HomeRig VedaMandala 9Sukta 74Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 9.74

Rishi: Soma-pavamāna seer tradition (Mandala 9); specific attribution varies
Devata: Soma Pavamāna (as streams/waters of Soma)
Chandas: Jagatī (probable)

सहस्रधारेऽव ता असश्चतस्तृतीये सन्तु रजसि प्रजावतीः । चतस्रो नाभो निहिता अवो दिवो हविर्भरन्त्यमृतं घृतश्चुतः ॥

स॒हस्र॑धा॒रेऽव॒ ता अ॑स॒श्चत॑स्तृ॒तीये॑ सन्तु॒ रज॑सि प्र॒जाव॑तीः । चत॑स्रो॒ नाभो॒ निहि॑ता अ॒वो दि॒वो ह॒विर्भ॑रन्त्य॒मृतं॑ घृत॒श्चुत॑: ॥

sahasrá-dhāre ’vá tā́ḥ asaścátaḥ tṛtī́ye santu rájasi prajā́vatīḥ | cátasro nā́bho níhitā ávo divó havírbharanty amṛ́taṃ ghṛta-ścútaḥ ||

Down from the thousand-streamed source they have flowed unbroken; may they be in the third realm, rich in progeny. Four are the navels set as the supports of heaven; they bring the offering—immortal, dripping with clarified light.

स॒हस्र॑ऽधारे । अव॑ । ताः । अ॒स॒श्चतः॑ । तृ॒तीये॑ । स॒न्तु॒ । रज॑सि । प्र॒जाऽव॑तीः । चत॑स्रः । नाभः॑ । निऽहि॑ताः । अ॒वः । दि॒वः । ह॒विः । भ॒र॒न्ति॒ । अ॒मृत॑म् । घृ॒त॒ऽश्चुतः॑ ॥सहस्रधारे । अव । ताः । असश्चतः । तृतीये । सन्तु । रजसि । प्रजावतीः । चतस्रः । नाभः । निहिताः । अवः । दिवः । हविः । भरन्ति । अमृतम् । घृतश्चुतः ॥sahasra-dhāre | ava | tāḥ | asaścataḥ | tṛtīye | santu | rajasi | prajāvatīḥ | catasraḥ | nābhaḥ | ni-hitāḥ | avaḥ | divaḥ | haviḥ | bharanti | amṛtam | ghṛta-ścutaḥ

सहस्रधारेhaving a thousand streams
सहस्रधारे:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तृपदस्य) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
TypeAdjective
Rootसहस्र-धार (प्रातिपदिक; सहस्र + धार) / धार-
अवdown, forth
अव:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअव (उपसर्ग/निपात) / अव-
ताःthose (f.)
ताः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / तद्
असश्चतःhave flowed / have streamed
असश्चतः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसस्/सृ (धातु: सस्/सृ = सरति/ससर्ति ‘to flow, move’)
तृतीयेin the third
तृतीये:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootतृतीय (क्रमवाचक-प्रातिपदिक) / तृतीय-
सन्तुlet them be
सन्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु: अस् ‘to be’)
रजसिin the region/space (rajas)
रजसि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक) / रजस्
प्रजावतीःrich in offspring/creatures
प्रजावतीः:
Kartā (विशेषणरूपेण) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
TypeAdjective
Rootप्रजा-वती (प्रातिपदिक; प्रजा + वत्) / वत्
चतस्रःfour (f.)
चतस्रः:
Kartā
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्यावाचक-प्रातिपदिक) / चतुर्
नाभःthe navel/central hub
नाभः:
Adhikaraṇa (स्थानीय-केन्द्रार्थे ‘at the navel/centre’)
TypeNoun
Rootनाभि/नाभ (प्रातिपदिक) / नाभि-
निहिताःplaced, set down
निहिताः:
Kartā (विशेषणरूपेण चतस्रः इत्यस्य) अथवा कर्मणि-भावः
TypeParticiple
Rootनि-धा (धातु: धा ‘to place’ + उपसर्ग नि) / धा
अवःhelp, protection
अवः:
Karma (भरन्ति इत्यस्य) अथवा साध्य-सम्बन्धः
TypeNoun
Rootअवस् (प्रातिपदिक) / अवस्
दिवःof heaven
दिवः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक) / दिव्
हविःoblation
हविः:
Karma
TypeNoun
Rootहविस् (प्रातिपदिक) / हविस्
भरन्तिthey bring/bear
भरन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootभृ (धातु: भृ ‘to bear, bring’)
अमृतम्immortal (nectar), deathless
अमृतम्:
Karma (भरन्ति इत्यस्य; हविः इत्यस्य विशेषणम्) अथवा विशेष्य-सम्बन्धः
TypeNoun/Adjective
Rootअ-मृत (प्रातिपदिक; न + मृत) / मृत
घृतश्चुतःdripping with ghee
घृतश्चुतः:
Karma (विशेषणरूपेण) अथवा Kartā-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootघृत-श्चुत (प्रातिपदिक; घृत + श्चुत < √च्युत/च्यु ‘to drip, flow’) / च्यु