śrāddhadeva, es hijo de Vivasvān, la deidad regente del sol. Él es el séptimo Manu. Ahora escucha de mí acerca de sus hijos.

Verse 2

इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्ट: शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तोऽथ नाभाग: सप्तमो दिष्ट उच्यते ॥ २ ॥ तरूषश्च पृषध्रश्च दशमो वसुमान्स्मृत: । मनोर्वैवस्वतस्यैते दशपुत्रा: परन्तप ॥ ३ ॥

Oh rey Parīkṣit, entre los diez hijos de Manu (Vaivasvata) están Ikṣvāku, Nabhaga, Dhṛṣṭa, Śaryāti, Nariṣyanta y Nābhāga. El séptimo hijo es conocido como Diṣṭa. Luego vienen Tarūṣa y Pṛṣadhra, y el décimo hijo es recordado como Vasumān.

Verse 3

इक्ष्वाकुर्नभगश्चैव धृष्ट: शर्यातिरेव च । नरिष्यन्तोऽथ नाभाग: सप्तमो दिष्ट उच्यते ॥ २ ॥ तरूषश्च पृषध्रश्च दशमो वसुमान्स्मृत: । मनोर्वैवस्वतस्यैते दशपुत्रा: परन्तप ॥ ३ ॥

Oh rey Parīkṣit, entre los diez hijos de Manu (Vaivasvata) están Ikṣvāku, Nabhaga, Dhṛṣṭa, Śaryāti, Nariṣyanta y Nābhāga. El séptimo hijo es llamado Diṣṭa. Luego vienen Tarūṣa y Pṛṣadhra, y el décimo hijo es recordado como Vasumān.

Verse 4

आदित्या वसवो रुद्रा विश्वेदेवा मरुद्गणा: । अश्विनावृभवो राजन्निन्द्रस्तेषां पुरन्दर: ॥ ४ ॥

Oh rey, en este manvantara los Ādityas, los Vasus, los Rudras, los Viśvedevas, las huestes de los Maruts, los dos hermanos Aśvinī-kumāra y los Ṛbhus son los semidioses. Su soberano, Indra, es llamado Purandara.

Verse 5

कश्यपोऽत्रिर्वसिष्ठश्च विश्वामित्रोऽथ गौतम: । जमदग्निर्भरद्वाज इति सप्तर्षय: स्मृता: ॥ ५ ॥

Kaśyapa, Atri, Vasiṣṭha, Viśvāmitra, Gautama, Jamadagni y Bharadvāja son recordados como los siete sabios (Saptarṣi).

Verse 6

अत्रापि भगवज्जन्म कश्यपाददितेरभूत् । आदित्यानामवरजो विष्णुर्वामनरूपधृक् ॥ ६ ॥

En este manvantara también, el Bhagavān nació de Kaśyapa y Aditi. Siendo el más joven de los Ādityas, Viṣṇu asumió la forma de Vāmana, el enano sagrado.

Verse 7

सङ्‌क्षेपतो मयोक्तानि सप्तमन्वन्तराणि ते । भविष्याण्यथ वक्ष्यामि विष्णो: शक्त्यान्वितानि च ॥ ७ ॥

Te he explicado brevemente la posición de los siete Manus. Ahora describiré a los Manus futuros, junto con las encarnaciones de Śrī Viṣṇu dotadas de Su śakti.

Verse 8

विवस्वतश्च द्वे जाये विश्वकर्मसुते उभे । संज्ञा छाया च राजेन्द्र ये प्रागभिहिते तव ॥ ८ ॥

Oh rey, Vivasvān tuvo dos esposas, ambas hijas de Viśvakarmā: Saṁjñā y Chāyā; ya te lo había relatado antes.

Verse 9

तृतीयां वडवामेके तासां संज्ञासुतास्त्रय: । यमो यमी श्राद्धदेवश्छायायाश्च सुताञ्छृणु ॥ ९ ॥

Se dice que tuvo una tercera esposa llamada Vaḍavā. De las tres, Saṁjñā tuvo tres hijos—Yama, Yamī y Śrāddhadeva. Ahora escucha acerca de los hijos de Chāyā.

Verse 10

सावर्णिस्तपती कन्या भार्या संवरणस्य या । शनैश्चरस्तृतीयोऽभूदश्विनौ वडवात्मजौ ॥ १० ॥

Chāyā tuvo un hijo llamado Sāvarṇi y una hija llamada Tapatī, quien más tarde fue esposa del rey Saṁvaraṇa. El tercer hijo de Chāyā fue conocido como Śanaiścara (Saturno). Vaḍavā dio a luz a dos hijos: los hermanos Aśvinī-kumāra.

Verse 11

अष्टमेऽन्तर आयाते सावर्णिर्भविता मनु: । निर्मोकविरजस्काद्या: सावर्णितनया नृप ॥ ११ ॥

Oh rey, cuando llegue el período del octavo Manu, Sāvarṇi será el Manu. Entre sus hijos estarán Nirmoka, Virajaska y otros.

Verse 12

तत्र देवा: सुतपसो विरजा अमृतप्रभा: । तेषां विरोचनसुतो बलिरिन्द्रो भविष्यति ॥ १२ ॥

En el octavo manvantara, los devas serán los Sutapās, los Virajas y los Amṛtaprabhās. El rey de los devas, Indra, será Bali Mahārāja, hijo de Virocana.

Verse 13

दत्त्वेमां याचमानाय विष्णवे य: पदत्रयम् । राद्धमिन्द्रपदं हित्वा तत: सिद्धिमवाप्स्यति ॥ १३ ॥

Quien dio a Viṣṇu, que vino a pedir, tres pasos de tierra, perdió el próspero puesto de Indra (y los tres mundos). Pero después, cuando el Señor se complazca por su entrega total, alcanzará la perfección suprema de la vida.

Verse 14

योऽसौ भगवता बद्ध: प्रीतेन सुतले पुन: । निवेशितोऽधिके स्वर्गादधुनास्ते स्वराडिव ॥ १४ ॥

A Bali, a quien el Señor ató con afecto, luego lo estableció en Sutala, un reino más opulento que los cielos. Ahora Bali Mahārāja mora allí como soberano, más cómodamente situado que Indra.

Verse 15

गालवो दीप्तिमान्‌रामो द्रोणपुत्र: कृपस्तथा । ऋष्यश‍ृङ्ग: पितास्माकं भगवान्बादरायण: ॥ १५ ॥ इमे सप्तर्षयस्तत्र भविष्यन्ति स्वयोगत: । इदानीमासते राजन् स्वे स्व आश्रममण्डले ॥ १६ ॥

Oh Rey, en el octavo manvantara, las grandes personalidades Gālava, Dīptimān, Paraśurāma, Aśvatthāmā hijo de Droṇa, Kṛpācārya, Ṛṣyaśṛṅga y nuestro padre, Bhagavān Bādarāyaṇa Vyāsa—avatāra de Nārāyaṇa—serán los siete sabios. Por ahora, todos residen en sus respectivos āśramas.

Verse 16

गालवो दीप्तिमान्‌रामो द्रोणपुत्र: कृपस्तथा । ऋष्यश‍ृङ्ग: पितास्माकं भगवान्बादरायण: ॥ १५ ॥ इमे सप्तर्षयस्तत्र भविष्यन्ति स्वयोगत: । इदानीमासते राजन् स्वे स्व आश्रममण्डले ॥ १६ ॥

Oh Rey, en el octavo manvantara, las grandes personalidades Gālava, Dīptimān, Paraśurāma, Aśvatthāmā hijo de Droṇa, Kṛpācārya, Ṛṣyaśṛṅga y nuestro padre, Bhagavān Bādarāyaṇa Vyāsa—avatāra de Nārāyaṇa—serán los siete sabios. Por ahora, todos residen en sus respectivos āśramas.

Verse 17

देवगुह्यात्सरस्वत्यां सार्वभौम इति प्रभु: । स्थानं पुरन्दराद्‌धृत्वा बलये दास्यतीश्वर: ॥ १७ ॥

En el octavo manvantara nacerá el poderosísimo Bhagavān Sārvabhauma, hijo de Devaguhya y de Sarasvatī. Él arrebatará el reino a Purandara (Indra) y se lo entregará a Bali Mahārāja.

Verse 18

नवमो दक्षसावर्णिर्मनुर्वरुणसम्भव: । भूतकेतुर्दीप्तकेतुरित्याद्यास्तत्सुता नृप ॥ १८ ॥

Oh rey, el noveno Manu será Dakṣa-sāvarṇi, nacido de Varuṇa. Entre sus hijos estarán Bhūtaketu y Dīptaketu, entre otros.

Verse 19

पारामरीचिगर्भाद्या देवा इन्द्रोऽद्भ‍ुत: स्मृत: । द्युतिमत्प्रमुखास्तत्र भविष्यन्त्यृषयस्तत: ॥ १९ ॥

En este noveno manvantara, entre los semidioses estarán los Pāras y los Marīcigarbhas. El Indra del cielo será llamado Adbhuta, y entre los siete sabios estará Dyutimān, entre otros.

Verse 20

आयुष्मतोऽम्बुधारायामृषभो भगवत्कला । भविता येन संराद्धां त्रिलोकीं भोक्ष्यतेऽद्भ‍ुत: ॥ २० ॥

De Āyuṣmān como padre y de Ambudhārā como madre nacerá Ṛṣabhadeva, una encarnación parcial del Bhagavān. Por medio de Él, el Indra llamado Adbhuta disfrutará la opulencia de los tres mundos.

Verse 21

दशमो ब्रह्मसावर्णिरुपश्लोकसुतो मनु: । तत्सुता भूरिषेणाद्या हविष्मत्प्रमुखा द्विजा: ॥ २१ ॥

El décimo Manu será Brahma-sāvarṇi, hijo de Upaśloka. Entre sus hijos estará Bhūriṣeṇa, entre otros, y los siete sabios serán brāhmaṇas encabezados por Haviṣmān.

Verse 22

हविष्मान्सुकृत: सत्यो जयो मूर्तिस्तदा द्विजा: । सुवासनविरुद्धाद्या देवा: शम्भु: सुरेश्वर: ॥ २२ ॥

Haviṣmān, Sukṛta, Satya, Jaya, Mūrti y otros serán los siete sabios. Los Suvāsana y los Viruddha estarán entre los devas, y Śambhu será su rey, el Indra.

Verse 23

विष्वक्सेनो विषूच्यां तु शम्भो: सख्यं करिष्यति । जात: स्वांशेन भगवान्गृहे विश्वसृजो विभु: ॥ २३ ॥

En el hogar de Viśvasraṣṭā, desde el vientre de Viṣūcī, aparecerá una porción plenaria del Señor Supremo como la encarnación llamada Viṣvaksena. Él entablará amistad con Śambhu.

Verse 24

मनुर्वै धर्मसावर्णिरेकादशम आत्मवान् । अनागतास्तत्सुताश्च सत्यधर्मादयो दश ॥ २४ ॥

En el undécimo manvantara, el Manu será Dharma-sāvarṇi, sumamente versado en conocimiento espiritual. De él nacerán diez hijos, encabezados por Satyadharma.

Verse 25

विहङ्गमा: कामगमा निर्वाणरुचय: सुरा: । इन्द्रश्च वैधृतस्तेषामृषयश्चारुणादय: ॥ २५ ॥

Los Vihaṅgama, Kāmagama, Nirvāṇaruci y otros serán los devas. Su Indra será Vaidhṛta, y los sabios estarán encabezados por Aruṇa.

Verse 26

आर्यकस्य सुतस्तत्र धर्मसेतुरिति स्मृत: । वैधृतायां हरेरंशस्त्रिलोकीं धारयिष्यति ॥ २६ ॥

Allí, el hijo de Āryaka será conocido como Dharmasetu. Desde el vientre de Vaidhṛtā, esposa de Āryaka, aparecerá como una encarnación parcial de Hari y gobernará los tres mundos, sosteniéndolos.

Verse 27

भविता रुद्रसावर्णी राजन्द्वादशमो मनु: । देववानुपदेवश्च देवश्रेष्ठादय: सुता: ॥ २७ ॥

Oh rey, el duodécimo Manu se llamará Rudra-sāvarṇi. Entre sus hijos estarán Devavān, Upadeva y Devaśreṣṭha, entre otros.

Verse 28

ऋतधामा च तत्रेन्द्रो देवाश्च हरितादय: । ऋषयश्च तपोमूर्तिस्तपस्व्याग्नीध्रकादय: ॥ २८ ॥

En este manvantara, el nombre de Indra será Ṛtadhāmā, y los semidioses estarán encabezados por los Haritas. Entre los sabios estarán Tapomūrti, Tapasvī y Āgnīdhraka.

Verse 29

स्वधामाख्यो हरेरंश: साधयिष्यति तन्मनो: । अन्तरं सत्यसहस: सुनृताया: सुतो विभु: ॥ २९ ॥

De la madre llamada Sunṛtā y del padre llamado Satyasahā nacerá Svadhāmā, una encarnación parcial del Señor Supremo, Hari. Él gobernará ese manvantara.

Verse 30

मनुस्त्रयोदशो भाव्यो देवसावर्णिरात्मवान् । चित्रसेनविचित्राद्या देवसावर्णिदेहजा: ॥ ३० ॥

El decimotercer Manu se llamará Deva-sāvarṇi y estará muy avanzado en conocimiento espiritual. Entre sus hijos estarán Citrasena y Vicitra, entre otros.

Verse 31

देवा: सुकर्मसुत्रामसंज्ञा इन्द्रो दिवस्पति: । निर्मोकतत्त्वदर्शाद्या भविष्यन्त्यृषयस्तदा ॥ ३१ ॥

En el decimotercer manvantara, entre los semidioses estarán los Sukarmās y los Sutrāmas; Indra, rey del cielo, se llamará Divaspati. Entre los sabios estarán Nirmoka y Tattvadarśa.

Verse 32

देवहोत्रस्य तनय उपहर्ता दिवस्पते: । योगेश्वरो हरेरंशो बृहत्यां सम्भविष्यति ॥ ३२ ॥

El hijo de Devahotra, llamado Yogeśvara, nacerá del vientre de Bṛhatī como encarnación parcial de Śrī Hari y obrará para el bien de Divaspati.

Verse 33

मनुर्वा इन्द्रसावर्णिश्चतुर्दशम एष्यति । उरुगम्भीरबुधाद्या इन्द्रसावर्णिवीर्यजा: ॥ ३३ ॥

El decimocuarto Manu se llamará Indra-sāvarṇi. Tendrá hijos como Uru, Gambhīra y Budha, entre otros.

Verse 34

पवित्राश्चाक्षुषा देवा: शुचिरिन्द्रो भविष्यति । अग्निर्बाहु: शुचि: शुद्धो मागधाद्यास्तपस्विन: ॥ ३४ ॥

Los Pavitras y los Cākṣuṣas estarán entre los semidioses, y Śuci será Indra. Agni, Bāhu, Śuci, Śuddha, Māgadha y otros grandes ascetas serán los siete sabios.

Verse 35

सत्रायणस्य तनयो बृहद्भ‍ानुस्तदा हरि: । वितानायां महाराज क्रियातन्तून्वितायिता ॥ ३५ ॥

Oh rey Parīkṣit, en el decimocuarto manvantara la Suprema Persona, Śrī Hari, aparecerá del vientre de Vitānā, siendo Satrāyaṇa Su padre. Esta encarnación será célebre como Bṛhadbhānu y establecerá las prácticas espirituales.

Verse 36

राजंश्चतुर्दशैतानि त्रिकालानुगतानि ते । प्रोक्तान्येभिर्मित: कल्पो युगसाहस्रपर्यय: ॥ ३६ ॥

Oh rey, ya te he descrito a los catorce Manus del pasado, del presente y del futuro. La duración total de sus reinados equivale a mil ciclos de yuga; eso se llama un kalpa, es decir, un día de Brahmā.