HomeRig VedaMandala 9Sukta 82Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 9.82

Rishi: Ascribed in the Soma Pavamāna corpus to seers of the Pavāmāna tradition (exact rishi for 9.82 uncertain in this excerpt).
Devata: Soma Pavāmāna with supporting cosmic powers (Parjanya, Waters) as functional imagery.
Chandas: Likely Triṣṭubh (verify against full hymn).

पर्जन्यः पिता महिषस्य पर्णिनो नाभा पृथिव्या गिरिषु क्षयं दधे । स्वसार आपो अभि गा उतासरन्त्सं ग्रावभिर्नसते वीते अध्वरे ॥

प॒र्जन्य॑: पि॒ता म॑हि॒षस्य॑ प॒र्णिनो॒ नाभा॑ पृथि॒व्या गि॒रिषु॒ क्षयं॑ दधे । स्वसा॑र॒ आपो॑ अ॒भि गा उ॒तास॑र॒न्त्सं ग्राव॑भिर्नसते वी॒ते अ॑ध्व॒रे ॥

parjányāḥ pitā mahiṣásya párṇino nā́bhā pṛthivyā́ gíriṣu kṣáyaṃ dadhé | svásāra ā́po abhí gā́ utā́sarant sáṃ grā́vabhir nasate vīté adhvaré ||

Parjanya, as a father, establishes a dwelling for the mighty one at Earth’s navel, among the heights; and the sister Waters stream toward the rays/cows of light. With the pressing stones they come together in the well-spread sacrifice—powers converging so the delight may be born and made ready.

प॒र्जन्यः॑ । पि॒ता । म॒हि॒षस्य॑ । प॒र्णिनः॑ । नाभा॑ । पृ॒थि॒व्याः । गि॒रिषु॑ । क्षय॑म् । द॒धे॒ । स्वसा॑रः । आपः॑ । अ॒भि । गाः । उ॒त । अ॒स॒र॒न् । सम् । ग्राव॑ऽभिः । न॒स॒ते॒ । वी॒ते । अ॒ध्व॒रे ॥पर्जन्यः । पिता । महिषस्य । पर्णिनः । नाभा । पृथिव्याः । गिरिषु । क्षयम् । दधे । स्वसारः । आपः । अभि । गाः । उत । असरन् । सम् । ग्रावभिः । नसते । वीते । अध्वरे ॥parjanyaḥ | pitā | mahiṣasya | parṇinaḥ | nābhā | pṛthivyāḥ | giriṣu | kṣayam | dadhe | svasāraḥ | āpaḥ | abhi | gāḥ | uta | asaran | sam | grāva-bhiḥ | nasate | vīte | adhvare

पर्जन्यःParjanya (rain-god)
पर्जन्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपर्जन्य (प्रातिपदिक)
पिताfather
पिता:
कर्तृ (समानााधिकरणम् पर्जन्यः) / विशेषणवत्
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
महिषस्यof the bull/buffalo (mighty one)
महिषस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
पर्णिनःleafy, having foliage
पर्णिनः:
सम्बन्ध (महिषस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootपर्णिन् (प्रातिपदिक)
नाभाwith/through the navel; from the hub
नाभा:
करण
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
गिरिषुon/in the mountains
गिरिषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootगिरि (प्रातिपदिक)
क्षयम्a dwelling, abode
क्षयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
दधेhas placed/established
दधे:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootधा (धातु)
स्वसारःsisters
स्वसारः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
आपःthe waters
आपः:
कर्तृ (स्वसारः इति समानााधिकरणम्)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
(उपपद-सम्बन्धः; गमनदिशा)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गाःcows
गाः:
कर्म
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
उतand, also
उत:
(समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
असरन्त्flowed/ran
असरन्त्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसृ (धातु)
सम्together, completely
सम्:
(उपसर्गः)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
ग्रावभिःwith pressing-stones
ग्रावभिः:
करण
TypeNoun
Rootग्रावन् (प्रातिपदिक)
नसतेthe two approach/come near
नसते:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootनस्/नश् (धातु; वैदिक) / नस् (प्रातिपदिक-आख्यात)
वीतेin the sought/desired (rite) / in the chosen
वीते:
अधिकरण (विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootवीत (कृदन्त; √वा/वी ‘to weave/strive’ > ‘invited/desired’ वैदिक प्रयोगः)
अध्वरेin the sacrifice
अध्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)