HomeRig VedaMandala 9Sukta 72Mantra 6
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 6

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

अंशुं दुहन्ति स्तनयन्तमक्षितं कविं कवयोऽपसो मनीषिणः । समी गावो मतयो यन्ति संयत ऋतस्य योना सदने पुनर्भुवः ॥

अं॒शुं दु॑हन्ति स्त॒नय॑न्त॒मक्षि॑तं क॒विं क॒वयो॒ऽपसो॑ मनी॒षिण॑: । समी॒ गावो॑ म॒तयो॑ यन्ति सं॒यत॑ ऋ॒तस्य॒ योना॒ सद॑ने पुन॒र्भुव॑: ॥

aṃśúṃ duhanti stanáyantam ákṣitaṃ kavíṃ kaváyo ’páso manīṣíṇaḥ | samī́ gā́vo matáyo yanti saṃyátā ṛtásya yónā sádane punárbhuvaḥ ||

They milk the bright beam, thundering and inexhaustible—the seers, skilled in works and rich in insight. Together the rays of light and the thought-movements go, held in harmony, to the womb of Truth, to the seat where the becoming is renewed.

अं॒शुम् । दु॒ह॒न्ति॒ । स्त॒नय॑न्तम् । अक्षि॑तम् । क॒विम् । क॒वयः॑ । अ॒पसः॑ । म॒नी॒षिणः॑ । सम् । ई॒म् इति॑ । गावः॑ । म॒तयः॑ । य॒न्ति॒ । स॒म्ऽयतः॑ । ऋ॒तस्य॑ । योना॑ । सद॑ने । पु॒नः॒ऽभुवः॑ ॥अंशुम् । दुहन्ति । स्तनयन्तम् । अक्षितम् । कविम् । कवयः । अपसः । मनीषिणः । सम् । ईम् इति । गावः । मतयः । यन्ति । सम्यतः । ऋतस्य । योना । सदने । पुनःभुवः ॥aṃśum | duhanti | stanayantam | akṣitam | kavim | kavayaḥ | apasaḥ | manīṣiṇaḥ | sam | īm iti | gāvaḥ | matayaḥ | yanti | sam-yataḥ | ṛtasya | yonā | sadane | punaḥ-bhuvaḥ

अंशुम्the Soma-stalk / Soma (as ‘ray, stalk’)
अंशुम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअंशु- (प्रातिपदिक)
दुहन्तिthey milk / draw out
दुहन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
स्तनयन्तम्thundering, roaring
स्तनयन्तम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective (participle)
Rootस्तनय् (धातु) → स्तनयन्त् (वर्तमान-कृदन्त)
अक्षितम्unperishing, undecaying
अक्षितम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-क्षि (√क्षि ‘क्षय’/‘क्षीण’)
कविम्the seer-poet (Soma as inspired one)
कविम्:
कर्म
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
कवयःthe seers
कवयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि- (प्रातिपदिक)
अपसःthe works, ritual labors
अपसः:
कर्तृ (कवयः इति सह)
TypeNoun
Rootअपस्- (प्रातिपदिक)
मनीषिणःthe wise, the thoughtful
मनीषिणः:
कर्तृ (कवयः इति सह)
TypeNoun/Adjective
Rootमनीषिन्- (प्रातिपदिक)
समीtogether, in unison
समी:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमी (अव्यय)
गावःthe cows (often: rays/streams)
गावः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगो- (प्रातिपदिक)
मतयःthe thoughts, inspirations
मतयः:
कर्तृ (गावः इति सह)
TypeNoun
Rootमति- (प्रातिपदिक)
यन्तिthey go, they proceed
यन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
संयतःrestrained, held together, well-yoked
संयतः:
कर्तृ (गावः/मतयः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (participle)
Rootसम्-यम् (धातु) → संयत (कृदन्त/विशेषण)
ऋतस्यof ṛta (cosmic order / truth)
ऋतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootऋत- (प्रातिपदिक)
योनौin the womb/seat/source
योनौ:
अधिकरण
TypeNoun
Rootयोनि- (प्रातिपदिक)
सदनेin the dwelling, in the abode
सदने:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसदन- (प्रातिपदिक)
पुनर्भुवःbecoming again, returning anew (renewers)
पुनर्भुवः:
कर्तृ (गावः/मतयः इत्यस्य विशेषण/सम्बोधन-स्वरूप)
TypeNoun/Adjective
Rootपुनर् (अव्यय) + भू (धातु) → पुनर्भू (कृदन्त/प्रातिपदिक)