Mantra 4
Sukta 9.9
Devata: Soma (Pavamāna)
Samhita Patha (Devanagari)
स सप्त धीतिभिर्हितो नद्यो अजिन्वदद्रुहः । या एकमक्षि वावृधुः ॥
Samhita Patha (IAST)
स स॒प्त धी॒तिभि॑र्हि॒तो न॒द्यो॑ अजिन्वद॒द्रुह॑: । या एक॒मक्षि॑ वावृ॒धुः ॥
Transliteration
sá saptá dhītíbhir hitó nádyo ajinvad adrúhaḥ | yā́ ékam ákṣi vāvṛdhuḥ ||
Translation
He, set in motion by seven inspirations, impels the rivers that do not betray the Truth—those that enlarge the one Eye of vision.
Padapatha (Word Analysis)
सः । स॒प्त । धी॒तिऽभिः॑ । हि॒तः । न॒द्यः॑ । अ॒जि॒न्व॒त् । अ॒द्रुहः॑ । याः । एक॑म् । अक्षि॑ । व॒वृ॒धुः ॥सः । सप्त । धीतिभिः । हितः । नद्यः । अजिन्वत् । अद्रुहः । याः । एकम् । अक्षि । ववृधुः ॥saḥ | sapta | dhīti-bhiḥ | hitaḥ | nadyaḥ | ajinvat | adruhaḥ | yāḥ | ekam | akṣi | vavṛdhuḥ
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सप्तseven
सप्त:
—
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तन् (संख्या-प्रातिपदिक)
धीतिभिःwith (his) thoughts/insights/hymnic inspirations
धीतिभिः:
करण
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक; √धी/√ध्यै ‘to think, to meditate’ से)
हितःset in motion / impelled / established
हितः:
कर्तृ (कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootहित (कृदन्त; √धा ‘to place’ → धित/हित ‘placed, set, impelled’)
नद्यःrivers
नद्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
अजिन्वत्impelled / set (them) in motion
अजिन्वत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√जिव्/√जिन् (Vedic) ‘to set in motion, impel, quicken’
अद्रुहःnon-hostile / unharming
अद्रुहः:
कर्तृ (कर्तृपदस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअद्रुह् (प्रातिपदिक; a- + द्रुह् ‘injuring, hostile’)
याःwhich (rivers)
याः:
कर्तृ
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एकम्one
एकम्:
कर्म (वावृधुः इत्यस्य)
TypeNumeral/Adjective
Rootएक (संख्या-प्रातिपदिक)
अक्षिeye (single eye)
अक्षि:
कर्म
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
वावृधुःthey have made grow / they strengthened
वावृधुः:
क्रिया
TypeVerb
Root√वृध् ‘to grow, increase, strengthen’