HomeRig VedaMandala 9Sukta 72Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna (for Indra)
Chandas: Likely Jagatī (to be metrically confirmed).

नृबाहुभ्यां चोदितो धारया सुतोऽनुष्वधं पवते सोम इन्द्र ते । आप्राः क्रतून्त्समजैरध्वरे मतीर्वेर्न द्रुषच्चम्वोरासदद्धरिः ॥

नृबा॒हुभ्यां॑ चोदि॒तो धार॑या सु॒तो॑ऽनुष्व॒धं प॑वते॒ सोम॑ इन्द्र ते । आप्रा॒: क्रतू॒न्त्सम॑जैरध्व॒रे म॒तीर्वेर्न द्रु॒षच्च॒म्वो॒३॒॑रास॑द॒द्धरि॑: ॥

nṛbā́hubhyāṃ coditó dhā́rayā sutó ’nu-svadháṃ pavate sóma indra te | āprā́ḥ kratū́n sám ajair adhvaré matī́r vēr ná druṣác camvór ā́ asadat dháriḥ ||

Impelled by the arms of men, expressed in the stream, Soma flows according to his own law of delight for thee, O Indra. Thou hast filled and yoked the powers of will in the sacrifice; like a bird to its resting-place, the tawny one has come to sit upon the bowls.

नृबा॒हुऽभ्या॑म् । चो॒दि॒तः । धार॑या । सु॒तः । अ॒नु॒ऽस्व॒धम् । प॒व॒ते॒ । सोमः॑ । इ॒न्द्र॒ । ते॒ । आ । अ॒प्राः॒ । क्रतू॑न् । सम् । अ॒जैः॒ । अ॒ध्व॒रे । म॒तीः । वेः । न । द्रु॒ऽसत् । च॒म्वोः॑ । आ । अ॒स॒द॒त् । हरिः॑ ॥नृबाहुभ्याम् । चोदितः । धारया । सुतः । अनुस्वधम् । पवते । सोमः । इन्द्र । ते । आ । अप्राः । क्रतून् । सम् । अजैः । अध्वरे । मतीः । वेः । न । द्रुसत् । चम्वोः । आ । असदत् । हरिः ॥nṛbāhu-bhyām | coditaḥ | dhārayā | sutaḥ | anu-svadham | pavate | somaḥ | indra | te | ā | aprāḥ | kratūn | sam | ajaiḥ | adhvare | matīḥ | veḥ | na | druṣat | camvoḥ | ā | asadat | hariḥ

नृबाहुभ्याम्with (the help of) the men’s arms
नृबाहुभ्याम्:
करण
TypeNoun (compound)
Rootनृ-बाहु (प्रातिपदिक)
चोदितःimpelled, urged
चोदितः:
(कर्तृविशेषणम्)
TypeParticiple
Root√चुद् (प्रेरणे) → चोदित (क्त)
धारयाby/with the stream
धारया:
करण
TypeNoun
Rootधारा (प्रातिपदिक)
सुतःpressed (Soma)
सुतः:
कर्ता
TypeParticiple used as noun
Root√सु (अभिषवे) → सुत (क्त)
अनुष्वधम्according to svadhā; in due/accustomed manner
अनुष्वधम्:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootअनु-स्वधा (अव्ययीभाव) / स्वधा (indecl.)
पवतेpurifies/flows
पवते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पू (पवने/शोधने) → पवते
सोमःSoma
सोमः:
कर्ता
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तेfor you / of you
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
आप्नाःreaching, attaining
आप्नाः:
(कर्तृविशेषणम्)
TypeParticiple/Adjective
Root√आप् (व्याप्तौ/प्राप्तौ) → आप्न (कृदन्त, present participle) / or adjective stem आप्न-
क्रतून्powers of will; ritual skills
क्रतून्:
कर्म
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
समजैःyou drove/impelled together
समजैः:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √अज् (गत्यर्थ/प्रेरणे) → समज (aorist stem) + ऐः
अध्वरेin the sacrifice
अध्वरे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
मतीःthoughts; hymns
मतीः:
कर्म
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
वेःyou pursue/seek
वेः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√वे (वेग/वायने?; in RV also ‘to strive/seek’) → वेः
like
:
(उपमानसूचक)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
द्रुषत्wooden/firm (pressing-vat)
द्रुषत्:
(विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootद्रुषद् (प्रातिपदिक) / from √द्रुṣ? ‘stone/wooden’ as adjective
चम्वोःof the two cups/vessels
चम्वोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक)
आसदत्sat down upon; came to sit
आसदत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + √सद् (उपवेशने/आसादने) → आसदत्
हरिःthe tawny one (Indra’s steed / tawny Soma)
हरिः:
कर्ता
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)