HomeRig VedaMandala 9Sukta 74Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 9.74

Rishi: Soma-pavamāna seer tradition (Mandala 9); specific attribution varies by Anukramaṇī
Devata: Soma Pavamāna (as aṃśu, the ray)
Chandas: Jagatī (probable)

अरावीदंशुः सचमान ऊर्मिणा देवाव्यं मनुषे पिन्वति त्वचम् । दधाति गर्भमदितेरुपस्थ आ येन तोकं च तनयं च धामहे ॥

अरा॑वीदं॒शुः सच॑मान ऊ॒र्मिणा॑ देवा॒व्यं१॒॑ मनु॑षे पिन्वति॒ त्वच॑म् । दधा॑ति॒ गर्भ॒मदि॑तेरु॒पस्थ॒ आ येन॑ तो॒कं च॒ तन॑यं च॒ धाम॑हे ॥

arā́vīd aṃśúḥ sácamāna ūrmíṇā devāvyàṃ mánuṣe pinvati tvácam | dádhāti gárbham áditeḥ upástha ā́ yéna tokáṃ ca tánayaṃ ca dhā́mahe ||

The ray has roared, moving with the wave; it swells for man the god-seeking skin (the outer nature). It places the embryo in the lap of Aditi—by which we may hold the child and the offspring, a founded home in the Infinite.

अरा॑वीत् । अं॒शुः । सच॑मानः । ऊ॒र्मिणा॑ । दे॒व॒ऽअ॒व्य॑म् । मनु॑षे । पि॒न्व॒ति॒ । त्वच॑म् । दधा॑ति । गर्भ॑म् । अदि॑तेः । उ॒पऽस्थे॑ । आ । येन॑ । तो॒कम् । च॒ । तन॑यम् । च॒ । धाम॑हे ॥अरावीत् । अंशुः । सचमानः । ऊर्मिणा । देवअव्यम् । मनुषे । पिन्वति । त्वचम् । दधाति । गर्भम् । अदितेः । उपस्थे । आ । येन । तोकम् । च । तनयम् । च । धामहे ॥arāvīt | aṃśuḥ | sacamānaḥ | ūrmiṇā | deva-avyam | manuṣe | pinvati | tvacam | dadhāti | garbham | aditeḥ | upa-sthe | ā | yena | tokam | ca | tanayam | ca | dhāmahe

अरा॑वीत्has roared/sounded forth
अरा॑वीत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootरु (धातु) / √रु (रवणे/स्तवने) with preverb आ-
अं॒शुःthe Soma-ray / Soma (as ‘the beam’)
अं॒शुः:
Kartā
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिक)
सच॑मानःaccompanying / moving together
सच॑मानः:
Kartā (विशेषण)
TypeParticiple (Adjective)
Root√सच् (समवाये/अनुगमने) ; क्त/शानच्-प्रत्यय (शानच्) वर्तमान कृदन्त
ऊ॒र्मिणा॑with a wave / surge
ऊ॒र्मिणा॑:
Karaṇa
TypeNoun
Rootऊर्मि (प्रातिपदिक)
देवा॒व्यम्divine, godly
देवा॒व्यम्:
Karma (विशेष्य: त्वचम्)
TypeAdjective
Rootदेवाव्य (प्रातिपदिक) (< देव + अव्य/अव्य- ‘belonging to the gods, divine’)
मनु॑षेfor the man / for Manu’s descendant (human)
मनु॑षे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
पिन्वतिmakes swell / invigorates
पिन्वति:
Kriyā
TypeVerb
Root√पिव्/√पिन् (प्रीणने/वर्धने) (Vedic: पिन्वति)
त्वच॑म्skin; (outer) covering
त्वच॑म्:
Karma
TypeNoun
Rootत्वच् (प्रातिपदिक)
दधा॑तिplaces / sets
दधा॑ति:
Kriyā
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने)
गर्भ॑म्embryo; seed; germ
गर्भ॑म्:
Karma
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक)
अदि॑तेःof Aditi
अदि॑तेः:
Sambandha (genitive relation)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
उ॒पस्थे॑in the lap / in the bosom
उ॒पस्थे॑:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउपस्थ (प्रातिपदिक)
to, toward; so that
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
येन॑by which
येन॑:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तो॒कम्offspring; child
तो॒कम्:
Karma (of धामहे)
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
तन॑यम्son; progeny
तन॑यम्:
Karma (of धामहे)
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
धाम॑हेwe establish / we obtain / we set up
धाम॑हे:
Kriyā
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) ; Vedic middle ‘धामहे’