HomeRig VedaMandala 9Sukta 69Mantra 5
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 5

Sukta 9.69

Devata: Soma Pavamāna

अमृक्तेन रुशता वाससा हरिरमर्त्यो निर्णिजानः परि व्यत । दिवस्पृष्ठं बर्हणा निर्णिजे कृतोपस्तरणं चम्वोर्नभस्मयम् ॥

अमृ॑क्तेन॒ रुश॑ता॒ वास॑सा॒ हरि॒रम॑र्त्यो निर्णिजा॒नः परि॑ व्यत । दि॒वस्पृ॒ष्ठं ब॒र्हणा॑ नि॒र्णिजे॑ कृतोप॒स्तर॑णं च॒म्वो॑र्नभ॒स्मय॑म् ॥

ámṛktena rúśatā vā́sasā hárir ámartyo nirṇijānáḥ pári vyat | divás pṛṣṭháṃ barháṇā nirṇíje kṛtópa-stáraṇaṃ camvór nabhásmayam ||

Clad in the stainless shining robe, the tawny immortal, cleansing himself, has wrapped himself around. He has made the heaven’s back a bright covering for his cleansing; he has fashioned a spreading underlay for the cups, a sky-like foundation.

अमृ॑क्तेन । रुश॑ता । वास॑सा । हरिः॑ । अम॑र्त्यः । निः॒ऽनि॒जा॒नः । परि॑ । व्य॒त॒ । दि॒वः । पृ॒ष्ठम् । ब॒र्हणा॑ । निः॒ऽनिजे॑ । कृ॒त॒ । उ॒प॒ऽस्तर॑णम् । च॒म्वोः॑ । न॒भ॒स्मय॑म् ॥अमृक्तेन । रुशता । वाससा । हरिः । अमर्त्यः । निःनिजानः । परि । व्यत । दिवः । पृष्ठम् । बर्हणा । निःनिजे । कृत । उपस्तरणम् । चम्वोः । नभस्मयम् ॥amṛktena | ruśatā | vāsasā | hariḥ | amartyaḥ | niḥ-nijānaḥ | pari | vyata | divaḥ | pṛṣṭham | barhaṇā | niḥ-nije | kṛta | upa-staraṇam | camvoḥ | nabhasmayam

अमृक्तेनwith unsoiled/pure
अमृक्तेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअमृक्त (प्रा.) < √मृज् ‘मार्जने/शोधने’ (निषेध-पूर्वक) अथवा ‘अमृक्त’ = ‘अमृष्ट/अमलिन’
रुशताwith shining
रुशता:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootरुशत् (प्रा.) < √रुश्/√रुच् ‘दीप्तौ’
वाससाwith a garment/covering
वाससा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवासस् (प्रा.) < √वस् ‘आच्छादने/वसने’
हरिःthe tawny one (Soma)
हरिः:
Kartā
TypeNoun
Rootहरि (प्रा.)
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअमर्त्य (प्रा.)
निर्णिजानःcleansing/adorning himself
निर्णिजानः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootनि + √रञ्ज्/√रिज् (वेद. ‘रञ्जने/शोधने/अलङ्कारे’); कृदन्त-प्रयोगः
परिaround
परि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
व्यतhe spread/extended
व्यत:
Kriyā
TypeVerb
Rootवि_toggle: √वी/√वय् (वेद. ‘वियाने/विस्तारे’); here finite verb
दिवःof heaven
दिवः:
Apādāna
TypeNoun
Rootदिव् (प्रा.)
पृष्ठम्the back/surface
पृष्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रा.)
बर्हणाwith expansion/loftiness
बर्हणा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootबर्हण (प्रा.) < √बृह् ‘वर्धने/महत्त्वे’
निर्णिजेfor the cleansing/raiment
निर्णिजे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootनिर्णिज् (प्रा.) ‘शुद्धिः/आभरणम्; cleansing/raiment’
कृतmade/prepared
कृत:
Karma
TypeVerb (participle)
Root√कृ ‘करणे’
उपस्तरणम्a covering/spread (underlay)
उपस्तरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootउप-स्तरण (प्रा.) < उप + √स्तृ ‘स्तरणे’
चम्वोःof the two cups/vessels
चम्वोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootचमू (प्रा.) ‘पात्रम्/कुशपात्रम्; soma-vessel’
नभस्मयम्sky-like / made of misty heaven
नभस्मयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनभस् + मय (प्रा.)