Shloka 3

Droṇācārya’s Tapas and the Manifestation of Śiva: The Birth-Grant of Aśvatthāmā (अश्वत्थामा-अवतार-प्रसङ्गः)

Devanagari script

धनुर्भृतां वरः शूरो विप्रर्षिस्सर्वशास्त्रवित् । बृहत्कीर्तिर्महातेजा यः सर्वास्त्रविदुत्तमः

Transliteration

dhanurbhṛtāṃ varaḥ śūro viprarṣissarvaśāstravit | bṛhatkīrtirmahātejā yaḥ sarvāstraviduttamaḥ

Translation

He was the foremost among bow-bearers—valiant and heroic; a brahmin-sage who knew all the śāstras. Vast was his fame and great his radiance; indeed, he was the best of all who understand weapons and divine missiles.

Word by Word

• धनुः-भृताम्: of the bow-bearers
• धनुः-भृताम्: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: धनुस् (प्रातिपदिक) + भृत् (कृदन्त, धातु √भृ)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (धनुः भृतः = धनुर्धरः), ‘भृताम्’ = धनुर्धराणाम्

• वरः: the best
• वरः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• शूरः: heroic
• शूरः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)

• विप्र-ऋषिः: the brahmin-sage
• विप्र-ऋषिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (विप्रश्चासौ ऋषिश्च)

• सर्व-शास्त्र-वित्: knower of all scriptures
• सर्व-शास्त्र-वित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक; ‘वित्’ = जानन्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेषां शास्त्राणां वित् = सर्वशास्त्रवित्)

• बृहत्-कीर्तिः: of great fame
• बृहत्-कीर्तिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक) + कीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (बृहती कीर्तिः यस्य)

• महा-तेजाः: of great splendor
• महा-तेजाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारयः; विशेषणम्

• यः: who
• यः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• सर्व-अस्त्र-विद्-उत्तमः: the best knower of all weapons
• सर्व-अस्त्र-विद्-उत्तमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेषाम् अस्त्राणां विद्) + ‘उत्तम’ उपपद-विशेषण; अर्थः—सर्वास्त्रविदां मध्ये उत्तमः

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse praises an exemplary figure whose outer prowess (weapons, heroism) is governed by inner authority—śāstra-jñāna and rishi-like discipline—showing that true power becomes auspicious when aligned with dharma and devotion to Shiva (Pati), not ego.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By highlighting śāstra-guided conduct and radiant tejas, the verse supports Saguna Shiva devotion where the devotee integrates right knowledge, right action, and reverence—qualities traditionally cultivated through Linga worship, mantra, and disciplined living.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to pair strength with śāstra-based sādhanā: daily japa of the Panchākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and a disciplined routine (niyama), so one’s tejas and capabilities serve dharma rather than agitation.