HomeRig VedaMandala 9Sukta 97Mantra 49
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 49

Sukta 9.97

Rishi: Pavamāna Soma seers (generic)
Devata: Soma Pavamāna (invoked in relation to Vāyu, Mitra-Varuṇa, Nara, Indra)
Chandas: Jagatī (probable; confirm by scan)

अभि वायुं वीत्यर्षा गृणानोऽभि मित्रावरुणा पूयमानः । अभी नरं धीजवनं रथेष्ठामभीन्द्रं वृषणं वज्रबाहुम् ॥

अ॒भि वा॒युं वी॒त्य॑र्षा गृणा॒नो॒३॒॑ऽभि मि॒त्रावरु॑णा पू॒यमा॑नः । अ॒भी नरं॑ धी॒जव॑नं रथे॒ष्ठाम॒भीन्द्रं॒ वृष॑णं॒ वज्र॑बाहुम् ॥

abhí vāyúṃ vītī́ arṣā gṛṇānó ’bhí mitrā́varuṇā pūyámānaḥ | abhī́ náraṃ dhī-jávanaṃ rathe-sthā́m abhī́ndraṃ vṛ́ṣaṇaṃ vájra-bāhum ||

Flow forth toward Vāyu, to the feast of inspiration, while chanting—flow toward Mitra and Varuṇa as thou purifiest thyself. Flow toward Nara, swift with the driving thought, firm on the chariot-path; flow toward Indra, the strong Bull with the thunder-arm—so all the powers of right movement may be gathered in us.

अ॒भि । वा॒युम् । वी॒ती । अ॒र्ष॒ । गृ॒णा॒नः । अ॒भि । मि॒त्रावरु॑णा । पू॒यमा॑नः । अ॒भि । नर॑म् । धी॒ऽजव॑नम् । र॒थे॒ऽस्थाम् । अ॒भि । इन्द्र॑म् । वृष॑णम् । वज्र॑ऽबाहुम् ॥अभि । वायुम् । वीती । अर्ष । गृणानः । अभि । मित्रावरुणा । पूयमानः । अभि । नरम् । धीजवनम् । रथेस्थाम् । अभि । इन्द्रम् । वृषणम् । वज्रबाहुम् ॥abhi | vāyum | vītī | arṣa | gṛṇānaḥ | abhi | mitrāvaruṇā | pūyamānaḥ | abhi | naram | dhī-javanam | rathe-sthām | abhi | indram | vṛṣaṇam | vajra-bāhum

अभिtowards, unto
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वायुम्Vāyu (Wind-god)
वायुम्:
Karma
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
वीतिinvitation/feast (ritual welcome)
वीति:
Karma
TypeNoun
Rootवीति (प्रातिपदिक; √वा/√वे ‘to blow, to weave/seek’ से व्युत्पन्न; वैदिक ‘वीति’ = ‘भोज/पान/आह्वान/संगति’)
अर्षाrush/flow (towards)!
अर्षा:
TypeVerb
Root√ऋष् (गत्यर्थ/प्रवाहे) / वैदिक √अर्ष् ‘to flow, rush’
गृणानःpraising, singing
गृणानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√गॄ/गृ (स्तुतौ) + शानच्
अभिtowards
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र-वरुण (द्वन्द्व प्रातिपदिक)
पूयमानःbeing purified (in the filter)
पूयमानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√पू (पवने/शोधने ‘to purify’) + यमान (मध्यम/आत्मनेपद वर्तमान कृदन्त)
अभीtowards
अभी:
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय; स्वर-संहितायां ‘अभी’)
नरम्the man/hero (divine hero)
नरम्:
Karma
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
धीजवनम्swift through inspired thought (or: impelled by prayer)
धीजवनम्:
Karma
TypeNoun
Rootधी-जवन (तत्पुरुष प्रातिपदिक; ‘धी’ = thought/prayer + ‘जवन’ = speed/impulse)
रथेष्ठाम्chariot-standing, stationed on the car
रथेष्ठाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरथ-स्था (प्रातिपदिक; ‘standing on/at the chariot’)
अभीtowards
अभी:
TypeIndeclinable
Rootअभि (अव्यय)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वृषणम्the bull-like, mighty one
वृषणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
वज्रबाहुम्vajra-armed
वज्रबाहुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवज्र-बाहु (बहुव्रीहि/तत्पुरुष प्रातिपदिक; ‘whose arm is the vajra’ / ‘vajra-armed’)