HomeRig VedaMandala 9Sukta 93Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.93

Devata: Soma Pavamāna

सं मातृभिर्न शिशुर्वावशानो वृषा दधन्वे पुरुवारो अद्भिः । मर्यो न योषामभि निष्कृतं यन्त्सं गच्छते कलश उस्रियाभिः ॥

सं मा॒तृभि॒र्न शिशु॑र्वावशा॒नो वृषा॑ दधन्वे पुरु॒वारो॑ अ॒द्भिः । मर्यो॒ न योषा॑म॒भि नि॑ष्कृ॒तं यन्त्सं ग॑च्छते क॒लश॑ उ॒स्रिया॑भिः ॥

sáṃ mātṛ́bhir ná śíśur vāvaśānó vṛ́ṣā dadhanve puru-vā́ro adbhiḥ | máryo ná yóṣām abhí níṣkṛtaṃ yán sáṃ gácchate kalaśá usríyābhiḥ ||

Eager like a child with the mothers, the bull is set in motion with the waters, rich in many coverings. Like a young man toward the maiden, he goes to the prepared place; he comes together in the jar with the shining streams.

सम् । मा॒तृऽभिः॑ । न । शिशुः॑ । वा॒व॒शा॒नः । वृषा॑ । द॒ध॒न्वे॒ । पु॒रु॒ऽवारः॑ । अ॒त्ऽभिः । मर्यः॑ । न । योषा॑म् । अ॒भि । निः॒ऽकृ॒तम् । यन् । सम् । ग॒च्छ॒ते॒ । क॒लशे॑ । उ॒स्रिया॑भिः ॥सम् । मातृभिः । न । शिशुः । वावशानः । वृषा । दधन्वे । पुरुवारः । अत्भिः । मर्यः । न । योषाम् । अभि । निःकृतम् । यन् । सम् । गच्छते । कलशे । उस्रियाभिः ॥sam | mātṛ-bhiḥ | na | śiśuḥ | vāvaśānaḥ | vṛṣā | dadhanve | puru-vāraḥ | at-bhiḥ | maryaḥ | na | yoṣām | abhi | niḥ-kṛtam | yan | sam | gacchate | kalaśe | usriyābhiḥ

सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (upasarga) प्रत्यय/उपसर्ग
मातृभिःwith the mothers
मातृभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
शिशुःa child
शिशुः:
Kartā
TypeNoun
Rootशिशु (प्रातिपदिक)
वावशानःeagerly longing, yearning
वावशानः:
Kartā (विशेषणम्) अथवा क्रियाविशेषणम्
TypeParticiple
Root√वश् (वशँ कान्तौ/इच्छायाम्) → वावशान- (कृदन्त)
वृषाthe bull; the vigorous one
वृषा:
Kartā (सम्बोधन/विशेषण-भावः) अथवा कर्तृ-समनाधिकरण
TypeNoun
Rootवृषन्/वृष (प्रातिपदिक)
दधन्वेspeeds/presses on; rushes
दधन्वे:
Kriyā
TypeVerb
Root√धन्/धन्व् (धन्वँ गत्यर्थे/प्रेरणे; वैदिक) अथवा √धन् (धनँ हिंसायाम्/वेगे) — रूपम्: दधन्वे
पुरुवारःrich in many boons/choices
पुरुवारः:
Kartā (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपुरु-वार (प्रातिपदिक; पुरु ‘many’ + वार ‘choice/boon/protection’)
अद्भिःwith the waters
अद्भिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअप्/अद् (प्रातिपदिक ‘water’) → अद्भिस्
मर्यःa young man, suitor
मर्यः:
Kartā (उपमान-आधार)
TypeNoun
Rootमर्य (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
योषाम्a maiden, young woman
योषाम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोषा (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
निष्कृतम्prepared, set out, made ready
निष्कृतम्:
Karma (विशेषणम्) अथवा कर्म-विशेषण
TypeParticiple
Rootनिष् + √कृ (कृञ् करणे) → निष्कृत (कृदन्त/भूतकृदन्त)
यन्which (that)
यन्:
Karma (सम्बन्धित)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम) → यत्
सम्together
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (upasarga) प्रत्यय/उपसर्ग
गच्छतेgoes, comes together, proceeds
गच्छते:
Kriyā
TypeVerb
Root√गम् (गमॢँ गतौ)
कलशःthe jar, vessel
कलशः:
Kartā
TypeNoun
Rootकलश (प्रातिपदिक)
उस्रियाभिःwith the usriyās (cows / bright rays)
उस्रियाभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootउस्रिया (प्रातिपदिक; ‘reddish/cow-like’; वैदिक: ‘cows’/‘rays’ depending on context)