HomeRig VedaMandala 9Sukta 72Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.72

Rishi: Soma-Pavamāna tradition (Book 9).
Devata: Soma Pavamāna (Soma in the process of purification), in relation to Indra
Chandas: Jagatī (likely; typical for many Soma-Pavamāna verses—requires confirmation from a pada-count/meter check)

साकं वदन्ति बहवो मनीषिण इन्द्रस्य सोमं जठरे यदादुहुः । यदी मृजन्ति सुगभस्तयो नरः सनीळाभिर्दशभिः काम्यं मधु ॥

सा॒कं व॑दन्ति ब॒हवो॑ मनी॒षिण॒ इन्द्र॑स्य॒ सोमं॑ ज॒ठरे॒ यदा॑दु॒हुः । यदी॑ मृ॒जन्ति॒ सुग॑भस्तयो॒ नर॒: सनी॑ळाभिर्द॒शभि॒: काम्यं॒ मधु॑ ॥

sā́kaṃ vádanti bahávo manīṣíṇa índrasya sómaṃ jaṭháre yádāduhúḥ | yadī́ mṛjánti sú-gabhastayo nárāḥ sanī́ḷābhir daśábhiḥ kā́myaṃ mádhu ||

Many seers speak together of the Soma of Indra when they have drawn it into the belly (the inner vessel). When the strong-handed men purify it with the ten sisters moving in one home, the desired honey of delight is formed and made ready for the soul’s enjoyment.

सा॒कम् । व॒द॒न्ति॒ । ब॒हवः॑ । म॒नी॒षिणः॑ । इन्द्र॑स्य । सोम॑म् । ज॒ठरे॑ । यत् । आ॒ऽदु॒हुः । यदि॑ । मृ॒जन्ति॑ । सुऽग॑भस्तयः । नरः॑ । सऽनी॑ळाभिः । द॒सऽभिः॑ । काम्य॑म् । मधु॑ ॥साकम् । वदन्ति । बहवः । मनीषिणः । इन्द्रस्य । सोमम् । जठरे । यत् । आदुहुः । यदि । मृजन्ति । सुगभस्तयः । नरः । सनीळाभिः । दसभिः । काम्यम् । मधु ॥sākam | vadanti | bahavaḥ | manīṣiṇaḥ | indrasya | somam | jaṭhare | yat | āduhuḥ | yadi | mṛjanti | su-gabhastayaḥ | naraḥ | sa-nīḷābhiḥ | daśa-bhiḥ | kāmyam | madhu

साकम्together, in unison
साकम्:
Adhikaraṇa (रीत्या/सहभावे)
TypeIndeclinable
Rootसाकम् (अव्यय) < साक (सह-अर्थे)
वदन्तिthey speak
वदन्ति:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√वद् (वदति) ‘to speak’
बहवःmany (people)
बहवः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootबहु (प्रातिपदिक)
मनीषिणःthe wise, the insightful
मनीषिणः:
Kartā (बहवः इत्यस्य विशेषण/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक) < मनीषा ‘thought, insight’
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सोमम्Soma
सोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
जठरेin the belly
जठरे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootजठर (प्रातिपदिक)
यदाwhen
यदा:
Adhikaraṇa (काले)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
अदुहुःthey drew/milked out
अदुहुः:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√दुह् (दोहति) ‘to milk, draw (out)’
यदिwhen/if
यदि:
Adhikaraṇa (निमित्ते/शर्ते)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
मृजन्तिthey cleanse/purify
मृजन्ति:
(क्रिया) —
TypeVerb
Root√मृज् (मार्जति) ‘to wipe, cleanse, purify’
सुगभस्तयःhaving good hands/strong arms
सुगभस्तयः:
Kartā
TypeAdjective (used substantively)
Rootसु-गभस्ति (प्रातिपदिक); गभस्ति ‘hand/forearm, ray’
नरःmen
नरः:
Kartā (सुगभस्तयः इत्यस्य समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
सनीळाभिःwith (those) sharing one seat/nest
सनीळाभिः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootस-नीळा (प्रातिपदिक) ‘having a common nest/seat’; नीळ ‘nest, seat’
दशभिःwith ten
दशभिः:
Karaṇa (सनीळाभिः इत्यस्य विशेषण)
TypeNumeral (Adjective)
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
काम्यम्desirable
काम्यम्:
Karma (मधु इत्यस्य विशेषण)
TypeAdjective
Rootकाम्य (प्रातिपदिक) < √कम्/काम ‘to desire’
मधुsweet drink; honey (Soma)
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)