Rig Veda 9.69.4: Mandala 9, Sukta 69, Mantra 4

Sukta 9.69

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

उक्षा मिमाति प्रति यन्ति धेनवो देवस्य देवीरुप यन्ति निष्कृतम् । अत्यक्रमीदर्जुनं वारमव्ययमत्कं न निक्तं परि सोमो अव्यत ॥

Sanskrit recitationRig Veda 9.69.4

Transliteration

ukṣā́ mimāti práti yanti dhēnávo devásya devī́r úpa yanti niṣkṛtám | áty akramīd árjunaṃ vā́ram avyáyam átkaṃ ná niktáṃ pári sómo avyat ||

Translation

The bull measures it out; the cows move forward to meet him—divine energies of the god draw near to the clarified outlet. He has crossed beyond the bright, imperishable enclosure; Soma is woven around it like a garment dipped and dyed.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उक्षा: the bull (Soma as bull)
• उक्षा: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: उक्षन् (प्रातिपदिक) / उक्ष् (धातु, ‘सिञ्चने/वर्षणे’)

• मिमाति: measures out / apportions
• मिमाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मा (धातु, ‘माने/मितौ’)

• प्रति: towards, in response
• प्रति: उपपद-सम्बन्ध (दिशा/प्रत्यभिमुखता)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति

• यन्ति: go, come
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु, ‘गत्यर्थः’)

• धेनवः: the milch-cows (streams of Soma/offerings)
• धेनवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवीः: the divine (feminine ones)
• देवीः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• उप: near, up to
• उप: उपपद-सम्बन्ध (सामीप्य)
• Type: Indeclinable
• Root: उप

• यन्ति: go, come
• यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु, ‘गत्यर्थः’)

• निष्कृतम्: the outlet/issue, the place of emergence (the straining/pressing outlet)
• निष्कृतम्: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: निष्कृत (कृदन्त/प्रातिपदिक; नि॒स् + कृ ‘करणे’)

• अति: over, beyond
• अति: उपपद-सम्बन्ध (अतिक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अति

• अक्रमीत्: stepped over, passed
• अक्रमीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु, ‘पादविक्षेपे/गत्यर्थः’)

• अर्जुनम्: the bright/white
• अर्जुनम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अर्जुन (प्रातिपदिक)

• वारम्: enclosure/covering; (also) water/ward (context: a barrier/covering)
• वारम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वार (प्रातिपदिक)

• अव्ययम्: imperishable, unchanging
• अव्ययम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)

• अत्कम्: a cloak/covering
• अत्कम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अत्क (प्रातिपदिक; ‘अत्क’ RV: cloak/covering/garment)

• न: like, as
• न: उपमान-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: न

• निक्तम्: smeared, anointed
• निक्तम्: कर्म (उपमानपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: निक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक; नि + अञ्ज्/निज् ‘लेपने/मर्दने’ → ‘smeared, inlaid’)

• परि: around
• परि: उपपद-सम्बन्ध (परितः)
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• सोमः: Soma
• सोमः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• अव्यत: was woven / wrapped himself (spread around)
• अव्यत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वे/वय् (धातु, ‘वयने/तन्तुवायने’)