HomeRig VedaMandala 9Sukta 69Mantra 1
Next Mantra

Mantra 1

Sukta 9.69

Devata: Soma Pavamāna (purifying Soma)

इषुर्न धन्वन्प्रति धीयते मतिर्वत्सो न मातुरुप सर्ज्यूधनि । उरुधारेव दुहे अग्र आयत्यस्य व्रतेष्वपि सोम इष्यते ॥

इषु॒र्न धन्व॒न्प्रति॑ धीयते म॒तिर्व॒त्सो न मा॒तुरुप॑ स॒र्ज्यूध॑नि । उ॒रुधा॑रेव दुहे॒ अग्र॑ आय॒त्यस्य॑ व्र॒तेष्वपि॒ सोम॑ इष्यते ॥

iṣúr ná dhánvan práti dhīyate matír vatsó ná mātúr úpa sarjí ū́rdhani | urúdhārā-iva duhḗ ágre āyátī ásya vratéṣv ápi sóma iṣyate ||

Like an arrow set against the bow, the thought is poised and directed; like a calf it hastens up to the mother’s swelling udder. In the forefront it yields its wide-flowing streams; even within his fixed laws and workings Soma presses forward to fulfil the rite within us.

इषुः॑ । न । धन्व॑न् । प्रति॑ । धी॒य॒ते॒ । म॒तिः । व॒त्सः । न । मा॒तुः । उप॑ । स॒र्जि॒ । ऊर्ध॑नि । उ॒रुधा॑राऽइव । दु॒हे॒ । अग्रे॑ । आ॒ऽय॒ती । अस्य॑ । व्र॒तेषु॑ । अपि॑ । सोमः॑ । इ॒ष्य॒ते॒ ॥इषुः । न । धन्वन् । प्रति । धीयते । मतिः । वत्सः । न । मातुः । उप । सर्जि । ऊर्धनि । उरुधाराइव । दुहे । अग्रे । आयती । अस्य । व्रतेषु । अपि । सोमः । इष्यते ॥iṣuḥ | na | dhanvan | prati | dhīyate | matiḥ | vatsaḥ | na | mātuḥ | upa | sarji | ūrdhani | urudhārā-iva | duhe | agre | āyatī | asya | vrateṣu | api | somaḥ | iṣyate

इषुःarrow; (here) swift one
इषुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइषु- (प्रातिपदिक)
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
धन्वन्on/at the bow
धन्वन्:
अधिकरण
TypeNoun
Rootधन्वन्- (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards; in response
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति (उपसर्ग/अव्यय)
धीयतेis placed/settled; is directed
धीयते:
TypeVerb
Rootधा (धातु) / धि (धातु-परम्परा: धा→धीयते)
मतिःthought; intention; hymn-thought
मतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमति- (प्रातिपदिक; √मन् ‘to think’)
वत्सःcalf
वत्सः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवत्स- (प्रातिपदिक)
like/as
:
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
मातुःof the mother
मातुः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमातृ- (प्रातिपदिक)
उपnear; towards
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप (उपसर्ग/अव्यय)
सर्ज्यूधनिat the flowing/streaming udder (milk-source)
सर्ज्यूधनि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसर्ज्यूधनि- (प्रातिपदिक; वेदिक समास)
उरुधाराthe wide-streaming (cow/stream)
उरुधारा:
कर्तृ
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootउरुधारा- (प्रातिपदिक; उरु- ‘wide’ + धारा- ‘stream’)
इवas if; like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव (निपात)
दुहेmilks; yields (milk)
दुहे:
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
अग्रेin front; at the fore; first
अग्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootअग्र- (प्रातिपदिक)
आयतिapproach; coming-on
आयति:
TypeNoun (action) / Adverbial
Rootआयति- (प्रातिपदिक/क्रियाविशेषणीय; from √या with ā-)
अस्यof this; his
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
व्रतेषुin the ordinances; in the sacred observances
व्रतेषु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootव्रत- (प्रातिपदिक)
अपिalso; even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि (निपात)
सोमःSoma
सोमः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसोम- (प्रातिपदिक)
इष्यतेis impelled; hastens; strives
इष्यते:
TypeVerb
Rootइष् (धातु)