HomeRig VedaMandala 9Sukta 93Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.93

Devata: Soma Pavamāna (Hari/Indu)

साकमुक्षो मर्जयन्त स्वसारो दश धीरस्य धीतयो धनुत्रीः । हरिः पर्यद्रवज्जाः सूर्यस्य द्रोणं ननक्षे अत्यो न वाजी ॥

सा॒क॒मुक्षो॑ मर्जयन्त॒ स्वसा॑रो॒ दश॒ धीर॑स्य धी॒तयो॒ धनु॑त्रीः । हरि॒: पर्य॑द्रव॒ज्जाः सूर्य॑स्य॒ द्रोणं॑ ननक्षे॒ अत्यो॒ न वा॒जी ॥

sākám ukṣó marjayanta svásāro dáśa dhī́rasya dhītáyo dhánutrīḥ | hárīḥ páry adravat jā́ḥ sū́ryasya dróṇaṃ nanakṣe átyo na vājī́ ||

Together the sisters polish the bull; ten bow-bearing thoughts of the steadfast one. The tawny one runs around—born of the Sun—he reaches the trough like a swift steed, a bringer of plenitude-force.

सा॒क॒म्ऽउक्षः॑ । म॒र्ज॒य॒न्त॒ । स्वसा॑रः । दश॑ । धीर॑स्य । धी॒तयः॑ । धनु॑त्रीः । हरिः॑ । परि॑ । अ॒द्र॒व॒त् । जाः । सूर्य॑स्य । द्रोण॑म् । न॒न॒क्षे॒ । अत्यः॑ । न । वा॒जी ॥साकम्उक्षः । मर्जयन्त । स्वसारः । दश । धीरस्य । धीतयः । धनुत्रीः । हरिः । परि । अद्रवत् । जाः । सूर्यस्य । द्रोणम् । ननक्षे । अत्यः । न । वाजी ॥sākam-ukṣaḥ | marjayanta | svasāraḥ | daśa | dhīrasya | dhītayaḥ | dhanutrīḥ | hariḥ | pari | adravat | jāḥ | sūryasya | droṇam | nanakṣe | atyaḥ | na | vājī

साकम्together, in company
साकम्:
Adhikaraṇa (सहभाव/समवाय-निर्देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसाकम् (अव्यय) < साक (सह-अर्थे)
उक्षःthe bull (Soma as bull)
उक्षः:
Kartā
TypeNoun
Rootउक्षन् (प्रातिपदिक)
मर्जयन्तthey cleansed/purified
मर्जयन्त:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootमृज् (धातु) ‘to cleanse, polish’
स्वसारःthe sisters
स्वसारः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक) ‘sister’
दशten
दश:
Viśeṣaṇa (स्वसारः इत्यस्य) / संख्या-निर्देश
TypeNumeral
Rootदशन्/दश (संख्या)
धीरस्यof the wise one
धीरस्य:
Sambandha (genitive)
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootधीरा (प्रातिपदिक) ‘wise’
धीतयःinspirations, hymns
धीतयः:
Kartā (स्वसारः इत्यस्य अपि व्याख्या/समन्वयः) / apposition
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक) ‘thought, hymn, inspiration’
धनुत्रीःthe धनुत्री-s (arching strainers/implements)
धनुत्रीः:
Karma
TypeNoun / Adjective
Rootधनुत्री (प्रातिपदिक) ‘bow-like/arching; (also) a kind of strainer/implement’
हरिःthe tawny one (Soma)
हरिः:
Kartā
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक) ‘tawny one; Soma/steed’
परिaround, forth, all about
परि:
(क्रियाविशेषण) —
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
अद्रवत्ran, rushed
अद्रवत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootद्रु (धातु) ‘to run’ (उपसर्ग: आ/अ- here as augment in लङ्)
जाःborn (one), offspring
जाः:
Kartā (हरिः इत्यस्य विशेषण/समनाधिकरण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootजा (प्रातिपदिक) ‘born; offspring’
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
द्रोणम्the vat/trough
द्रोणम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण (प्रातिपदिक) ‘trough, vat, wooden vessel’
like, as
:
(उपमान-निर्देश) —
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
ननक्षेhas reached/attained
ननक्षे:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootनश् (धातु) ‘to reach, attain’
अत्यःa steed
अत्यः:
Kartā (उपमान-रूपेण) / simile-subject
TypeNoun
Rootअत्य (प्रातिपदिक) ‘steed, horse’
like
:
(उपमान-निर्देश) —
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
वाजीa racer, swift one
वाजी:
Kartā (उपमान-रूपेण) / simile-apposition
TypeNoun / Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक) ‘prize-winning; swift; racer’