Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

नारद–हिमालयसंवादवर्णनम्

Nārada and Himālaya: Discourse on Pārvatī’s Signs and Destiny

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा स गिरिस्तूष्णीमास तस्य पुरस्तव । तदाकर्ण्याथ देवर्षे त्वं प्रावोचस्सुतत्त्वतः

brahmovāca | ityuktvā sa giristūṣṇīmāsa tasya purastava | tadākarṇyātha devarṣe tvaṃ prāvocassutattvataḥ

Brahmā said: Having spoken thus, that lord of mountains became silent before you. Hearing that, O divine sage, you then replied, speaking in accordance with the highest truth.

ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइति-शब्दः, अव्यय; वाक्यसमाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (prior action)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular), सर्वनाम
गिरिःthe mountain (Himālaya)
गिरिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तूष्णीम्silently
तूष्णीम्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
आसremained/was
आस:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootआस् (धातु)
Formलिट् (Perfect) / प्राचीनभूतार्थे, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular), सर्वनाम
पुरःin front
पुरः:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeIndeclinable
Rootपुरस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: in front)
तवof you/your
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन (Singular), मध्यमपुरुष-सर्वनाम
तत्that (speech/statement)
तत्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular), सर्वनाम
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Kriya (क्रिया/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootकर्ण्/श्रु (धात्वर्थे) + ल्यप् (कृदन्त)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), ‘आ-’ उपसर्ग; पूर्वक्रिया (having heard)
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse marker)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)
देवर्षेO divine sage
देवर्षे:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootदेव + ऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां ऋषिः)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular), मध्यमपुरुष-सर्वनाम
प्रावोचःyou spoke/declared
प्रावोचः:
Kriya (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलुङ् (Aorist), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; ‘प्र’ उपसर्ग
सु-तत्त्वतःtruly/according to the real truth
सु-तत्त्वतः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय) + तत्त्व (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्)
Formअव्ययीभावसमास; तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb: from/according to truth); क्रियाविशेषण

Brahma

Tattva Level: pashu

Sthala Purana: A dialogue-transition verse: Himālaya (the ‘lord of mountains’) falls silent; Nārada replies with ‘su-tattva’ (highest truth). Not a Jyotirliṅga setting.

Significance: Highlights the guru-śiṣya dynamic: silence (mauna) before a devarṣi precedes liberating instruction—an archetype for receiving grace through right teaching.

Role: teaching

B
Brahma
D
Devarshi (Narada)
H
Himavat (Lord of Mountains)

FAQs

The verse highlights the Shaiva principle that after worldly speech falls silent, the divine sage responds from “tattva”—right understanding aligned with the highest truth—pointing to guidance that leads the seeker toward Shiva-realization.

Though the verse is narrative, it frames the authority of instruction: correct worship of Saguna Shiva (including Linga-upasana) must be learned from a knower of truth, ensuring devotion is grounded in proper Shaiva understanding.

The implied practice is śravaṇa (reverent listening) and guru-vākya-anusaraṇa (following true instruction); as a takeaway, one may pair listening/recitation with japa of the Panchakshara—“Om Namaḥ Śivāya”—to stabilize the mind in Shiva-bhakti.