Previous Verse
Next Verse

Shloka 14

कलौ धर्मसुलभता — व्यासोपाख्यानम् एवं संकीर्तन-प्रधानता

इत्य् उक्तो मुनिभिर् व्यासः प्रहस्येदम् अथाब्रवीत् श्रूयतां भो मुनिश्रेष्ठा यद् उक्तं साधु साध्व् इति

ity ukto munibhir vyāsaḥ prahasyedam athābravīt śrūyatāṃ bho muniśreṣṭhā yad uktaṃ sādhu sādhv iti

Thus addressed by the sages, Vyāsa—smiling—then said: “Listen, O best of ascetics; what you have spoken is indeed right—truly, truly well spoken.”

इतिthus; ‘so’ (end of quotation)
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (quotative particle)
उक्तः(having been) said/addressed
उक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त/PPP); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-भावः (passive sense)
मुनिभिःby the sages
मुनिभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्रहस्यhaving laughed; smiling
प्रहस्य:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootहस् (धातु) → प्रहस्य (कृदन्त, ल्यप्/अव्ययीभाव-क्रियाविशेषण)
Formकृदन्त अव्यय (ल्यप्/absolutive); क्रियाविशेषणम्
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रम/आरम्भ-बोधक (then/now)
अब्रवीत्said; spoke
अब्रवीत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन
श्रूयताम्let (it) be heard
श्रूयताम्:
Kriya (Injunctive/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थ/Imperative), कर्मणि-प्रयोग (passive); प्रथमपुरुष, एकवचन; विधिलिङ्गार्थे आज्ञा—“let it be heard”
भोO!
भो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeIndeclinable
Rootभो (अव्यय)
Formअव्यय; संबोधन-निपात (vocative particle)
मुनिश्रेष्ठाःO best of sages
मुनिश्रेष्ठाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/निर्धारणार्थ: ‘munīnām śreṣṭhāḥ’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; संबोधनार्थे प्रयोगः (vocative sense)
यत्what; that which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
उक्तम्said; spoken
उक्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formकृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
साधुwell done; good
साधु:
Sambandha (Interjection/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; प्रशंसार्थक (approbative)
साधुexcellent
साधु:
Sambandha (Interjection/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; पुनरुक्त-प्रशंसा
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इति-शब्दः (end-quote marker)

Sage Vyasa

V
Vyasa
S
Sages (Munis)

FAQs

It marks the respectful rishi-assembly setting where the teacher confirms the worthiness of the question/request, establishing authority and auspiciousness before the teaching begins.

This verse shows the classic Purāṇic method: sages address the narrator (Vyāsa), who then invites attentive listening and proceeds to deliver the requested instruction.

Though Vishnu is not named in this verse, the narrative frame prepares for Vishnu-centered instruction; the Purāṇa’s authority and transmission ultimately serve to establish Vishnu’s sovereignty as the Supreme Reality in the coming discourse.