Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Brahmā–Viṣṇu Garva-vādaḥ

The Dispute of Pride Between Brahmā and Viṣṇu

माहेश्वरास्त्रं मतिमान् संदधे ब्रह्मणोपरि । ततो ब्रह्मा भृशं क्रुद्धः कंपयन्विश्वमेव हि

māheśvarāstraṃ matimān saṃdadhe brahmaṇopari | tato brahmā bhṛśaṃ kruddhaḥ kaṃpayanviśvameva hi

Then the wise one deployed the Maheśvara weapon against Brahmā. Thereupon Brahmā became exceedingly enraged, indeed causing the entire universe to tremble.

māheśvara-astramthe Maheśvara missile
māheśvara-astram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmāheśvara (प्रातिपदिक) + astra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (Maheśvara’s weapon)
matimānintelligent, wise
matimān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootmatimat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषण
saṃdadhehe fixed/aimed/placed
saṃdadhe:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-dhā (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
brahmaṇaḥof Brahmā
brahmaṇaḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन
upariupon, against
upari:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootupari (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (preposition/adverb)
tataḥthen
tataḥ:
Kāla/Anantarya (काल/अनन्तर्य)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रमसूचक-अव्यय (then)
brahmāBrahmā
brahmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
bhṛśamgreatly
bhṛśam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhṛśam (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
kruddhaḥangered
kruddhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkrudh (धातु) → kruddha (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)
kaṃpayanshaking
kaṃpayan:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण; सहक्रिया)
TypeVerb
Rootkamp (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग प्रथमा एकवचन; ‘shaking’
viśvamthe universe
viśvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootviśva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
evaindeed, just
eva:
Sambandha (सम्बन्ध/emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
hifor, indeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formहेतु/निश्चयार्थक-अव्यय (particle: for/indeed)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Rudra

Type: rudram

Cosmic Event: cosmic trembling (lokakampana) triggered by divine astra discharge

S
Shiva
B
Brahma

FAQs

It highlights how even cosmic powers like Brahmā can be overcome by agitation and anger, while Śiva’s śakti (divine power) remains supreme—teaching the seeker to transcend ego (ahaṅkāra) and reactive passion to move toward liberation.

The Maheśvara weapon signifies Śiva’s manifest (saguṇa) sovereignty within creation; Linga worship likewise centers on recognizing Śiva as the ruling Pati whose power governs and corrects the cosmos when pride disrupts dharma.

A practical takeaway is japa of the Pañcākṣarī mantra (Om Namaḥ Śivāya) to cool anger and stabilize the mind, supported by Shaiva disciplines like applying tripuṇḍra (bhasma) and cultivating inner restraint (śama).