HomeRig VedaMandala 9Sukta 69Mantra 2
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Sukta 9.69

Devata: Soma Pavamāna

उपो मतिः पृच्यते सिच्यते मधु मन्द्राजनी चोदते अन्तरासनि । पवमानः संतनिः प्रघ्नतामिव मधुमान्द्रप्सः परि वारमर्षति ॥

उपो॑ म॒तिः पृ॒च्यते॑ सि॒च्यते॒ मधु॑ म॒न्द्राज॑नी चोदते अ॒न्तरा॒सनि॑ । पव॑मानः संत॒निः प्र॑घ्न॒तामि॑व॒ मधु॑मान्द्र॒प्सः परि॒ वार॑मर्षति ॥

úpo matíḥ pṛ́cyate sicyate mádhu mandrā́janī codate antárā́sani | pávamānaḥ santaníḥ prághnatām-iva mádhumān drápsaḥ pári vā́ram arṣati ||

The thought comes near and is mingled, it is steeped in honey; the delight-bearing birth impels it within the seat of the being. The purifying Soma, a continuous thread, like one who smites obstacles, the honey-rich drop flows around the enclosing net and passes onward.

उपो॒ इति॑ । म॒तिः पृ॒च्यते॑ । सि॒अयते॑ । मधु॑ । म॒न्द्र॒ऽअज॑नी । चो॒द॒ते॒ । अ॒न्तः । आ॒सनि॑ । पव॑मानः । स॒म्ऽत॒निः । प्र॑घ्न॒ताम्ऽइ॑व । मधु॑ऽमान् । द्र॒प्सः । परि॑ । वार॑म् । अ॒र्ष॒ति॒ ॥उपो इति । मतिः पृच्यते । सिअयते । मधु । मन्द्रअजनी । चोदते । अन्तः । आसनि । पवमानः । सम्तनिः । प्रघ्नताम्इव । मधुमान् । द्रप्सः । परि । वारम् । अर्षति ॥upo iti | matiḥ | pṛcyate | siayate | madhu | mandra-ajanī | codate | antaḥ | āsani | pavamānaḥ | sam-taniḥ | praghnatām-iva | madhu-mān | drapsaḥ | pari | vāram | arṣati

उपोnear, up to; (as preverb) toward
उपो:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/निपात) + उ
मतिःthought, hymn, intention
मतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootमति- (√मन् ‘to think’)
पृच्यतेis mixed, becomes mingled
पृच्यते:
TypeVerb
Root√पृच् (पृच्यति) ‘to mix, to be mingled’
सिच्यतेis poured, is sprinkled
सिच्यते:
TypeVerb
Root√सिच् ‘to pour, to sprinkle; to be poured’
मधुsweet drink; honey; Soma-juice
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु-
मन्द्राजनीgladdening, rousing/impelling
मन्द्राजनी:
Kartā
TypeAdjective
Rootमन्द्र- + अजनī (√अज्/√अञ्ज् ‘to drive/impel; to anoint’ → अजनī ‘impelling/rousing (f.)’)
चोदतेis impelled; sets in motion
चोदते:
TypeVerb
Root√चुद्/चोद् ‘to impel, urge’
अन्तराbetween, in the midst
अन्तरा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तर (अव्यय/उपसर्गीय प्रयोग) अथवा ‘अन्तरा’ अव्यय
असनिin the (pressing-)stone/pressing-place; in the thunderbolt-like (pressing) (contextual)
असनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअसनि-
पवमानःpurifying (Soma), flowing clear
पवमानः:
Kartā
TypeAdjective
Rootपवमान- (√पू ‘to purify’ → वर्तमान कृदन्त ‘purifying, flowing’)
संतनिःcontinuous stream, unbroken flow
संतनिः:
Kartā
TypeNoun
Rootसंतनि- (सम् + √तन् ‘to stretch/extend’ → ‘continuous stream/extension’)
प्रघ्नताम्(like) of those who smite/strike down
प्रघ्नताम्:
TypeVerb (participle used verbally) / Adjective
Rootप्र + √हन्/घ्ना ‘to strike, smite’ (घ्नत्- वर्तमान कृदन्त)
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मधुमान्honeyed, sweet; rich in Soma-sweetness
मधुमान्:
Kartā
TypeAdjective
Rootमधुमत्-
द्रप्सःdrop; (Soma-)drop
द्रप्सः:
Kartā
TypeNoun
Rootद्रप्स-
परिaround, about
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
वारम्wool/strainer (filter)
वारम्:
Karma
TypeNoun
Rootवार-
अर्षतिflows, streams
अर्षति:
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् ‘to flow, move swiftly’