HomeRig VedaMandala 9Sukta 94Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 9.94

Devata: Soma Pavamāna (as kavi-inspirer)

परि यत्कविः काव्या भरते शूरो न रथो भुवनानि विश्वा । देवेषु यशो मर्ताय भूषन्दक्षाय रायः पुरुभूषु नव्यः ॥

परि॒ यत्क॒विः काव्या॒ भर॑ते॒ शूरो॒ न रथो॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । दे॒वेषु॒ यशो॒ मर्ता॑य॒ भूष॒न्दक्षा॑य रा॒यः पु॑रु॒भूषु॒ नव्य॑: ॥

pári yát kavíḥ kā́vyā bhárate śū́ro ná rátho bhúvanāni víśvā | devéṣu yáśo mártāya bhū́ṣan dákṣāya rāyáḥ puru-bhū́ṣu návyaḥ ||

When the Seer bears his poetic vision all around, like a hero’s chariot traversing all the worlds, he fashions glory among the gods for the mortal; and new, manifold riches of being come for the capable power of right action (dakṣa).

परि॑ । यत् । क॒विः । काव्या॑ । भर॑ते । शूरः॑ । न । रथः॑ । भुव॑नानि । विश्वा॑ । दे॒वेषु॑ । यशः॑ । मर्ता॑य । भूष॑न् । दक्षा॑य । रा॒यः । पु॒रु॒ऽभूषु । नव्यः॑ ॥परि । यत् । कविः । काव्या । भरते । शूरः । न । रथः । भुवनानि । विश्वा । देवेषु । यशः । मर्ताय । भूषन् । दक्षाय । रायः । पुरुभूषु । नव्यः ॥pari | yat | kaviḥ | kāvyā | bharate | śūraḥ | na | rathaḥ | bhuvanāni | viśvā | deveṣu | yaśaḥ | martāya | bhūṣan | dakṣāya | rāyaḥ | puru-bhūṣu | navyaḥ

परिaround, all around
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
यत्that which, what
यत्:
Karma (यत् = ‘that which’ as object of भरते) / सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कविःthe seer, poet (kavi)
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
काव्याpoetic works, hymns
काव्या:
Karma
TypeNoun
Rootकाव्य (प्रातिपदिक)
भरतेbears, brings forth, carries
भरते:
TypeVerb
Root√भृ (भृञ् धारणे/भरणे)
शूरःa hero, valiant one
शूरः:
Kartā (उपमान-कर्तृ) / विशेषण-भाव
TypeNoun
Rootशूर (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
रथःchariot
रथः:
Kartā (उपमान-कर्तृ) / उपमेय-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
भुवनानिworlds, realms
भुवनानि:
Karma
TypeNoun
Rootभुवन (प्रातिपदिक; √भू)
विश्वाall, entire
विश्वा:
Karma (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
यशःglory, fame
यशः:
Karma (भूषन् इत्यस्य) / फल
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
मर्तायfor the mortal
मर्ताय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमर्त (प्रातिपदिक)
भूषन्adorning, making splendid
भूषन्:
Kartā (कविः) का क्रियाविशेषण/विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√भूष् (भूष् अलङ्कारे/शोभने)
दक्षायfor the able one / for Dakṣa (skill, power)
दक्षाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
रायःof wealth, of riches
रायः:
सम्बन्ध (genitive) / हेतु-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय्/रायि (प्रातिपदिक; ‘wealth’)
पुरुभूषुin many splendors / in many abundant forms
पुरुभूषु:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपुरुभूषु (प्रातिपदिक; पुरु- + भूषु)
नव्यःnew, fresh, renewed
नव्यः:
Kartā (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक)