HomeRig VedaMandala 9Sukta 97Mantra 56
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 56

Sukta 9.97

Devata: Soma Pavamāna (Indu)

एष विश्ववित्पवते मनीषी सोमो विश्वस्य भुवनस्य राजा । द्रप्साँ ईरयन्विदथेष्विन्दुर्वि वारमव्यं समयाति याति ॥

ए॒ष वि॑श्व॒वित्प॑वते मनी॒षी सोमो॒ विश्व॑स्य॒ भुव॑नस्य॒ राजा॑ । द्र॒प्साँ ई॒रय॑न्वि॒दथे॒ष्विन्दु॒र्वि वार॒मव्यं॑ स॒मयाति॑ याति ॥

eṣá viśva-vít pavate manīṣī sómo viśvásya bhúvanasya rājā | drapsā́ṃ īráyan vidátheṣv índur ví vā́ram avyaṃ samayā́ ati yāti ||

This Soma, the knower of the whole, streams forth with discerning will; he is king of all becoming. Sending out his luminous drops in the assemblies, Indu passes beyond, and also together with, the woolen filter—mastering the gates of release.

ए॒षः । वि॒श्व॒ऽवित् । प॒व॒ते॒ । म॒नी॒षी । सोमः॑ । विश्व॑स्य । भुव॑नस्य । राजा॑ । द्र॒प्सान् । ई॒रय॑न् । वि॒दथे॑षु । इन्दुः॑ । वि । वार॑म् । अव्य॑म् । स॒मया॑ । अति॑ । या॒ति॒ ॥एषः । विश्ववित् । पवते । मनीषी । सोमः । विश्वस्य । भुवनस्य । राजा । द्रप्सान् । ईरयन् । विदथेषु । इन्दुः । वि । वारम् । अव्यम् । समया । अति । याति ॥eṣaḥ | viśva-vit | pavate | manīṣī | somaḥ | viśvasya | bhuvanasya | rājā | drapsān | īrayan | vidatheṣu | induḥ | vi | vāram | avyam | samayā | ati | yāti

एषःthis (one)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्ववित्all-knowing
विश्ववित्:
Kartā
TypeAdjective
Rootविश्व-विद् (विद् ‘जानाति’ धातु; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
पवतेflows / purifies itself
पवते:
Kriyā
TypeVerb
Rootपू (पवते) धातु
मनीषीwise, inspired
मनीषी:
Kartā
TypeAdjective
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
विश्वस्यof all
विश्वस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
भुवनस्यof the world / of existence
भुवनस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
राजाking
राजा:
Kartā (सम्बन्धे ‘सोमः … राजा’)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
द्रप्सान्drops
द्रप्सान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रप्स (प्रातिपदिक)
ईरयन्impelling / sending forth
ईरयन्:
Kartā (सह-क्रिया ‘पवते’)
TypeVerb
Rootईरय् (√ईर्/ईरय् ‘प्रेरयति, चलयति’ धातु)
विदथेषुin the rites / assemblies
विदथेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
इन्दुःthe bright drop (Soma)
इन्दुः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक)
विapart, forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
वारम्enclosure / covering (fleece)
वारम्:
Karma
TypeNoun
Rootवार (प्रातिपदिक)
अव्यम्woollen, of sheep (fleece)
अव्यम्:
Karma (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootअव्य (प्रातिपदिक; ‘अविः’ = sheep → ‘sheep’s, woollen’)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
आयातिcomes / approaches
आयाति:
Kriyā
TypeVerb
Rootया (आ-√या) धातु
यातिgoes / moves
याति:
Kriyā (पुनरुक्ति-बलार्थम्)
TypeVerb
Rootया (√या) धातु