Shloka 13

भक्तिभेदाः—ज्ञानप्रधानभक्तेः प्रशंसा

Grades of Devotees and the Praise of Knowledge-Centered Devotion

Devanagari script

आत्ममायां समाविश्य सोहं गुणमयीं मुने । सृजन्रक्षन्हरन्विश्वं दधे संज्ञाः क्रियोचिताः

Transliteration

ātmamāyāṃ samāviśya sohaṃ guṇamayīṃ mune | sṛjanrakṣanharanviśvaṃ dadhe saṃjñāḥ kriyocitāḥ

Translation

O sage, entering His own Māyā—made of the guṇas—the Supreme Lord assumes the functional names suited to action, as He creates, protects, and withdraws the universe.

Word by Word

• आत्ममायाम्: (his) own māyā
• आत्ममायाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्म-माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (आत्मनः माया)

• समाविश्य: having entered
• समाविश्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-विश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः विश् (प्रवेशने) उपसर्गाः सम्+आ

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• गुणमयीम्: consisting of the guṇas
• गुणमयीम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: गुणमयी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मायाम् विशेषयति)

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• सृजन्: creating
• सृजन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सृज् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; धातुः सृज् (सर्जने)

• रक्षन्: protecting
• रक्षन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; धातुः रक्ष् (पालने)

• हरन्: withdrawing/destroying
• हरन्: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), प्रथमा, एकवचन, पुंलिङ्ग; धातुः हृ (हरणे)

• विश्वम्: the universe
• विश्वम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दधे: he placed/assumed
• दधे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; धातुः धा (धारणे/स्थापने)

• संज्ञाः: designations/names
• संज्ञाः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (कर्म); (क्वचित् प्रथमा-बहुवचनरूपं समानम्—अत्र क्रियापदेन कर्मत्वं ग्राह्यम्)

• क्रियोचिताः: appropriate to actions
• क्रियोचिताः: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: क्रिया-उचित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (क्रियायाः उचिताः) विशेषणम् (संज्ञाः विशेषयति)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Role: creative

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Shiva remains the Supreme Pati, yet for cosmic governance He operates through His own guṇa-based Māyā, taking on functional roles for creation, preservation, and dissolution without being ultimately limited by them.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The Linga is worshipped as the one Lord who manifests as Saguna for the world’s order—appearing with names and functions—while still pointing devotees to His transcendence beyond Māyā and the guṇas.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditate on Shiva as the inner ruler of all three states—creation, protection, dissolution—while japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) steadies the mind beyond guṇa-driven fluctuations.