HomeRig VedaMandala 9Sukta 77Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.77

Devata: Soma Pavamāna

स पूर्व्यः पवते यं दिवस्परि श्येनो मथायदिषितस्तिरो रजः । स मध्व आ युवते वेविजान इत्कृशानोरस्तुर्मनसाह बिभ्युषा ॥

स पू॒र्व्यः प॑वते॒ यं दि॒वस्परि॑ श्ये॒नो म॑था॒यदि॑षि॒तस्ति॒रो रज॑: । स मध्व॒ आ यु॑वते॒ वेवि॑जान॒ इत्कृ॒शानो॒रस्तु॒र्मन॒साह॑ बि॒भ्युषा॑ ॥

sá pū́rvyaḥ pavate yáṃ divás pári śyénō mathā́yad iṣitás tiró rájaḥ | sá mádhva ā́ yuvate vévijāna ít kṛśā́nōr ástuḥ mánasā́ha bíbhyuṣā ||

That ancient one purifies and streams—he whom the falcon brought from beyond, from the heaven across the mid-region. He hastens with honeyed delight, quivering with power; even from the archer (Kṛśānu), from his bow, he was feared in mind.

सः । पू॒र्व्यः । प॒व॒ते॒ । यम् । दि॒वः । परि॑ । श्ये॒नः । म॒था॒यत् । इ॒षि॒तः । ति॒रः । रजः॑ । सः । मध्वः॑ । आ । यु॒व॒ते॒ । वेवि॑जानः । इत् । कृ॒शानोः । अस्तुः॑ । मन॑सा । अह॑ । बि॒भ्युषा॑ ॥सः । पूर्व्यः । पवते । यम् । दिवः । परि । श्येनः । मथायत् । इषितः । तिरः । रजः । सः । मध्वः । आ । युवते । वेविजानः । इत् । कृशानोः । अस्तुः । मनसा । अह । बिभ्युषा ॥saḥ | pūrvyaḥ | pavate | yam | divaḥ | pari | śyenaḥ | mathāyat | iṣitaḥ | tiraḥ | rajaḥ | saḥ | madhvaḥ | ā | yuvate | vevijānaḥ | it | kṛśānoḥ | astuḥ | manasā | aha | bibhyuṣā

सःhe (that one, Soma)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूर्व्यःancient, primeval
पूर्व्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपूर्व्य- (पूर्व + यत्/य प्रत्यय; विशेषण-प्रातिपदिक)
पवतेpurifies/flows (as purified Soma)
पवते:
Kartā
TypeVerb
Root√पू (पूञ् पवने) / √पु (पवते इति आत्मनेपदम्)
यम्whom
यम्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दिवःof heaven, from heaven
दिवः:
Apādāna
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ- (प्रातिपदिक)
परिaround, from around/over
परि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
श्येनःthe falcon (mythic bird)
श्येनः:
Kartā
TypeNoun
Rootश्येन- (प्रातिपदिक)
मथायतिchurns, agitates, brings forth by churning
मथायति:
Kartā
TypeVerb
Root√मथ् (मथँ विलोडने/मन्थने) + णिच्
इषितःimpelled, urged on
इषितः:
Kartā
TypeParticiple
Root√इष् (इषँ गतौ/प्रेरणे) → इषित (कृदन्त, क्त)
तिरःacross, beyond
तिरः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय/उपपद)
रजःthe mist/space/dust (the airy region)
रजः:
Karma
TypeNoun
Rootरजस्- (प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मध्वःof sweetness/honey (of Soma’s sweetness)
मध्वः:
Apādāna
TypeNoun
Rootमधु- (प्रातिपदिक)
towards, unto
:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
युवतेjoins/attaches himself, hastens toward
युवते:
Kartā
TypeVerb
Root√यु (युजँ मिश्रणे/यु गतौ; युवते आत्मनेपदम्) / युव् (युवते)
वेविजानःtrembling/quickly moving, in eager motion
वेविजानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√विज्/√विज् (विजँ पृथग्भावे/वेग) → वेविजान (कृदन्त, शानच्; पुनरुक्त-प्रत्यययुक्तः)
इत्indeed, just
इत्:
(particle)
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात/अव्यय; emphatic particle)
कृशानोर्of the blazing one (Agni/flame)
कृशानोर्:
Apādāna
TypeNoun
Rootकृशानु- (प्रातिपदिक; अग्नि/ज्वाला-नाम)
अस्तुःof the dwelling/house
अस्तुः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअस्तु- (प्रातिपदिक; ‘home/abode’)
मनसाwith the mind
मनसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमनस्- (प्रातिपदिक)
अहindeed, surely
अह:
(particle)
TypeIndeclinable
Rootअह (निपात/अव्यय; expletive/emphatic)
बिभ्युषाwith one who is afraid / by (his) fear
बिभ्युषा:
Karaṇa
TypeParticiple
Root√भी (भीञ् भये) → बिभ्युष् (कृदन्त, उष्/उषन्-प्रत्यय; ‘fearing’)