Mantra 9
Sukta 9.67
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
हिन्वन्ति सूरमुस्रयः पवमानं मधुश्चुतम् । अभि गिरा समस्वरन् ॥
Samhita Patha (IAST)
हि॒न्वन्ति॒ सूर॒मुस्र॑य॒: पव॑मानं मधु॒श्चुत॑म् । अ॒भि गि॒रा सम॑स्वरन् ॥
Transliteration
hinvánti sū́ram usrayaḥ pávamānaṃ madhú-ścutam | abhí girā́ sám asvaran ||
Translation
The shining ones urge on the hero—Soma, purifying and dripping sweetness; and toward him the songs unite in one accord, as if gathering the scattered powers of speech into a single luminous vibration.
Padapatha (Word Analysis)
हि॒न्वन्ति॑ । सूर॑म् । उस्र॑यः । पव॑मानम् । म॒धु॒ऽश्चुत॑म् । अ॒भि । गि॒रा । सम् । अ॒स्व॒र॒न् ॥हिन्वन्ति । सूरम् । उस्रयः । पवमानम् । मधुश्चुतम् । अभि । गिरा । सम् । अस्वरन् ॥hinvanti | sūram | usrayaḥ | pavamānam | madhu-ścutam | abhi | girā | sam | asvaran
Word by Word
हिन्वन्तिthey impel / set in motion
हिन्वन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootहिव्/हिन्व् (धातु; √hi/√hinv ‘प्रेरणे, चलने’)
सूरम्the hero/strong one (Soma)
सूरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक) ‘सूर/सूर्य-समः, वीरः; here Soma as ‘hero/strong one’)
उस्रयःthe bright ones / the milk-givers (cows; figuratively the pressing streams)
उस्रयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउस्रय (प्रातिपदिक; from उस्र ‘dawn/cow, ruddy’; ‘belonging to the dawn/cows’, i.e., milk-bearing/bright ones)
पवमानम्the purifying (Soma)
पवमानम्:
कर्म (सूरम् का विशेषण/समनाधिकरण)
TypeAdjective (used substantively for Soma)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू ‘पवने/शोधने’ + शानच्; ‘being purified, self-purifying’)
मधुश्चुतम्honey-dripping / sweet-flowing
मधुश्चुतम्:
कर्म (पवमानम्/सूरम् का विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधु-च्युत (कृदन्त; मधु ‘sweet, honey’ + √च्युत/√च्यु ‘स्रवणे’ ‘dripping’)
अभिtowards, unto
अभि:
(दिशा/प्रवृत्ति सूचक)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
गिराwith a song / by praise
गिरा:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक) ‘वाणी, स्तुति’
समस्वरन्they sounded together / chanted in unison
समस्वरन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √स्वर् (धातु; ‘स्वरे/ध्वनौ’), लुङ्-आगमयुक्त रूप (वैदिक) ‘they sounded together’