Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 8
Devanagari script
महत्तत्त्वाद्विकुर्वाणादहंतत्त्वं व्यजायत । त्रिधा तन्मुनिभिः प्रोक्तं सत्त्वरासतामसम्
Transliteration
mahattattvādvikurvāṇādahaṃtattvaṃ vyajāyata | tridhā tanmunibhiḥ proktaṃ sattvarāsatāmasam
Translation
“From Mahat, as it underwent transformation, arose the principle of ‘I’-ness (Ahaṃtattva). The sages declare that it is threefold—sāttvika, rājasa, and tāmasa.”
Word by Word
महत्तत्त्वात्from the Mahat-tattva
महत्तत्त्वात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमहत्तत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; कर्मधारय-समास
विकुर्वाणात्from (it) while transforming
विकुर्वाणात्:
Apadana (अपादान)
TypeAdjective
Rootवि + कृ (धातु) → विकुर्वाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन; विशेषण (while transforming)
अहंतत्त्वम्the ego-principle (ahaṃ-tattva)
अहंतत्त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् + तत्त्व (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुष-समास (अहं-भावस्य तत्त्वम्)
व्यजायतarose, came forth
व्यजायत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलुङ्-लकार (Aorist), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; उपसर्ग: वि
त्रिधाthreefold
त्रिधा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootत्रिधा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (in three ways)
तत्that (principle)
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम
मुनिभिःby sages
मुनिभिः:
Kartr-karana (कर्तृ/करण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन
प्रोक्तम्declared
प्रोक्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; कर्मणि (said/declared)
सत्त्वsattva
सत्त्व:
Visheshya/Part (अङ्ग)
TypeNoun
Rootसत्त्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्ग)
रजःrajas
रजः:
Visheshya/Part (अङ्ग)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्ग)
तमःtamas
तमः:
Visheshya/Part (अङ्ग)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; (समाहार-द्वन्द्वस्य अङ्ग)
Speaker
Nārada
Visual Art Cues
Scene: Mahat transforms like a luminous lotus unfolding; from it emerges a central ‘I’-knot (ahaṃkāra) that splits into three streams colored white (sattva), red (rajas), and dark (tamas), flowing outward to generate further principles.
Characters & Entities
M
Mahat-tattvaA
AhaṃtattvaS
SattvaR
RajasT
TamasFAQs
Inner experience (the sense of ‘I’) is conditioned by the three guṇas; spiritual discipline aims to refine this sense toward sāttvika clarity.
None.
None.