Mantra 22
Sukta 9.67
Devata: Soma Pavamāna
Samhita Patha (Devanagari)
पवमानः सो अद्य नः पवित्रेण विचर्षणिः । यः पोता स पुनातु नः ॥
Samhita Patha (IAST)
पव॑मान॒: सो अ॒द्य न॑: प॒वित्रे॑ण॒ विच॑र्षणिः । यः पो॒ता स पु॑नातु नः ॥
Transliteration
pávamānaḥ sá adyá naḥ pavítreṇa ví-carṣaṇiḥ | yáḥ pótā sá punātu naḥ ||
Translation
May that Pavamāna today purify us with the strainer—he who is the wide-working one; he who is the inner purifier-priest, may he cleanse us.
Padapatha (Word Analysis)
पव॑मानः । सः । अ॒द्य । नः॒ । प॒वित्रे॑ण । विऽच॑र्षणिः । यः । पो॒ता । सः । पु॒ना॒तु॒ । नः॒ ॥पवमानः । सः । अद्य । नः । पवित्रेण । विचर्षणिः । यः । पोता । सः । पुनातु । नः ॥pavamānaḥ | saḥ | adya | naḥ | pavitreṇa | vi-carṣaṇiḥ | yaḥ | potā | saḥ | punātu | naḥ
Word by Word
पवमानःthe purifying one (Soma)
पवमानः:
सम्बोधन/कर्तृ (addressing Soma as agent)
TypeAdjective (used as noun/epithet)
Rootपवमान- (√पू ‘to purify/cleanse’, शानच्-प्रत्यय) अथवा √पु/√पू (पवते)
सःhe
सः:
कर्तृ (resumptive ‘he’ = Soma)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
अधिकारण (time)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
नःof us / us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (beneficiary/possessor; contextually ‘us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (एनद्-आदेशः/अस्मद्-षष्ठी/चतुर्थी रूपम्)
पवित्रेणwith the filter (strainer)
पवित्रेण:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootपवित्र- (नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘filter, purifier’)
विचर्षणिःthe far-seeing one
विचर्षणिः:
कर्तृ (apposition to सः/पवमानः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootविचर्षणि- (प्रातिपदिक; ‘far-seeing/men-observing’, Soma-epithet)
यःwho
यः:
कर्तृ (of the relative clause)
TypeRelative pronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पोताःthe purifier
पोताः:
कर्तृ (predicate nominative to यः)
TypeNoun (agent)
Rootपोतृ- (√पू ‘to purify’ + तृच्; ‘purifier’)
सःhe
सः:
कर्तृ (of the main injunctive/imperative)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पुनातुmay (he) purify
पुनातु:
क्रिया
TypeVerb
Root√पू (पुनाति) ‘to purify’
नःus
नः:
कर्म/सम्प्रदान (object/beneficiary)
TypePronoun
Rootअस्मद् (एनद्-आदेशः/अस्मद्)