Rig Veda 9.97.22: Mandala 9, Sukta 97, Mantra 22

Sukta 9.97

Rishi: Soma Pavamāna seers

Devata: Soma Pavamāna (with vāk and gāvaḥ as assisting powers)

Chandas: Jagatī (likely; confirm metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

तक्षद्यदी मनसो वेनतो वाग्ज्येष्ठस्य वा धर्मणि क्षोरनीके । आदीमायन्वरमा वावशाना जुष्टं पतिं कलशे गाव इन्दुम् ॥

Transliteration

tákṣad yádī manáso vénato vā́g jyéṣṭhasya vā dhármaṇi kṣór anī́ke | ā́d īm ā́yan váram ā́ vāvaśānā́ juṣṭáṃ pátiṃ kalaśé gā́va índum ||

Translation

When the Word, moved by the desiring mind, fashions him in the law of the supreme, in the shining face of the milk, then the seeking powers come to him, yearning for the boon: the rays (cows) in the vessel take the beloved lord, the Indu, into the jar.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तक्षत्: fashioned, formed
• तक्षत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तक्ष् (धातु)

• यत्: when/that which
• यत्: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ई: indeed, just
• ई: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ई (निपात) / इति-प्रकारः

• मनसः: of the mind
• मनसः: सम्बन्ध (genitive) / अधिकरण-सम्बन्धः
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• वेनतः: of the inspired/seer-like (one)
• वेनतः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वेन (प्रातिपदिक) / वेनत् (वेदिक-रूप)

• वाक्: speech
• वाक्: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)

• ज्येष्ठस्य: of the eldest/foremost
• ज्येष्ठस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: ज्येष्ठ (प्रातिपदिक)

• वा: or
• वा: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• धर्मणि: in the law/ordinance, in the established order
• धर्मणि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक)

• क्षोरनीके: in the bright-faced/razor-edged (place/condition)
• क्षोरनीके: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective
• Root: क्षोरनीक (प्रातिपदिक; वेदिक-समास)

• आत्: then, thereafter
• आत्: (सम्बन्धक)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग) + त् (निपात) → आत्

• ईम्: him/it
• ईम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम) → ईम् (वेदिक-एन्क्लिटिक)

• आयन्: they came/approached
• आयन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-इ

• वरम्: the choice boon / the best
• वरम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक)

• आ: towards, unto
• आ: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वावशाना: desiring, eager
• वावशाना: कर्तृ (विशेषणम्) / सहकर्तृ
• Type: Participle
• Root: वाश्/ववश् (धातु; वेदिक) → वावशान (कृदन्त)

• जुष्टम्: pleasing, welcomed
• जुष्टम्: कर्म-विशेषण
• Type: Participle/Adjective
• Root: जुष् (धातु) → जुष्ट (कृदन्त)

• पतिम्: lord, master
• पतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• कलशे: in the vessel (soma-jar)
• कलशे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)

• गावः: the cows (i.e., milk/streams; also literal cows)
• गावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• इन्दुम्: the Soma-drop, Indu
• इन्दुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)