Previous Verse
Next Verse

Shloka 79

Niṣādasya Bhillasya Itihāsaḥ — Śivarātri-vrata-prabhāvaḥ

The Hunter’s Account and the Efficacy of the Śivarātri Observance

मृगी मृगी मृगश्चोचुश्शीघ्रं वै व्याधसत्तम । अस्माकं सार्थकं देहं कुरु त्वं हि कृपां कुरु

mṛgī mṛgī mṛgaścocuśśīghraṃ vai vyādhasattama | asmākaṃ sārthakaṃ dehaṃ kuru tvaṃ hi kṛpāṃ kuru

The doe, the she-deer, and the stag cried out: “Quickly, O best of hunters! Show compassion; make our bodies meaningful—grant us your mercy.”

mṛgīthe doe
mṛgī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmṛgī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
mṛgīthe doe
mṛgī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmṛgī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana (repetition for emphasis)
mṛgaḥthe deer (buck)
mṛgaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmṛga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
FormLiṭ-lakāra (लिट्; perfect), Prathama-puruṣa (3rd), Bahuvacana; parasmaipada
śīghramquickly
śīghram:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootśīghra (प्रातिपदिक)
FormKriyā-viśeṣaṇa-avyaya (क्रिया-विशेषण-अव्यय, adverb)
vaiindeed
vai:
Sambandha (सम्बन्ध; discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
FormAvadhāraṇa-nipāta (अवधारण-निपात)
vyādha-sattamaO best of hunters
vyādha-sattama:
Sambodhana (सम्बोधन; address)
TypeNoun
Rootvyādha-sattama (प्रातिपदिक; व्याध + सत्तम)
FormPuṃliṅga, Sambodhana (8th/सम्बोधन), Ekavacana
asmākamof us; our
asmākam:
Sambandha/Genitive (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormṢaṣṭhī, Bahuvacana; pronoun (genitive plural)
sārthakammeaningful; fulfilled
sārthakam:
Karma-viśeṣaṇa (कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootsārthaka (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Ekavacana; viśeṣaṇa to deham
dehambody
deham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
kurumake; do
kuru:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
FormLoṭ-lakāra (लोट्; imperative), Madhyama-puruṣa (2nd/मध्यमपुरुष), Ekavacana; parasmaipada
tvamyou
tvam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMadhyama-puruṣa pronoun; Prathamā, Ekavacana
hiindeed; for
hi:
Sambandha (सम्बन्ध; discourse particle)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
FormHetu/avadhāraṇa-nipāta (हेतु/अवधारण-निपात, particle)
kṛpāmcompassion; mercy
kṛpām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkṛpā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Dvitīyā, Ekavacana
kurushow; do
kuru:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛ (धातु)
FormLoṭ-lakāra (लोट्; imperative), Madhyama-puruṣa (2nd), Ekavacana; parasmaipada (repetition for emphasis)

The deer (mṛgī/mṛga) addressing the hunter (vyādha) within Suta’s narration to the sages

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Paśupatinātha

Sthala Purana: Not a Jyotirliṅga episode; it is a moral-theological pivot where even animals become instruments of Śiva’s grace, urging compassion and thereby redirecting the hunter toward dharma and worship.

Significance: Models dayā (compassion) as a gateway virtue that prepares the paśu for Śiva’s anugraha; hearing/uttering compassionate speech becomes a catalyst for inner change.

Role: teaching

S
Shiva

FAQs

It frames life as “sārthaka” (fruitful) when it becomes an instrument for dharma and grace; even suffering beings seek a meaningful end through compassion, hinting that Shiva’s providence can turn fate into liberation-oriented merit.

In Kotirudra’s Jyotirlinga milieu, such episodes emphasize Saguna Shiva’s compassionate governance of karma—devotees approach the manifest Lord (often via Jyotirlinga pilgrimage and worship) to transform fear and bondage into auspicious spiritual outcome.

The takeaway is dayā (compassion) as a Shaiva virtue alongside devotion—supporting practices like japa of the Panchākṣarī “Om Namaḥ Śivāya” and simple acts of non-violence and mercy as offerings to Shiva.