HomeRig VedaMandala 9Sukta 97Mantra 24
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 24

Sukta 9.97

Rishi: Soma Pavamāna seers
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (likely; confirm metrically)

पवित्रेभिः पवमानो नृचक्षा राजा देवानामुत मर्त्यानाम् । द्विता भुवद्रयिपती रयीणामृतं भरत्सुभृतं चार्विन्दुः ॥

प॒वित्रे॑भि॒: पव॑मानो नृ॒चक्षा॒ राजा॑ दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । द्वि॒ता भु॑वद्रयि॒पती॑ रयी॒णामृ॒तं भ॑र॒त्सुभृ॑तं॒ चार्विन्दु॑: ॥

pavitrébhíḥ pavamā́no nṛ-cákṣā rājā́ devā́nām utá mártyānām | dvitā́ bhuvad rayi-pátī rayīṇā́m ṛtáṃ bharat su-bhṛtáṃ cā́rv índuḥ ||

Purifying himself through the filters, the seer of men becomes king of the gods and of mortals. In a double way he becomes lord of plenitudes; the lovely Indu bears the well-held Truth into us.

प॒वित्रे॑भिः॒ । पव॑मानः । नृ॒ऽचक्षा॑ । राजा॑ । दे॒वाना॑म् । उ॒त । मर्त्या॑नाम् । द्वि॒ता । भु॒व॒त् । र॒यि॒ऽपतिः॑ । र॒यी॒णाम् । ऋ॒तम् । भ॒र॒त् । सुऽभृ॑तम् । चारु॑ । इन्दुः॑ ॥पवित्रेभिः । पवमानः । नृचक्षा । राजा । देवानाम् । उत । मर्त्यानाम् । द्विता । भुवत् । रयिपतिः । रयीणाम् । ऋतम् । भरत् । सुभृतम् । चारु । इन्दुः ॥pavitrebhiḥ | pavamānaḥ | nṛ-cakṣā | rājā | devānām | uta | martyānām | dvitā | bhuvat | rayi-patiḥ | rayīṇām | ṛtam | bharat | su-bhṛtam | cāru | induḥ

पवित्रेभिःwith/through the strainers (purifiers)
पवित्रेभिः:
करण
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक) < पू (धातु, ‘शोधने/पवने’) + -त्र (करणे)
पवमानःbeing purified; flowing (Soma)
पवमानः:
कर्तृ
TypeAdjective/Participle
Rootपू (धातु, ‘शोधने/पवने’) → पवमान (वर्तमानकृदन्त)
नृचक्षाःman-seeing; having men as his gaze (i.e., watching over men)
नृचक्षाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनृ + चक्षस् (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि)
राजाking
राजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
उतand; also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमर्त्य (प्रातिपदिक)
द्विताa second time; again; in twofold manner
द्विता:
TypeIndeclinable
Rootद्विता (अव्यय)
भुवत्became; came to be
भुवत्:
TypeVerb
Rootभू (धातु, ‘सत्तायाम्’) → भूवत् (लुङ्/आर्ष-आदेश; injunctive/aorist-like)
रयिपतीlord of wealth
रयिपती:
कर्तृ (भुवत् इत्यस्य)
TypeNoun (title) / Adjective
Rootरयि + पति (प्रातिपदिक; तत्पुरुष)
रयीणाम्of riches
रयीणाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
ऋतम्ṛta; truth/cosmic order
ऋतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
भरत्bears; brings
भरत्:
TypeVerb
Rootभृ (धातु, ‘भरणे’) → भरत् (वर्तमान/इंजंक्टिव-प्रयोग)
सुभृतम्well-borne; well-supported
सुभृतम्:
कर्म (ऋतम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु- + भृत (कृदन्त/प्रातिपदिक) < भृ ‘to bear’
चारुbeautiful; pleasing
चारु:
कर्तृ (इन्दुः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
इन्दुःthe Soma drop
इन्दुः:
कर्तृ (भरत् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइन्दु (प्रातिपदिक) ‘Soma-drop’