Mantra 3
Sukta 9.67
Devata: Soma Pavamāna (the purifying Soma-current)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं सुष्वाणो अद्रिभिरभ्यर्ष कनिक्रदत् । द्युमन्तं शुष्ममुत्तमम् ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं सु॑ष्वा॒णो अद्रि॑भिर॒भ्य॑र्ष॒ कनि॑क्रदत् । द्यु॒मन्तं॒ शुष्म॑मुत्त॒मम् ॥
Transliteration
tvaṃ suṣvāṇó adríbhiḥ abhy àrṣa kaníkradat | dyumántaṃ śúṣmam uttamám ||
Translation
Thou, when well pressed by the pressing-stones, flowest forth toward us with a resonant cry, bearing the luminous and supreme force—an uplifted energy of victory within the being.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । सु॒स्वा॒नः । अद्रि॑ऽभिः । अ॒भि । अ॒र्ष॒ । कनि॑क्रदत् । द्यु॒ऽमन्त॑म् । शुष्म॑म् । उ॒त्ऽत॒मम् ॥त्वम् । सुस्वानः । अद्रिभिः । अभि । अर्ष । कनिक्रदत् । द्युमन्तम् । शुष्मम् । उत्तमम् ॥tvam | susvānaḥ | adri-bhiḥ | abhi | arṣa | kanikradat | dyu-mantam | śuṣmam | ut-tamam
Word by Word
त्वम्thou, you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सु-ष्वाणःwell-resounding, sounding loudly
सु-ष्वाणः:
कर्तृ (त्वम्-विशेषण)
TypeAdjective/Participle
Root√स्वन् (स्वनति ‘to sound, resound’) → ष्वाण (कृदन्त-प्रातिपदिक); उपसर्ग: सु-
अद्रिभिःwith the pressing-stones
अद्रिभिः:
करण
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक) ‘stone, pressing-stone’
अभिtowards, upon
अभि:
(क्रियाविशेषण; गत्यर्थ-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
अर्षflow! rush forth!
अर्ष:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√ऋष्/अर्ष् (अर्षति ‘to flow, rush, stream’)
कनिक्रदत्roaring, with a roar
कनिक्रदत्:
(क्रियाविशेषण; अर्ष-क्रियायाः सहचर)
TypeVerb (finite, Vedic) / verbal form
Root√क्रन्द् (क्रन्दति ‘to cry, roar’) with reduplication: कनि-क्रद्
द्यु-मतम्radiant
द्यु-मतम्:
कर्म (शुष्मम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्यु-मत् (प्रातिपदिक) ‘bright, radiant’
शुष्मम्strength, might
शुष्मम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशुष्म (प्रातिपदिक) ‘strength, vigor, impetuous power’
उत्तमम्highest, supreme
उत्तमम्:
कर्म (शुष्मम्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक) ‘highest, best’ (superlative)