HomeRig VedaMandala 9Sukta 91Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 9.91

Rishi: Rebha Kāśyapa (traditional; hymn-level)
Devata: Soma Pavamāna (with Indra/Sūrya imagery intertwined)
Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

वृषा वृष्णे रोरुवदंशुरस्मै पवमानो रुशदीर्ते पयो गोः । सहस्रमृक्वा पथिभिर्वचोविदध्वस्मभिः सूरो अण्वं वि याति ॥

वृषा॒ वृष्णे॒ रोरु॑वदं॒शुर॑स्मै॒ पव॑मानो॒ रुश॑दीर्ते॒ पयो॒ गोः । स॒हस्र॒मृक्वा॑ प॒थिभि॑र्वचो॒विद॑ध्व॒स्मभि॒: सूरो॒ अण्वं॒ वि या॑ति ॥

vṛ́ṣā vṛ́ṣṇe rórūvad aṃśúr asmai pávamāno rúśad īrte páyo góḥ | sahásram ṛ́kvā pathíbhiḥ vacovíd adhvásmabhiḥ sū́ro aṇvám ví yāti ||

A Bull for the Bull, the roaring ray for him; purified, he rises shining—the milk of the Cow. A thousand-voiced seer, knower of the word, along our paths the Sun moves forth, spreading his subtle course.

वृषा॑ । वृष्णे॑ । रोरु॑वत् । अं॒शुः । अ॒स्मै॒ । पव॑मानः । रुश॑त् । ई॒र्ते॒ । पयः॑ । गोः । स॒हस्र॑म् । ऋक्वा॑ । प॒थिऽभिः॑ । व॒चः॒ऽवित् । अ॒ध्व॒स्मऽभिः॑ । सूरः॑ । अण्व॑म् । वि । या॒ति॒ ॥वृषा । वृष्णे । रोरुवत् । अंशुः । अस्मै । पवमानः । रुशत् । ईर्ते । पयः । गोः । सहस्रम् । ऋक्वा । पथिभिः । वचःवित् । अध्वस्मभिः । सूरः । अण्वम् । वि । याति ॥vṛṣā | vṛṣṇe | roruvat | aṃśuḥ | asmai | pavamānaḥ | ruśat | īrte | payaḥ | goḥ | sahasram | ṛkvā | pathi-bhiḥ | vacaḥ-vit | adhvasma-bhiḥ | sūraḥ | aṇvam | vi | yāti

वृषाthe bull (vigorous one)
वृषा:
Kartā
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक) < √वृष् (वर्षणे/सेचने)
वृष्णेfor the bull / to the strong one
वृष्णे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
रोरुवत्roars, resounds
रोरुवत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√रु (शब्दे) (intensive: रो-रु-)
अंशुःthe Soma-stalk / ray
अंशुः:
Kartā
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पवमानःbeing purified (Soma)
पवमानः:
Kartā
TypeParticiple
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √पू (पवने/शोधने)
रुशदीर्तेmoves/streams forth shining
रुशदीर्ते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√ईर् (गत्यर्थे/प्रेरणे) with preverb रुशद्- (as adverbial qualifier ‘shining’)
पयःmilk; sap; (Soma-)juice
पयः:
Karma
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
गोःof the cow
गोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Karma
TypeNumeral
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
ऋक्वाthe singer of ṛc-verses
ऋक्वा:
Kartā
TypeNoun
Rootऋक्वन् (प्रातिपदिक)
पथिभिःby/with paths
पथिभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपथि (प्रातिपदिक; ‘path’)
वचोविद्knower/finder of speech (hymns)
वचोविद्:
Kartā
TypeAdjective/Noun
Rootवचस् + √विद् (ज्ञाने) (समास: वचो-विद्)
अध्वthe course/road
अध्व:
Karma
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
अस्मभिःby us / with us
अस्मभिः:
Karaṇa
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूरःthe sun; the shining one
सूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
अण्वम्the narrow (track); the subtle course
अण्वम्:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootअण्व (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
यातिgoes, moves
याति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√या (गत्यर्थे)