Mantra 23
Sukta 9.67
Rishi: Traditionally in RV 9 (Pavamāna Soma book), many hymns are attributed to various seers; for 9.67 the attribution varies by Anukramaṇī tradition—requires external concordance for exact rishi.
Devata: Agni (explicit address), within a Pavamāna-Soma context of purification; the verse invokes Agni’s inner flame as purifier through brahman.
Chandas: Likely Triṣṭubh/Jagatī family typical of RV 9; exact meter for 9.67.23 requires metrical scan or Anukramaṇī confirmation.
Samhita Patha (Devanagari)
यत्ते पवित्रमर्चिष्यग्ने विततमन्तरा । ब्रह्म तेन पुनीहि नः ॥
Samhita Patha (IAST)
यत्ते॑ प॒वित्र॑म॒र्चिष्यग्ने॒ वित॑तम॒न्तरा । ब्रह्म॒ तेन॑ पुनीहि नः ॥
Transliteration
yát te pavítram arcíṣy àgne vítatam antárā | bráhma ténā punīhi naḥ ||
Translation
That purifying power of yours which is spread out within your flame, O Agni—by that inner Word and its truth-force, purify us.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । ते॒ । प॒वित्र॑म् । अ॒र्चिषि॑ । अग्ने॑ । विऽत॑तम् । अ॒न्तः । आ । ब्रह्म॑ । तेन॑ । पु॒नी॒हि॒ । नः॒ ॥यत् । ते । पवित्रम् । अर्चिषि । अग्ने । विततम् । अन्तः । आ । ब्रह्म । तेन । पुनीहि । नः ॥yat | te | pavitram | arciṣi | agne | vi-tatam | antaḥ | ā | brahma | tena | punīhi | naḥ
Word by Word
यत्which/that (relative)
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्) / कर्म-सम्बन्धः
TypeIndeclinable
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) अथवा यद्-सम्बन्धी अव्यय
तेyour/of you
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पवित्रम्purifying filter; purifier
पवित्रम्:
कर्तृ (पुनीहि इत्यस्य साधन/विषय-रूपेण) / विषयः
TypeNoun
Rootपवित्र (प्रातिपदिक) < √पू (पुनाति) ‘to purify’
अर्चिषिin the flame/radiance
अर्चिषि:
अधिकरण (where: ‘in the flame/radiance’)
TypeNoun
Rootअर्चिस् (प्रातिपदिक) ‘flame, radiance’
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
विततम्spread out, extended
विततम्:
विशेषण (कर्तृ/विषय-सम्बन्धे)
TypeAdjective/Participle
Rootवि-√तन् (तनुते) → ‘वितत’ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अन्तराwithin, in between
अन्तरा:
अधिकरण (within/between) / स्थान-निर्देशः
TypeIndeclinable
Rootअन्तर (प्रातिपदिक) / ‘अन्तरा’ (अव्यय-प्रयोगः)
ब्रह्मsacred prayer; holy formula
ब्रह्म:
कर्तृ/साधन-भावः (येन पुनीहि—‘by/with the brahman’)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) ‘sacred formulation, prayer’
तेनwith that/by that
तेन:
करण
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुनीहिpurify (you purify!)
पुनीहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√पू (पुनाति) ‘to purify’
नःus
नः:
कर्म
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)