Mantra 2
Sukta 9.67
Devata: Soma Pavamana (for Indra)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वं सुतो नृमादनो दधन्वान्मत्सरिन्तमः । इन्द्राय सूरिरन्धसा ॥
Samhita Patha (IAST)
त्वं सु॒तो नृ॒माद॑नो दध॒न्वान्म॑त्स॒रिन्त॑मः । इन्द्रा॑य सू॒रिरन्ध॑सा ॥
Transliteration
tváṃ sutó nṛ-mā́dano dádhanvān matsarín-tamaḥ | índrāya sūrír ándhasā ||
Translation
Thou, when pressed, delightest the human being; thou art the bearer and the most intoxicating—an inspired giver of the Soma-essence for Indra.
Padapatha (Word Analysis)
त्वम् । सु॒तः । नृ॒ऽमाद॑नः । द॒ध॒न्वान् । म॒त्स॒रिन्ऽत॑मः । इन्द्रा॑य । सू॒रिः । अन्ध॑सा ॥त्वम् । सुतः । नृमादनः । दधन्वान् । मत्सरिन्तमः । इन्द्राय । सूरिः । अन्धसा ॥tvam | sutaḥ | nṛ-mādanaḥ | dadhanvān | matsarin-tamaḥ | indrāya | sūriḥ | andhasā
Word by Word
त्वम्thou (you)
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (sarvanāma-prātipadika)
सुतःpressed/extracted (Soma)
सुतः:
कर्तृ (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√सु (सु- ‘to press/extract (Soma)’) → सुत (PPP)
नृमादनःgladdening men; man-delighting
नृमादनः:
कर्तृ (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootनृ- + मादन (from √मद् ‘to rejoice/intoxicate’) → नृमादन (tatpuruṣa/bahuvrīhi adj.)
दधन्वान्placing/putting; bestowing
दधन्वान्:
कर्तृ (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeParticiple
Root√धा (दधाति) → दधन्वान् (present active participle, Vedic)
मत्सरिन्तमःmost exhilarating/most impetuous
मत्सरिन्तमः:
कर्तृ (त्वम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective (Superlative)
Rootमत्सरिन् (from √मद्/मत्सर ‘exhilaration/ardour’; adj. ‘exhilarating/impetuous’) + तमप् (superlative)
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र (devatā-nāman)
सूरिःthe patron/lord (giver)
सूरिः:
कर्तृ (दधन्वान् इत्यस्य कर्ता/कर्तृ-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootसूरि (prātipadika; ‘patron, lord, benefactor’)
अन्धसाwith Soma-juice; by the draught
अन्धसा:
करण
TypeNoun
Rootअन्धस् (n.; ‘Soma-juice, draught’)