HomeRig VedaMandala 9Sukta 72Mantra 3
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 3

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Jagatī (probable; requires metrical verification)

अरममाणो अत्येति गा अभि सूर्यस्य प्रियं दुहितुस्तिरो रवम् । अन्वस्मै जोषमभरद्विनंगृसः सं द्वयीभिः स्वसृभिः क्षेति जामिभिः ॥

अर॑ममाणो॒ अत्ये॑ति॒ गा अ॒भि सूर्य॑स्य प्रि॒यं दु॑हि॒तुस्ति॒रो रव॑म् । अन्व॑स्मै॒ जोष॑मभरद्विनंगृ॒सः सं द्व॒यीभि॒: स्वसृ॑भिः क्षेति जा॒मिभि॑: ॥

áramamāṇo átyeti gā́ abhí sū́ryasya priyáṃ duhítus tiró rávam | ánv asmai jóṣam abharad vinam-gṛ́saḥ sáṃ dvayī́bhiḥ svásṛbhiḥ kṣeti jā́mibhiḥ ||

Unwearied, he passes beyond to the cows (the rays), toward the dear place of the Sun, beyond the cry of the milking Daughter. Following him, the bending-grasper brings him delight; and he dwells united with the two sister-powers, the kindred ones.

अर॑ममाणः । अति॑ । ए॒ति॒ । गाः । अ॒भि । सूर्य॑स्य । प्रि॒यम् । दु॒हि॒तुः । ति॒रः । रव॑म् । अनु॑ । अ॒स्मै॒ । जोष॑म् । अ॒भ॒र॒त् । वि॒न॒म्ऽगृ॒सः । सम् । द्व॒यीभिः॑ । स्वसृ॑ऽभिः । क्षे॒ति॒ । जा॒मिऽभिः॑ ॥अरममाणः । अति । एति । गाः । अभि । सूर्यस्य । प्रियम् । दुहितुः । तिरः । रवम् । अनु । अस्मै । जोषम् । अभरत् । विनम्गृसः । सम् । द्वयीभिः । स्वसृभिः । क्षेति । जामिभिः ॥aramamāṇaḥ | ati | eti | gāḥ | abhi | sūryasya | priyam | duhituḥ | tiraḥ | ravam | anu | asmai | joṣam | abharat | vinam-gṛsaḥ | sam | dvayībhiḥ | svasṛ-bhiḥ | kṣeti | jāmi-bhiḥ

अर॑ममाणःbeing eager/striving (readily)
अर॑ममाणः:
Kartā
TypeAdjective/Participle
Rootअरम् (अव्यय ‘सम्यक्/शीघ्रम्’) + √मन् (मनँ/मनुते) (आत्मनेपद) → अरममाण- (वर्तमान कृदन्त)
अत्येतिpasses beyond, goes over
अत्येति:
Kriyā
TypeVerb
Rootअति + √इ (इण्) → एति
गाःthe cows
गाः:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
प्रियंthe dear (thing/one)
प्रियं:
Karma
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
दुहितुःof the daughter
दुहितुः:
Sambandha (genitive)
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
तिरःacross, beyond, over
तिरः:
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय)
रवंthe roar/sound
रवं:
Karma (with तिरः) / object of crossing
TypeNoun
Rootरव (प्रातिपदिक)
अनुafter, along
अनु:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअनु
अस्मैto him
अस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअयम् (इदम्-प्रातिपदिक)
जोषम्favor, enjoyment, pleasure
जोषम्:
Karma
TypeNoun
Rootजोष (प्रातिपदिक; ‘सन्तोष/अनुग्रह/आनन्द’)
अभरत्brought, bore
अभरत्:
Kriyā
TypeVerb
Root√भृ (भृञ्)
विनंगृसःVinaṅgṛsa (a name/epithet), the bringer
विनंगृसः:
Kartā (of अभरत्)
TypeNoun/Adjective
Rootविनंगृस (प्रातिपदिक; वैदिक नाम/विशेषण, सोम-सम्बद्ध)
सम्together, completely
सम्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootसम्
द्वयीभिःwith the twofold (ones)
द्वयीभिः:
Karaṇa
TypeAdjective (instrumental plural)
Rootद्वयी (प्रातिपदिक; ‘twofold/dual (sisters)’)
स्वसृभिःwith (his) sisters
स्वसृभिः:
Karaṇa (in apposition to द्वयीभिः)
TypeNoun
Rootस्वसृ (प्रातिपदिक)
क्षेतिdwells, abides
क्षेति:
Kriyā
TypeVerb
Root√क्षि (क्षि/क्षेय् ‘to dwell, abide’)
जामिभिःwith kinsmen/kinsfolk
जामिभिः:
Karaṇa/सहकारक (company)
TypeNoun
Rootजामि (प्रातिपदिक; ‘kinsfolk, kindred’)