HomeRig VedaMandala 9Sukta 77Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.77

Devata: Soma Pavamāna (as Indra’s vajra-form)

एष प्र कोशे मधुमाँ अचिक्रददिन्द्रस्य वज्रो वपुषो वपुष्टरः । अभीमृतस्य सुदुघा घृतश्चुतो वाश्रा अर्षन्ति पयसेव धेनवः ॥

ए॒ष प्र कोशे॒ मधु॑माँ अचिक्रद॒दिन्द्र॑स्य॒ वज्रो॒ वपु॑षो॒ वपु॑ष्टरः । अ॒भीमृ॒तस्य॑ सु॒दुघा॑ घृत॒श्चुतो॑ वा॒श्रा अ॑र्षन्ति॒ पय॑सेव धे॒नव॑: ॥

eṣá prá kóśe mádhumān acikradad índrasya vájro vápuṣo vápuṣṭaraḥ | abhī́m ṛtásya su-dúghā ghṛtá-ścuto vāśrā́ arṣanti páyasā-iva dhenávaḥ ||

This one cries aloud in the vessel, full of honeyed delight—Indra’s thunderbolt, more radiant than radiance. Towards him the well-milking streams of the Truth, dripping with clarified richness, flow like lowing cows with their milk.

ए॒षः । प्र । कोशे॑ । मधु॑ऽमान् । अ॒चि॒क्र॒द॒त् । इन्द्र॑स्य । वज्रः॑ । वपु॑षः । वपुः॑ऽतरः । अ॒भि । ई॒म् । ऋ॒तस्य॑ । सु॒ऽदुघाः॑ । घृ॒त॒ऽश्चुतः॑ । वा॒श्राः । अ॒र्ष॒न्ति॒ । पय॑साऽइव । धे॒नवः॑ ॥एषः । प्र । कोशे । मधुमान् । अचिक्रदत् । इन्द्रस्य । वज्रः । वपुषः । वपुःतरः । अभि । ईम् । ऋतस्य । सुदुघाः । घृतश्चुतः । वाश्राः । अर्षन्ति । पयसाइव । धेनवः ॥eṣaḥ | pra | kośe | madhu-mān | acikradat | indrasya | vajraḥ | vapuṣaḥ | vapuḥ-taraḥ | abhi | īm | ṛtasya | su-dughāḥ | ghṛta-ścutaḥ | vāśrāḥ | arṣanti | payasā-iva | dhenavaḥ

एषःthis (one)
एषः:
Kartā
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
कोशेin the vessel/cask (container)
कोशे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootकोश (प्रातिपदिक)
मधुमान्honeyed, sweet (full of mead)
मधुमान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
अचिक्रदत्cried out, resounded
अचिक्रदत्:
Kartā
TypeVerb
Rootक्रद् (धातु) + अ (अग्म) + चि (पुनरुक्ति/तीव्रता)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootवज्र (प्रातिपदिक)
वपुषःof beauty/form
वपुषः:
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
वपुष्टरःmore beautiful, most comely
वपुष्टरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवपुष्टरा (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-प्रत्यय -तर) ← वपुस्
अभीtowards, upon
अभी:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/निपात)
अमृतस्यof immortality/nectar
अमृतस्य:
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
सुदुघाःwell-milking (cows), yielding richly
सुदुघाः:
Kartā
TypeAdjective (substantivized) / Noun
Rootसु-दुघा (प्रातिपदिक; सु + √दुह् ‘to milk’)
घृतश्चुतःdripping ghee
घृतश्चुतः:
Kartā
TypeAdjective (past participial)
Rootघृत-श्चुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; घृत + √च्युत्/√श्च्युत् ‘to drip, flow’)
वाश्राःstreams (gushing flows)
वाश्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootवाश्रा (प्रातिपदिक)
अर्षन्तिthey flow, rush
अर्षन्ति:
Kriyā
TypeVerb
Rootऋष्/अर्ष् (धातु ‘to flow, rush’)
पयसाwith milk
पयसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपयस् (प्रातिपदिक)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
धेनवःcows
धेनवः:
Kartā
TypeNoun
Rootधेनु (प्रातिपदिक)