HomeRig VedaMandala 9Sukta 97Mantra 43
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 43

Sukta 9.97

Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Triṣṭubh (likely)

ऋजुः पवस्व वृजिनस्य हन्तापामीवां बाधमानो मृधश्च । अभिश्रीणन्पयः पयसाभि गोनामिन्द्रस्य त्वं तव वयं सखायः ॥

ऋ॒जुः प॑वस्व वृजि॒नस्य॑ ह॒न्तापामी॑वां॒ बाध॑मानो॒ मृध॑श्च । अ॒भि॒श्री॒णन्पय॒: पय॑सा॒भि गोना॒मिन्द्र॑स्य॒ त्वं तव॑ व॒यं सखा॑यः ॥

ṛjúḥ pavasva vṛjinásya hantā́pāmīvā́ṃ bādhamā́nó mṛ́dhaś ca | abhíśrīṇan páyaḥ páyasābhí gónām índrasya tváṃ táva vayáṃ sakhā́yaḥ ||

Flow straight, O Soma, slayer of crookedness, driving away disease and hostile assault. Enrich the milk with milk, increase the rays of illumination; you are Indra’s— and we are your companions.

ऋ॒जुः । प॒व॒स्व॒ । वृ॒जि॒नस्य॑ । ह॒न्ता । अप॑ । अमी॑वाम् । बाध॑मानः । मृधः॑ । च॒ । अ॒भि॒ऽश्री॒णन् । पयः॑ । पय॑सा । अ॒भि । गोना॑म् । इन्द्र॑स्य । त्वम् । तव॑ । व॒यम् । सखा॑यः ॥ऋजुः । पवस्व । वृजिनस्य । हन्ता । अप । अमीवाम् । बाधमानः । मृधः । च । अभिश्रीणन् । पयः । पयसा । अभि । गोनाम् । इन्द्रस्य । त्वम् । तव । वयम् । सखायः ॥ṛjuḥ | pavasva | vṛjinasya | hantā | apa | amīvām | bādhamānaḥ | mṛdhaḥ | ca | abhi-śrīṇan | payaḥ | payasā | abhi | gonām | indrasya | tvam | tava | vayam | sakhāyaḥ

ऋजुःstraight, upright
ऋजुः:
Kartā (सोमस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootऋजु- (प्रातिपदिक) < PIE *h₃reǵ- ‘to straighten’
पवस्वpurify yourself / flow (as purified)
पवस्व:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√पू (पवते) ‘to purify, flow’
वृजिनस्यof evil, of sin
वृजिनस्य:
Apādāna (हन्ता—कस्य? वृजिनस्य)
TypeNoun
Rootवृजिन- (प्रातिपदिक) ‘crookedness, sin, evil’
हन्ताslayer, destroyer
हन्ता:
Kartā (सोमः—हन्ता)
TypeAgent noun (participle-like) / Noun
Root√हन् ‘to strike, slay’ (कर्तरि कृत्)
अपaway
अप:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअप (उपसर्ग/अव्यय) ‘away, off’
आमीवाम्disease, affliction
आमीवाम्:
Karma (बाधमानः—किम्?)
TypeNoun
Rootआमीवा- (प्रातिपदिक) ‘disease, affliction’
बाधमानःdriving away, repelling
बाधमानः:
Kartā (सोमः—बाधमानः)
TypeParticiple
Root√बाध् ‘to press, oppress, drive away’ (शानच्)
मृधःhostilities, foes
मृधः:
Karma (बाधमानः—कान्/किम्?)
TypeNoun
Rootमृध्/मृध- (प्रातिपदिक) ‘hostility, foe, injury’
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
अभिश्रीणन्enriching, making splendid (by mixing)
अभिश्रीणन्:
Kartā (सोमः—अभिश्रीणन्)
TypeParticiple (Vedic) / verbal form
Rootअभि-√श्री/शृ (वेद. ‘to mix/season, make rich’; कृत्: शानच्/लिट्-प्रायः रूपम्)
पयःmilk, sap
पयः:
Karma (अभिश्रीणन्—किम्?)
TypeNoun
Rootपयस्- (प्रातिपदिक) ‘milk, sap’
पयसाwith milk
पयसा:
Karaṇa (केन? पयसा)
TypeNoun
Rootपयस्- (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय) ‘towards, upon’
गोनाम्of the cows (cattle)
गोनाम्:
Adhikaraṇa/सम्बन्ध (कस्य? गोनाम्—‘of the cows’)
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक) ‘cow; cattle’
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (इन्द्रस्य—‘of Indra’)
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā (अन्तर्निहित-क्रिया/सम्बोधन-प्रायः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
तवof you, your
तव:
सम्बन्ध (तव—‘your’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वयम्we
वयम्:
Kartā (सखायः—वयम्)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सखायःfriends
सखायः:
Kartā/सम्बन्ध (वयम्—सखायः)
TypeNoun
Rootसखि- (प्रातिपदिक) ‘friend’