HomeRig VedaMandala 9Sukta 90Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.90

Devata: Soma Pavamāna

अभि त्रिपृष्ठं वृषणं वयोधामाङ्गूषाणामवावशन्त वाणीः । वना वसानो वरुणो न सिन्धून्वि रत्नधा दयते वार्याणि ॥

अ॒भि त्रि॑पृ॒ष्ठं वृष॑णं वयो॒धामा॑ङ्गू॒षाणा॑मवावशन्त॒ वाणी॑: । वना॒ वसा॑नो॒ वरु॑णो॒ न सिन्धू॒न्वि र॑त्न॒धा द॑यते॒ वार्या॑णि ॥

abhí trí-pṛṣṭhaṃ vṛ́ṣaṇaṃ vayó-dhāmāṅgūṣā́ṇām avāvaśanta vā́ṇīḥ | vánā vásāno váruṇo ná síndhūn ví ratna-dhā́ dayate vā́ryāṇi ||

Toward the three-backed Bull, the home of life-breath, the uttering voices of the singers cry out. Wearing the woods, like Varuṇa he moves among the rivers; as a holder of treasures he distributes the choicest boons.

अ॒भि । त्रि॒ऽपृ॒ष्ठम् । वृष॑णम् । व॒यः॒ऽधाम् । आ॒ङ्गू॒षाणा॑म् । अ॒वा॒व॒श॒न्त॒ । वाणीः॑ । वना॑ । वसा॑नः । वरु॑णः । न । सिन्धू॑न् । वि । र॒त्न॒ऽधाः । द॒य॒ते॒ । वार्या॑णि ॥अभि । त्रिपृष्ठम् । वृषणम् । वयःधाम् । आङ्गूषाणाम् । अवावशन्त । वाणीः । वना । वसानः । वरुणः । न । सिन्धून् । वि । रत्नधाः । दयते । वार्याणि ॥abhi | tri-pṛṣṭham | vṛṣaṇam | vayaḥ-dhām | āṅgūṣāṇām | avāvaśanta | vāṇīḥ | vanā | vasānaḥ | varuṇaḥ | na | sindhūn | vi | ratna-dhāḥ | dayate | vāryāṇi

अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग)
त्रिपृष्ठम्three-backed / having three ridges
त्रिपृष्ठम्:
Karma
TypeAdjective
Rootत्रिपृष्ठ (प्रातिपदिक; त्रि + पृष्ठ)
वृषणम्the bull; the vigorous one (Soma)
वृषणम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootवृषण (प्रातिपदिक)
वयोधामhaving the abode of strength/vitality
वयोधाम:
Karma
TypeNoun (epithet)
Rootवयोधामन् (प्रातिपदिक; वयस् + धामन्)
अङ्गूषाणाम्of the hymns/chantings
अङ्गूषाणाम्:
TypeNoun
Rootअङ्गूषा (प्रातिपदिक)
अवावशन्तthey made (him) eager / they gladdened, they caused to desire
अवावशन्त:
Kriyā
TypeVerb
Root√वश् (वशँ कान्तौ/वशे) + अव (उपसर्ग); वैदिक पुनरुक्त-आओरिस्ट/इम्पर्फेक्ट
वाणीःvoices, utterances (songs)
वाणीः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
वनाwoods; (figuratively) forest-like (streams/places)
वना:
Karma
TypeNoun
Rootवन (प्रातिपदिक)
वसानःclothing himself; wearing
वसानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√वस् (वस् आच्छादने) → वसान (वर्तमान कृदन्त)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā (उपमान/उपमेय-सम्बन्धे)
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
सिन्धून्rivers, streams
सिन्धून्:
Karma
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
विapart, forth, widely
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
रत्नधाtreasure-bestowing; placing treasures
रत्नधा:
TypeIndeclinable (adverbial epithet)
Rootरत्नधा (अव्ययीभाव/कृदन्त-निपात; रत्न + √धा ‘to place’ → ‘placing treasures’)
दयतेhe gives, he apportions
दयते:
Kriyā
TypeVerb
Root√दा/√दय् (वैदिक: √दा ‘to give’/‘to apportion’; रूप: दयते)
वार्याणिdesirable gifts/boons
वार्याणि:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootवार्य (प्रातिपदिक; √वृ ‘to choose’ → ‘choice, desirable’)