HomeRig VedaMandala 9Sukta 72Mantra 7
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 7

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

नाभा पृथिव्या धरुणो महो दिवोऽपामूर्मौ सिन्धुष्वन्तरुक्षितः । इन्द्रस्य वज्रो वृषभो विभूवसुः सोमो हृदे पवते चारु मत्सरः ॥

नाभा॑ पृथि॒व्या ध॒रुणो॑ म॒हो दि॒वो॒३॒॑ऽपामू॒र्मौ सिन्धु॑ष्व॒न्तरु॑क्षि॒तः । इन्द्र॑स्य॒ वज्रो॑ वृष॒भो वि॒भूव॑सु॒: सोमो॑ हृ॒दे प॑वते॒ चारु॑ मत्स॒रः ॥

nā́bhā pṛthivyā́ dharúṇo mahó divó ’pām ū́rmau síndhuṣv antár ukṣitáḥ | índrasya vājró vṛṣabhó vibhū́vasuḥ sómo hṛdé pavate cā́ru matsaráḥ ||

As the navel of earth, as the firm support of the great heaven, set within the wave of the waters, within the rivers—Soma is poured. Indra’s thunderbolt, the bull of force, wide in riches, the lovely ecstasy flows purified in the heart.

नाभा॑ । पृ॒थि॒व्याः । ध॒रुणः॑ । म॒हः । दि॒वः । अ॒पाम् । ऊ॒र्मौ । सिन्धु॑षु । अ॒न्तः । उ॒क्षि॒तः । इन्द्र॑स्य । वज्रः॑ । वृ॒ष॒भः । वि॒भुऽव॑सुः । सोमः॑ । हृ॒दे । प॒व॒ते॒ । चारु॑ । म॒त्स॒रः ॥नाभा । पृथिव्याः । धरुणः । महः । दिवः । अपाम् । ऊर्मौ । सिन्धुषु । अन्तः । उक्षितः । इन्द्रस्य । वज्रः । वृषभः । विभुवसुः । सोमः । हृदे । पवते । चारु । मत्सरः ॥nābhā | pṛthivyāḥ | dharuṇaḥ | mahaḥ | divaḥ | apām | ūrmau | sindhuṣu | antaḥ | ukṣitaḥ | indrasya | vajraḥ | vṛṣabhaḥ | vibhu-vasuḥ | somaḥ | hṛde | pavate | cāru | matsaraḥ

नाभाat/with the navel (centre)
नाभा:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootनाभि- (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootपृथिवी- (प्रातिपदिक)
धरुणःsupport, upholder
धरुणः:
Kartā (as predicate-nominative) / Viśeṣya
TypeNoun/Adjective
Rootधरुण- (प्रातिपदिक; धृ ‘धारणे’ से)
महोof the great
महो:
Sambandha (Genitive)
TypeAdjective (used substantively)
Rootमहत्- (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven/sky
दिवः:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootद्यौ-/दिव्- (प्रातिपदिक)
अपाम्of the waters
अपाम्:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअप्- (प्रातिपदिक)
ऊर्मौin the wave/surge
ऊर्मौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootऊर्मि- (प्रातिपदिक)
सिन्धुषुamong/in the rivers (streams)
सिन्धुषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसिन्धु- (प्रातिपदिक)
अन्तःwithin, inside
अन्तः:
Adhikaraṇa (locative sense) / Upapada
TypeIndeclinable
Rootअन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय)
उक्षितःsprinkled, bedewed
उक्षितः:
Kartā (as predicate-nominative) / Viśeṣaṇa
TypeParticiple
Rootउक्ष् (धातु: उक्ष् ‘सिञ्चने/वर्षणे’; क्त)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
वज्रःthe thunderbolt
वज्रः:
Kartā (as predicate-nominative) / Apposition
TypeNoun
Rootवज्र- (प्रातिपदिक)
वृषभःthe bull (strong one)
वृषभः:
Kartā (as predicate-nominative) / Apposition
TypeNoun
Rootवृषभ- (प्रातिपदिक)
विभूवसुःall-rich, widely splendid
विभूवसुः:
Kartā (as predicate-nominative) / Viśeṣaṇa
TypeAdjective (epithet)
Rootविभूवसु- (प्रातिपदिक; वि- + भू + वसु ‘wealth’/‘splendour’)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
हृदेin the heart
हृदे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootहृद्- (प्रातिपदिक)
पवतेpurifies/flows (as purified)
पवते:
Kriyā
TypeVerb
Rootपू (धातु: पू ‘पवने/शोधने’; आत्मनेपद)
चारुःlovely, pleasing
चारुः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootचारु- (प्रातिपदिक)
मत्सरःintoxicating exhilaration (rapture)
मत्सरः:
Kartā (appositional to सोमः) / Viśeṣya
TypeNoun
Rootमत्सर- (प्रातिपदिक)