HomeRig VedaMandala 9Sukta 97Mantra 57
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 57

Sukta 9.97

Devata: Soma Pavamāna (Indu)

इन्दुं रिहन्ति महिषा अदब्धाः पदे रेभन्ति कवयो न गृध्राः । हिन्वन्ति धीरा दशभिः क्षिपाभिः समञ्जते रूपमपां रसेन ॥

इन्दुं॑ रिहन्ति महि॒षा अद॑ब्धाः प॒दे रे॑भन्ति क॒वयो॒ न गृध्रा॑: । हि॒न्वन्ति॒ धीरा॑ द॒शभि॒: क्षिपा॑भि॒: सम॑ञ्जते रू॒पम॒पां रसे॑न ॥

índuṃ rihanti mahiṣā́ adabdhāḥ padé rebhanti kaváyo ná gṛ́dhrāḥ | hinvánti dhī́rā daśábhiḥ kṣípābhiḥ sám añjate rū́pam apā́ṃ rásena ||

The strong, unbetrayed powers lick up the bright Indu; the seers cry out at the step like eager birds of vision. The steadfast ones impel him with ten swift strokes; they anoint his form with the sap of the waters.

इन्दु॑म् । रि॒ह॒न्ति॒ । म॒हि॒षाः । अद॑ब्धाः । प॒दे । रे॒भ॒न्ति॒ । क॒वयः॑ । न । गृध्राः॑ । हि॒न्वन्ति॑ । धीराः॑ । द॒शऽभिः॑ । क्षिपा॑भिः । सम् । अ॒ञ्ज॒ते॒ । रू॒पम् । अ॒पाम् । रसे॑न ॥इन्दुम् । रिहन्ति । महिषाः । अदब्धाः । पदे । रेभन्ति । कवयः । न । गृध्राः । हिन्वन्ति । धीराः । दशभिः । क्षिपाभिः । सम् । अञ्जते । रूपम् । अपाम् । रसेन ॥indum | rihanti | mahiṣāḥ | adabdhāḥ | pade | rebhanti | kavayaḥ | na | gṛdhrāḥ | hinvanti | dhīrāḥ | daśa-bhiḥ | kṣipābhiḥ | sam | āñjate | rūpam | apām | rasena

इन्दुम्the Soma-drop (Indu)
इन्दुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्दु- (प्रातिपदिक)
रिहन्तिthey lick / lap
रिहन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रिह् (रिहति) ‘लिह्/रिह्—lick, lap’
महिषाःbulls (strong ones)
महिषाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमहिष- (प्रातिपदिक)
अदब्धाःunbeguiled, unhurt
अदब्धाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअ-दब्ध- (दब्ध ‘deceived/overpowered’ < √दभ्)
पदेin/at the track, in the place
पदे:
अधिकारण
TypeNoun
Rootपद- (प्रातिपदिक)
रेभन्तिthey roar / resound
रेभन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रेभ् (रेभते/रेभति) ‘make a sound, murmur/roar’
कवयःpoets, seers
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
like, as
:
(सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
गृध्राःvultures
गृध्राः:
कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
TypeNoun
Rootगृध्र- (प्रातिपदिक)
हिन्वन्तिthey impel, drive on
हिन्वन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√हिव्/√हिन् (हिनोति) ‘impel, set in motion’
धीराःthe wise (men)
धीराः:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively)
Rootधीरा- (प्रातिपदिक) < धीर ‘wise/steadfast’
दशभिःwith ten
दशभिः:
करण
TypeNumeral
Rootदशन्- (संख्याशब्द)
क्षिपाभिःwith (ten) throws/casts; with ten ‘scoops/handfuls’
क्षिपाभिः:
करण
TypeNoun
Rootक्षिपा- (प्रातिपदिक) < √क्षिप् ‘throw, cast’ (instrument-name)
समञ्जतेthey anoint/adorn (themselves/it)
समञ्जते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√अञ्ज् (अञ्जते) ‘anoint, smear, adorn’ + सम्
रूपम्form, appearance
रूपम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप- (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक) ‘water’
रसेनwith juice/essence (sap)
रसेन:
करण
TypeNoun
Rootरस- (प्रातिपदिक)