HomeRig VedaMandala 9Sukta 91Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 9.91

Rishi: Rebha Kāśyapa (traditional; hymn-level)
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

स प्रत्नवन्नव्यसे विश्ववार सूक्ताय पथः कृणुहि प्राचः । ये दुःषहासो वनुषा बृहन्तस्ताँस्ते अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥

स प्र॑त्न॒वन्नव्य॑से विश्ववार सू॒क्ताय॑ प॒थः कृ॑णुहि॒ प्राच॑: । ये दु॒:षहा॑सो व॒नुषा॑ बृ॒हन्त॒स्ताँस्ते॑ अश्याम पुरुकृत्पुरुक्षो ॥

sá pratnaván návyase viśvavāra sūktā́ya patháḥ kṛṇuhi prā́caḥ | yé duḥṣáhāso vanúṣā bṛhántas tā́ṃs te aśyāma purukṛt purukṣo ||

As of old, yet for what is ever new, O all-desirable Soma, make for the inspired word the forward paths. Those vast and hard-to-bear resistances that confront us in the struggle—may we reach beyond them by your power, O doer of much, O wide-acting one.

सः । प्र॒त्न॒ऽवत् । नव्य॑से । वि॒श्व॒ऽवा॒र॒ । सु॒ऽउ॒क्ताय॑ । प॒थः । कृ॒णु॒हि॒ । प्राचः॑ । ये । दुः॒ऽसहा॑सः । व॒नुषा॑ । बृ॒हन्तः॑ । तान् । ते॒ । अ॒श्य्चाम॒ । पु॒रु॒ऽकृ॒त् । पु॒रु॒क्षो॒ इति॑ पुरुऽक्षो ॥सः । प्रत्नवत् । नव्यसे । विश्ववार । सुउक्ताय । पथः । कृणुहि । प्राचः । ये । दुःसहासः । वनुषा । बृहन्तः । तान् । ते । अश्य्चाम । पुरुकृत् । पुरुक्षो इति पुरुक्षो ॥saḥ | pratna-vat | navyase | viśva-vāra | su-uktāya | pathaḥ | kṛṇuhi | prācaḥ | ye | duḥ-sahāsaḥ | vanuṣā | bṛhantaḥ | tān | te | aśycāma | puru-kṛt | purukṣo itipuru-kṣo

सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रत्नवत्like the ancient (of old)
प्रत्नवत्:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रत्न (प्रातिपदिक) + -वत्
नव्यसेfor the new (one); for renewal
नव्यसे:
Sampradāna
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootनव्य (प्रातिपदिक)
विश्ववारO all-desired/bringing all boons
विश्ववार:
(Sambodhana)
TypeNoun (vocative epithet)
Rootविश्व-वार (समास; प्रातिपदिक)
सूक्तायfor the hymn
सूक्ताय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootसु-उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
पथःpaths
पथः:
Karma
TypeNoun
Rootपथ् (प्रातिपदिक)
कृणुहिmake; prepare
कृणुहि:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
प्राचःforward; eastward
प्राचः:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्राञ्च्/प्राच् (प्रातिपदिक)
येwho; which
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दुःसहासःhard to withstand
दुःसहासः:
Kartā
TypeAdjective
Rootदुः-सह (प्रातिपदिक; समास) + -अस्
वनुषाwith (their) striving/impulse
वनुषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवनु (प्रातिपदिक) / वनुष् (प्रातिपदिक) (RV: ‘impulse, desire, striving’)
बृहन्तःgreat; lofty
बृहन्तः:
Kartā
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
तान्those
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तेof you; your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अश्यामmay we attain
अश्याम:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (धातु: ‘to reach/attain’)
पुरुकृत्O doer of many deeds
पुरुकृत्:
(Sambodhana)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-कृत् (समास; कृदन्त-प्रातिपदिक: कृत् < कृ)
पुरुक्षोO much-increasing/abundant one
पुरुक्षो:
(Sambodhana)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-क्षु/क्षु (समास; प्रातिपदिक; RV epithet ‘much-increasing/abounding’)