HomeRig VedaMandala 9Sukta 89Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 9.89

Devata: Soma Pavamāna (with explicit orientation to Indra’s indriya)

विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्या विश्वा उत क्षितयो हस्ते अस्य । असत्त उत्सो गृणते नियुत्वान्मध्वो अंशुः पवत इन्द्रियाय ॥

वि॒ष्ट॒म्भो दि॒वो ध॒रुण॑: पृथि॒व्या विश्वा॑ उ॒त क्षि॒तयो॒ हस्ते॑ अस्य । अस॑त्त॒ उत्सो॑ गृण॒ते नि॒युत्वा॒न्मध्वो॑ अं॒शुः प॑वत इन्द्रि॒याय॑ ॥

viṣṭámbho divó dharúṇaḥ pṛthivyā́ víśvā uta kṣitáyo háste asyá | ásat te útsó gṛṇaté niyútvān mádhvo aṃśúḥ pavate indriyā́ya ||

He is the prop of heaven, the support of earth; all the settled worlds are in his hand. Thy fountain is set for the singer, yoked with forces; the honeyed ray streams for Indra’s power—towards victorious mastery.

वि॒ष्ट॒म्भः । दि॒वः । ध॒रुणः॑ । पृ॒थि॒व्याः । विश्वाः॑ । उ॒त । क्षि॒तयः॑ । हस्ते॑ । अ॒स्य॒ । अस॑त् ते॒ । उत्सः॑ । गृ॒ण॒ते । नि॒युत्वा॑न् । मध्वः॑ । अं॒शुः । प॒व॒त्चे । इ॒न्द्रि॒याय॑ ॥विष्टम्भः । दिवः । धरुणः । पृथिव्याः । विश्वाः । उत । क्षितयः । हस्ते । अस्य । असत् ते । उत्सः । गृणते । नियुत्वान् । मध्वः । अंशुः । पवत्चे । इन्द्रियाय ॥viṣṭambhaḥ | divaḥ | dharuṇaḥ | pṛthivyāḥ | viśvāḥ | uta | kṣitayaḥ | haste | asya | asat | te | utsaḥ | gṛṇate | niyutvān | madhvaḥ | aṃśuḥ | pavate | indriyāya

विष्टम्भःsupport, prop
विष्टम्भः:
Kartā
TypeNoun
Rootवि-√स्तम्भ् (स्तम्भ्) / प्रातिपदिक: विष्टम्भ
दिवःof heaven/sky
दिवः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootदिव् (द्यौः) / प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ
धरुणःholder, supporter
धरुणः:
Kartā (apposition)
TypeNoun
Root√धृ (धारणे) → प्रातिपदिक: धरुण
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: पृथिवी
विश्वाःall
विश्वाः:
Kartā (with क्षितयः)
TypeAdjective
Rootप्रातिपदिक: विश्व
उतand, also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत
क्षितयःdwellings/peoples; settlements
क्षितयः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: क्षिति
हस्तेin (his) hand
हस्ते:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: हस्त
अस्यof him/its
अस्य:
Sambandha (Genitive)
TypePronoun
Rootसर्वनाम-प्रातिपदिक: इदम् (एतद्-समूह)
असत्there arose; came to be
असत्:
TypeVerb
Root√अस् (भू)
उत्सःspring, source
उत्सः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: उत्स
गृणतेfor the singer who praises
गृणते:
Sampradāna (recipient; ‘for the praiser’)
TypeVerb
Root√गॄ/√गृ (स्तुतौ) → गृण्
नियुत्वान्yoked/attended with teams (niyuts)
नियुत्वान्:
Kartā (qualifier of अंशुः)
TypeAdjective
Rootप्रातिपदिक: नियुत्वन्त् (नियुत् + वन्त्)
मध्वःof sweetness; of honey/soma-juice
मध्वः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: मधु
अंशुःray; Soma-stalk/stream
अंशुः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: अंशु
पवतेpurifies itself; flows (as purified Soma)
पवते:
TypeVerb
Root√पू (पवने/शोधने) → पवते
इन्द्रियायfor Indra’s power; for (the sake of) Indra-strength
इन्द्रियाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रातिपदिक: इन्द्रिय